'Broedertwist'

IS treft Afghanistan opnieuw met bloedige aanslag: wankelt talibanregime nu al?

03 november 2021 19:18
De gevolgen van de aanslag van IS-K in Kabul Beeld © ANP

Met alsmaar nieuwe bloedige aanslagen daagt de Afghaanse tak van IS de taliban uit. Gisteren nog vielen tientallen doden bij een zelfmoordaanslag op een ziekenhuis in Kabul. "Dit is een broedertwist tussen Centraal-Aziatische jihadisten."

Terreurgroep IS in de Provincie Khorasan (IS-K) laat weer van zich horen in Afghanistan. Bij een bloedige aanslag op een groot militair ziekenhuis in de hoofdstad Kabul kwamen gisteren zeker 25 mensen om en vielen meer dan 50 gewonden. Na twee zware explosies, vermoedelijk veroorzaakt door zelfmoordterroristen, werd het ziekenhuis aangevallen door gewapende mannen. Onder de doden is ook een hoge talibancommandant.

Na de inname van Kabul in augustus, het sluitstuk van een razendsnelle militaire opmars, leken de taliban de onbetwiste heersers van Afghanistan. Maar sindsdien zijn ook de aanslagen van de Afghaanse tak van IS toegenomen. Moeten de taliban vrezen voor hun machtspositie? En neemt door het machtsvertoon van IS-K ook het gevaar voor aanslagen buiten Afghanistan toe?

"Sinds de machtsovername is IS-K actiever", zegt Teun van Dongen, terrorisme-onderzoeker bij het International Centre for Counter-Terrorism (ICCT)  in Den Haag. "Ze zijn bezig met het ondermijnen van het gezag van de taliban. Die zitten nu in een positie die de Afghaanse overheid vroeger had. Nu de westerse troepen weg zijn en de taliban moeten besturen, is er ook meer bewegingsvrijheid ontstaan voor IS-K."

Chaotische evacuatie

Rond de chaotische evacuatie na de machtsovername van de taliban pleegde IS-K al een uiterst bloedige zelfmoordaanslag bij het vliegveld van Kabul. Maar daar bleef het niet bij. In heel Afghanistan sloeg de terreurgroep toe, vorige maand nog in een moskee in Kandahar waar tientallen doden vielen.

Dat betekent een gezagsprobleem voor de taliban. Zij willen laten zien dat ze orde op zaken hebben gesteld en stabiliteit uitstralen na twee decennia oorlog. Maar de aanslagen van IS-K en de economische crisis waarin het land verkeert, dragen juist bij aan een beeld van instabiliteit.

Imagoschade

IS-K wil volgens Van Dongen laten zien dat de taliban niet onbetwist de dienst uitmaken in Afghanistan. "Dat zorgt voor imagoschade bij de taliban. En tegelijkertijd lijkt het of IS-K een grotere en machtigere organisatie is dan in werkelijkheid. Terrorisme draait vaak om beeldvorming, dat is hier ook zo."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Afghaanse IS-K eist aanslag op vliegveld Kabul op: 'Ze zijn tot een hoop in staat'

IS-K heeft naar schatting tussen de 500 tot 2000 strijders. Volgens Van Dongen is de terreurgroep niet groot genoeg om Afghanistan te kunnen overnemen. "Maar ze zijn ook niet zo klein dat de taliban ze helemaal kunnen uitschakelen. Deze status quo kan nog wel een tijd voortduren."

Broedertwist tussen jihadisten

Het Pentagon stelt dat IS-K al binnen een half jaar de capaciteit zou kunnen hebben om toe te slaan in de VS. Maar onderzoeker Van Dongen ziet dat niet op korte termijn gebeuren. "Mijn indruk is dat het nu vooral een broedertwist is tussen Centraal-Aziatische jihadisten. Het zal hoe dan ook niet eenvoudig zijn voor IS-K om echt ver buiten Afghanistan actief te worden."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Beloftes taliban niet nageleefd: doodstraffen en dreigende hongersnood

Uiteindelijk is IS-K, net als op andere plekken in de wereld, uit op het vestigen van kalifaten. Het is maar de vraag of dit ook in Afghanistan zal lukken. Onder meer vanwege het internationale karakter van IS heeft IS-K er minder aanhang dan de taliban, zegt Van Dongen.

Al lopen de taliban volgens de onderzoeker ook de kans om hun eigen glazen in te gooien. "Ze moeten IS-K niet in de kaart spelen door van deur tot deur te gaan om mensen neer te schieten op verdenking van deelname aan die beweging. Dat kan als een boemerang terugkomen."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore