Sophie in 't Veld onder vuur

Slovenië bindt niet in, integendeel – Europarlementariër D66 opnieuw mikpunt

15 oktober 2021 19:18 Aangepast: 15 oktober 2021 19:19
Premier Janez Jansa Beeld © ANP

Een klimaat van extreme polarisatie en onderling wantrouwen, bedreigen de rechtsstaat in Slovenië. Dat concludeert D66-Europarlementarier Sophie in 't Veld. Haar bezoek aan Slovenië veroorzaakte veel boosheid onder rechtse Sloveense politici en journalisten.

"Er zijn specifieke zorgen over persvrijheid en pluriformiteit van de media", zei In 't Veld na afloop van haar bezoek aan Slovenië. "De instituten functioneren goed, maar er is een probleem met de toon in het publieke debat. Ook leden van de overheid doen mee aan dat debat, op een manier die niet past bij een democratisch land. Hierdoor is er een klimaat van wantrouwen, vijandigheid en intimidatie."

In 't Veld benadrukt hoe dit kan leiden tot aanvallen en een afbraak van democratische instituties. Zo ver is het nog niet in Slovenië, maar er zijn wel zorgelijke signalen dat instituties niet meer goed met elkaar samenwerken. "We moeten af van het denken in twee kampen."

Ruzie op Twitter

De komst van de EU-monitorgroep voor democratie, rechtsstaat en grondrechten, waar In 't Veld de leiding over heeft, werd niet op prijs gesteld door de Sloveense premier Janez Janša, die ook niet met de delegatie wilde spreken. Vooral In 't Veld moest het ontgelden. Janša plaatste een tweet waarin hij haar en andere (voormalige) Europarlementariërs 'marionetten van George Soros' noemde, verwijzend naar de Hongaarse weldoener, die vaak het mikpunt is van samenzweringstheorieën. Demissionair premier Mark Rutte noemde de tweet smakeloos en riep de Sloveense ambassadeur op het matje.

Janša verwijderde de tweet, maar haalde vervolgens hard uit naar Rutte met een tweet waarin hij verwijst naar de moord op Peter R. de Vries.

Ook vandaag ging Janša door met het posten van beschuldigingen aan het adres van verschillende Europarlementariërs en blijft hij In 't Veld in verband brengen met Soros. En ook in de Sloveense media is de D66'er onderwerp van gesprek.

Zo beticht de demokracija.si In 't Veld van censuur en zijn er meerdere artikelen en video's op Nova24TV verschenen waarin de Europarlementariër voor fraudeur wordt uitgemaakt. Nova24TV is opgericht door de rechts-populistische partij SDS van Janša en is nu voor een groot deel in handen van Hongarije. Al eerder werd aangetoond dat er sterke banden zijn met de Hongaarse premier Viktor Orbán. Ook Demokracija is in handen van vrienden van Orbán.

Viktor Orbán en Janez Jansa afgelopen september in Slovenië. Viktor Orbán en Janez Jansa afgelopen september in Slovenië.

De manier waarop er nu over In 't Veld gepraat wordt door Janša en enkele Sloveense media, doet denken aan de situatie met Orbán en Judith Sargentini een aantal jaar geleden. Ook deze Europarlementariër uitte haar kritiek op hoe Orbán omgaat met media in Hongarije, waarop vervolgens een mediacampagne tegen haar opgezet werd.

Miniatuurvoorbeeld
ZML-filmpje tegen Orbán hit in Hongarije

ZML-filmpje tegen Orbán hit in Hongarije

In 't Veld zegt niet te willen reageren op de tweets, maar benadrukte nogmaals dat de toon in het publieke debat in Slovenië moet veranderen. "Vooral degenen die aan de macht zijn hebben de verantwoordelijkheid om het vertrouwen in publieke instituties te versterken en zouden daarom hun toon moeten aanpassen en geen individuen aanvallen."

Persvrijheid in Slovenië

Sinds Janša in maart 2020 opnieuw premier van Slovenië is geworden, staat de persvrijheid flink onder druk in dit land. Volgens een rapport van de Media Freedom Rapid Response ondermijnt Janša systematisch de kritische journalistiek, probeert hij continu de publieke media te controleren, het medialandschap zo te veranderen dat de propagandakanalen van zijn partij de overhand krijgen. Ondertussen voert hij druk uit op de onafhankelijke media.

Anti-overheidsdemonstranten afgelopen week in Slovenië. Anti-overheidsdemonstranten afgelopen week in Slovenië.

"De rechtse politieke elite beschuldigt media er al langer van te links georiënteerd te zijn. Het zou zijn wortels hebben in het communisme en daarom heeft de SDS zo'n vijf jaar geleden hun eigen media opgericht", zegt Špela Stare van de Sloveense Vereniging van Journalisten. De problemen met persvrijheid spelen dus al langer in dit voormalig Joegoslavische land, maar sinds Janša in 2020 aan de macht gekomen is, is de druk in sneltreinvaart opgevoerd.

"We hebben deze nieuwe overheid tijdens de coronapandemie gekregen en al die tijd heeft de SDS erg autocratisch en met harde hand geregeerd. Een van de eerste dingen die Janša deed dat hij leden van de Raden van Toezicht van publieke media verving. Daarna probeerde hij de mediawetgeving aan te passen, maar dat zorgde voor zoveel kritiek dat hij ervan af zag." Janša probeerde ook het Sloveense persbureau (STA) onder controle te krijgen. Toen hem dat niet lukte, draaide hij de geldkraan dicht. "Sinds januari heeft de STA geen geld meer van de overheid gekregen. Het is een enorm juridisch gevecht."

Het Sloveense Persbureau wil niet gecontroleerd worden door de premier Janez Jansa Het Sloveense Persbureau wil niet gecontroleerd worden door de premier Janez Jansa

Cynisch, agressief en persoonlijke aanvallen.

Volgens Stare zijn journalisten de afgelopen 1,5 jaar continu mikpunt van Janša's propaganda. "Journalisten hebben veel te maken met intimidatie vanuit de politieke top. We zouden een nationale schande zijn, leugenaars en we krijgen ook de schuld van het hoge aantal Covid-infecties." De laatste maanden zijn er ook steeds vaker fysieke aanvallen op journalisten.

Soortgelijke ontwikkelingen spelen in meerdere landen, maar een groot verschil is dat in Slovenië de aanvallen dus ook direct van de premier komen en dat hij de macht heeft om media te controleren en financiering te stoppen. "Janša gebruikt woorden als prostitué voor vrouwelijke journalisten en je ziet nu ook hoe hij jullie Europarlementariër behandelt. Hij is cynisch, agressief en valt mensen op persoonlijk niveau aan. Dat is iets wat we hier in Slovenië niet eerder gezien hebben van een premier."

"Het enige positieve is dat we in de lente verkiezingen hebben en dat de huidige overheid erg weinig steun heeft", zegt Stare. "Het ziet er naar uit dat Janša met zijn huidige coalitiepartners het niet gaat redden. Maar juist vanwege die verkiezingen is ook deze tijd cruciaal en moeten media beschermd worden en hun werk kunnen doen."

Geen stappen

Voorlopig worden er geen verdere stappen genomen, zegt In 't Veld. Wel doet de delegatie een urgente oproep om de mediawetgeving te herzien. Binnenkort volgt het rapport met alle bevindingen.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore