'Wanhoopspoging'

Oppositie Hongarije verenigt zich om premier Orbán te verslaan

18 september 2021 16:43 Aangepast: 18 september 2021 17:04
Een afbeelding van de Hongaarse premier Orban tijdens de Pride Parade in Budapest afgelopen juli Beeld © ANP

Een unieke ontwikkeling in Hongarije. Van conservatief rechts tot de sociaaldemocraten en de groenen: de oppositie bundelt haar krachten om premier Orbán te verslaan. "Het is een wanhoopspoging die laat zien hoe slecht het daar gaat met de democratie", zegt Hongarijekenner Huub Bellemakers.

Vanaf vandaag kunnen Hongaren ruim een week lang hun stem uitbrengen tijdens de voorverkiezingen. Het doel van de oppositie is om samen tot één kandidaat te komen die volgend jaar de strijd voor het premierschap zal aangaan met Viktor Orbán.

Klein wonder

Volgens campagnestrateeg en Hongarijekenner Huub Bellemakers is dit uniek. "Het is nog nooit gelukt dat partijen met zulke verschillende standpunten in Hongarije met elkaar samenwerken. Sommige hebben al zolang ze bestaan ruzie met elkaar. Dat het tot nu toe goed gaat, is dus een klein wonder."

Orbán is al politiek actief sinds eind jaren 80, toen hij samen met een groepje jongeren de partij Fidesz oprichtte. Een partij die af wilde van de Sovjet-dominantie en pleitte voor vrij burgerschap en een liberaal economisch en sociaal beleid. Tijdens de eerste vrije democratische verkiezingen in 1990 won Orbán een zetel.

Absolute meerderheid

In 1998 werd hij al verkozen tot premier, maar het zou nog een tijd duren voor de partij de invloed verwierf die ze nu heeft. Na schandalen van de sociaaldemocraten greep Orbán zijn kans en in 2010 werd hij voor de tweede keer premier – en hij kreeg een absolute meerderheid in het parlement die hem veel macht geeft. "De partijen die zich nu verenigen, zien dat Orbán alles kan doen wat hij wil", zegt Bellemakers.

Bekijk ook: Hongaarse premier Orbán viert feest na zege

''We hebben de kans gegrepen om Hongarije te verdedigen.'' De Hongaarse premier Orban viert feest nadat hij met overweldigende cijfers de verkiezingen heeft gewonnen. Zijn rechts-nationalistische partij scoort met nationalisme en het afzetten tegen de EU.

De afgelopen jaren heeft Orbán veel omstreden hervormingen doorgevoerd. Hij perkte de macht van het Hooggerechtshof in, veranderde de Grondwet en kwam met een nieuw kiesstelsel. "Er zijn landelijke lijsten en kiesdistricten", legt Bellemakers uit. "Die districten zijn zo ingedeeld, dat Orbán daar makkelijker een meerderheid kan halen. Ook ligt de balans nu meer op het platteland, waar hij meer aanhang heeft." Terwijl niet eens de helft van de stemmen naar Fidesz ging, kreeg de partij dus toch een twee derde meerderheid.

Aanval op de rechtstaat

Daarnaast zorgde Orbán ervoor dat vrijwel alle onafhankelijke media zijn verdwenen en is hij berucht vanwege zijn standpunten tegen vluchtelingen en de lhbti-beweging. Dit alles leidde ertoe dat andere landen uit de Europese Unie zich tegen Orbán keerden en zelfs procedures tegen Hongarije begonnen om deze aanval op de rechtstaat tegen te houden.

Miniatuurvoorbeeld
Anti-LHBTI wetten in Hongarije

EU dreigt met sancties tegen Hongarije na verbod op 'homopromotie'

Nu vindt dus ook de Hongaarse oppositie dat het genoeg is geweest met de macht van Orbán. Maar zijn de partijen verenigd genoeg om daadwerkelijk de macht te pakken? "Het gaat wel lastig worden", zegt Bellemakers. "Ze hebben nu een kort programma met daarin een aantal dingen die ze sowieso willen veranderen. Dan gaat het vooral over ingrepen in de rechtstaat van Orbán die ze willen terugdraaien, zoals het kiesstelsel en de grip op de media."

Spannende strijd

Omdat het de eerste keer is dat dit soort voorverkiezingen worden gehouden, is het lastig te voorspellen wat de Hongaren zullen kiezen. De verschillende opiniepeilingen lopen erg uiteen. "Ik kan me voorstellen dat Gergely Karácsony, de burgemeester van Boedapest, een goede kanshebber is. Want iedereen kent hem en het is in een hoofdstad makkelijker om mensen te mobiliseren dan op het platteland."

Gergely Karacsony, de burgemeester van Budapest tijdens een politieke rally in de hoofdstad Gergely Karacsony, de burgemeester van Budapest tijdens een politieke rally in de hoofdstad

Bellemakers verwacht dat de eindstrijd zal gaan tussen deze kandidaat en Péter Jakab van de voormalig extreemrechtse partij Jobbink, die zichzelf nu een conservatieve middenpartij noemt. "Wie het ook wint, het zal dan sowieso spannend worden of de kandidaat uiteindelijk van Orbán gaat winnen. Want zullen de linkse aanhangers van Karácsony dan genoeg overtuigd zijn om op Jobbink te stemmen, en andersom?"

Wat ook niet helpt, is dat mediamagnaat Orbán het zijn tegenkandidaat zo moeilijk mogelijk zal maken. "Orbán is heel slim en hij zorgt ervoor dat de dingen die hij doet niet direct antidemocratisch zijn. Wat je bijvoorbeeld ziet, is dat hij staatsmedia gebruikt om negatieve berichten te verspreiden. Hij focust op de ruzies die er zijn. Ook zijn er nu al problemen met het elektronisch stemsysteem, dat kom hem ook wel goed uit. Zijn doel is voorlopig om te stoken in deze moedige coalitie."

Miniatuurvoorbeeld
Geen onafhankelijke media meer

Hongaren protesteren tegen 'propagandamachine' premier Orbán

'Voor het goede doel'

Vanuit democratisch oogpunt is dit hoe dan ook hoopvol, zegt Bellemakers. "Alle oppositiepartijen slikken nu hun trots in en zetten hun paradepaardjes en posities opzij. Dat moet dan maar, voor het goede doel, zeggen ze. Het belangrijkste is nu dat Orbán weggaat en dat ze daarmee de corruptie kunnen aanpakken en de democratie kunnen herstellen."

Eind volgende week weten we wie de strijd met Orbán zal aangaan of dat er nog een tweede stemmingsronde nodig is. De uiteindelijke verkiezingen voor het premierschap worden in het voorjaar van 2022 gehouden.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore