Opiumteelt

Gebruiker zwaar gestraft, maar taliban hebben drugsgeld hard nodig: 'Afghanistan blijft opiumparadijs'

09 oktober 2021 08:16 Aangepast: 09 oktober 2021 08:57
Gearresteerde drugsgebruikers in een afkickkliniek in Kabul Beeld © ANP

De taliban treden hard op tegen drugsgebruikers in de onderwereld van Kabul. Tegelijkertijd hebben de nieuwe machthebbers altijd geprofiteerd van de lucratieve drugshandel: Afghanistan is wereldleider in de opiumproductie. Nu internationale hulpgelden aan het omstreden regime uitblijven, hebben de taliban de opiumdollars nog hard nodig.

Patrouilles van de taliban verjagen deze dagen drugsgebruikers in Kabul en pakken ze op. "Sinds de taliban aan de macht zijn, mogen we nergens meer zijn. Als ze ons zien, slaan ze ons bijna dood. Het lijkt wel of ze dieren slaan, geen mensen. Dieren zijn niet zo gehaat als verslaafden", vertelt een drugsgebruiker aan persbureau AP.

Afkickkliniek

"Het is niet belangrijk als sommigen sterven", zegt een patrouillebaas van de taliban. "Anderen worden genezen. Als ze genezen zijn, kunnen ze weer vrij zijn."

Want de taliban brengen ook uitgemergelde gebruikers in bussen naar een afkickkliniek in een voormalige Amerikaanse militaire basis. Daar wordt hun haar afgeschoren en kicken ze verplicht af – zonder medicijnen, want die zijn er niet.

Drugsgebruikers in Kabul Drugsgebruikers in Kabul

Vooral propaganda voor de 'westerse bühne', vindt Jorrit Kamminga, Afghanistan-kenner van Instituut Clingendael. Bovendien een tegenstrijdige boodschap, zegt de onderzoeker, omdat in het Westen een harde hand tegen vooral drugsgebruikers steeds minder populair is.

Grondstof voor heroïne

Maar hoewel de taliban drugsverslaafden in Kabul hard aanpakken, zijn de nieuwe machthebbers zelf ook afhankelijk van verdovende middelen. Het land is namelijk ’s werelds grootste producent van opium, de grondstof voor heroïne. Bijna alle heroïne op de Europese markt wordt gemaakt uit Afghaanse opium.

De taliban verdienden daaraan door onder meer belasting te heffen op de papaverteelt en het produceren en verhandelen van drugs. In 2019 en 2020 was dit volgens de NAVO met 416 miljoen dollar zelfs de op één na belangrijkste inkomstenbron van de beweging, al stelt onderzoeker Kamminga dat het ingewikkeld is om hier een betrouwbaar cijfer op te plakken.

Een papaverveld in Afghanistan Een papaverveld in Afghanistan

Toch zit de drugshandel de taliban niet lekker. Niet alleen drugsverslaafden in Kabul worden aangepakt, ook de opiumhandel zelf zal volgens de nieuwe machthebbers aan banden worden gelegd nu zij het in heel Afghanistan voor het zeggen hebben. "Toen wij eerder aan de macht waren was er geen drugsproductie", zei een talibanwoordvoerder rond de machtsovername in augustus. "Wij zullen de teelt van opium weer terugbrengen naar nul."

Recordhoeveelheden

De taliban verwijzen naar een verbod op de opiumteelt in 2000, toen de beweging ook de baas was in Afghanistan. Tijdens de oorlog in het land (2001-2021) nam de opiumproductie alleen maar weer toe, tot de recordhoeveelheden van de afgelopen jaren.

Afghanistan-kenner Kamminga zegt de plannen voor een nieuw opiumverbod 'met een grote korrel zout' te nemen. "We weten dat ze de afgelopen jaren wel geprofiteerd hebben van de opiumeconomie in gebieden die ze controleerden. En daar is ook geen nieuw verbod geïntroduceerd." Bovendien was het vorige verbod volgens hem een deal in ruil voor de toezegging van een hulppakket en de hoop op politieke erkenning.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Taliban gebruiken propaganda in hoop op internationale erkenning

De vraag is ook of de taliban zich nu wel een nieuwe opiumban kunnen veroorloven: de Afghaanse economie ligt in puin en een humanitaire ramp dreigt. De staatsuitgaven van het land waren voor driekwart afhankelijk van internationale hulpgelden, maar omdat het nieuwe regime in Kabul omstreden is, komt daar nu maar weinig van binnen.

Internationale steun

Kamminga denkt dat het vanwege de slechte economische situatie, versterkt door de coronapandemie, daarom niet snel tot een nieuw verbod zal komen. Tenzij daar internationale financiële steun tegenover staat. Voor boeren pakte het eerdere verbod uit als een drama, zegt Kamminga. "Honderdduizenden mensen moeten dan misschien wel jarenlang gecompenseerd worden."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore