Wie volgt Merkel op?

Verkiezingskoorts in Duitsland stijgt naar een kookpunt: 'Het is een nek-aan-nekrace'

16 september 2021 06:30
De steun van vertrekkend bondskanselier Merkel (r) voor CDU-partijgenoot Armin Laschet (l) kan bepalend worden in de spannende verkiezingsstrijd. Beeld © AP

Ruim een week voor de Bondsdagverkiezingen ligt de race nog helemaal open: niemand durft te voorspellen wie de nieuwe leider wordt van het grootste land van Europa. Olaf Scholz (SPD) ligt iets voor in de peilingen, maar Armin Laschet (CDU) is berucht om zijn eindsprint. "Ik durf hier geen flesje Duits bier om te verwedden."

De verkiezingskoorts loopt stevig op bij onze oosterburen. Volgende week zondag is de grote dag en de overgebleven topkandidaten trekken in aanloop daar naartoe alles uit de kast om de overwinning over de streep te trekken.

Opvallende opmars

Daarbij kan het verkeren: SPD-lijsttrekker Scholz leek twee maanden geleden nog zo goed als kansloos, maar de ervaren sociaaldemocraat en huidig minister van Financiën is sindsdien bezig aan een opvallende opmars. Daarmee verdampte de voorsprong van zijn grote concurrent Laschet, die tot voor kort nog voorbestemd leek om CDU-partijgenoot Angela Merkel na zestien jaar op te volgen.

"Het gaat spannend worden tot de laatste meter", zegt correspondent Jeroen Akkermans vanuit Berlijn. "Zo'n 40 procent van de Duitsers weet nog niet wat hij of zij gaat stemmen. Er is dus voor alle kandidaten nog heel wat te halen."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Wie volgt Merkel op? Drie grote kanshebbers - met een smetje

Comeback-kid Laschet

Om die vele zwevende kiezers te verleiden, is Laschet niet van de buis te slaan. Akkermans: "Hij is elke dag overal te zien op televisie, radio, internet en in de kranten. Laschet weet dat hij moet knallen nu hij achterligt in de peilingen. Maar de peilingen schommelen flink, dus die achterstand is nog overbrugbaar."

Wat tot de verbeelding spreekt is dat Laschet ervaringsdeskundige is wat betreft inhaalraces. Hij flikte het in 2017 in 'zijn' deelstaat Noordrijn-Westfalen, waar hij mijlenver achterlag maar toch minister-president werd. Ook werd Laschet in januari na meerdere rondes verkozen als nieuwe CDU-voorzitter en won hij vervolgens ook in extremis de spannende machtsstrijd binnen het het CDU/CSU door het verslaan van Markus Söder, die al rekende op een zege.

'Rode gevaar'

Maar om ook Scholz nog te verslaan, moet Laschet stevig aan de bak. Zijn tactiek daarbij is Duitsland waarschuwen voor het 'rode gevaar', oftewel een links kabinet van SPD, de Groenen en de kleine socialistische partij Die Linke. Een beproefde methode waarbij de christendemocraten de kiezer een rampzalige toekomst voorschotelen vol hoge belastingen, bureaucratie en economische krimp.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Grootste fraudezaak ooit in Duitsland: wat wist de regering-Merkel?

Ook wordt Scholz persoonlijk aangevallen. Zijn concurrenten zeggen dat hij als eindverantwoordelijk minister veel te weinig heeft gedaan bij het grootste fraudeschandaal ooit in Duitsland bij betalingsbedrijf Wirecard, en dat hem ook iets valt te verwijten bij een lopend witwasonderzoek rond de nalatige opsporingsdienst FIU.

De doorgewinterde Duitslanddeskundige en historicus Willem Melching durft deze verkiezingen niet te voorspellen wie er wint op 26 september. "Veel Duitsers hebben al gestemd per post, mogelijk vanwege corona, en een heel groot deel weet het nog niet. Er is dus nog niets zinnigs over te zeggen, behalve dat het een nek-aan-nekrace is waarbij slechts een paar kiesdistricten en restzetels beslissend kunnen worden. Ik durf hier geen flesje Duits bier om te verwedden."

"Slechts een paar kiesdistricten en restzetels kunnen beslissend worden."

Geen charisma

Volgen Melching zijn Laschet en Scholz allebei weliswaar ervaren politici, maar kampen zij óók met hetzelfde probleem. "Het zijn beiden wel degelijke types met relatief veel politieke ervaring. Maar ze waren binnen hun partij een beetje tweede keus. Dat zie je ook tijdens de verkiezingsdebatten: het charisma ontbreekt."

Dat geldt volgens hem overigens ook voor de derde en enige vrouwelijke kanselierskandidaat, Annalena Baerbock van De Groenen. Met nog tien dagen tot de verkiezingsdag lijken haar kansen wel verkeken, zegt correspondent Akkermans: "Een achterstand van 10 procentpunt in de peilingen zie ik haar niet meer goedmaken. Wat haar opbreekt is een gebrek aan politieke ervaring. Alsnog winst voor Baerbock zou een daverende verrassing zijn."

Voor de kerst

Ondanks de spannende eindstrijd hoeven we trouwens niet te vrezen voor een hemeltergend trage formatie zoals in Nederland, zegt Melching. "Het formeren gaat een stuk vlotter bij de Duitsers. Mits we een hele ingewikkelde uitslag krijgen, verwacht ik dat er voor de kerst een nieuwe Duitse regering is.'

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Steven geeft 1,25 miljoen aan Duitse Groenen: 'Klimaatcrisis is zeer heftig'

De belangrijkste thema's

Het gaat in aanloop naar de Bondsdagverkiezingen naast de coronacrisis veel over drie verkiezingsthema's; klimaat, pensioenen en wonen. Wiebke Pittlik van het Duitsland Instituut, dat verbonden is aan de Universiteit van Amsterdam, legt uit wat de verschillen tussen de partijen van Laschet en Scholz zijn.

Klimaat

"Zowel de CDU/SU als SPD willen dat Duitsland in 2045 klimaatneutraal is. De SPD van Scholz is ambitieuzer en wil dat de energievoorziening in 2040 volledig uit duurzame bronnen komt. Laschet benadrukt steeds dat hij het klimaat wel wil beschermen, maar niet ten koste van alles, zoals de werkgelegenheid en industrie.

Een klein maar in Duitsland zeker niet onbelangrijk verschil tussen de partijen: de SPD wil een maximumsnelheid van 130 kilometer per uur op de snelweg, de CDU/CSU wil geen maximumsnelheid op snelwegen."

Pensioenen

"In Duitsland zijn de pensioenen voor veel mensen slechter geregeld dan in Nederland. Er is geen AOW, je bouwt je pensioen op aan de hand van de hoogte van je loon. Er zijn nu veel ouderen die niet kunnen rondkomen en een bijbaantje nemen om hun inkomen aan te vullen. Beide partijen willen iets doen aan deze vorm van sociale ongelijkheid. De SPD gaat daar wat verder in met het garanderen van een hoger pensioen, de CDU/SCU zet in op lagere belastingen voor ouderen.

Wonen

"De wooncrisis is in Duitsland niet zo heftig als in Nederland. Het is een andere woningmarkt, er wordt veel meer gehuurd dan in Nederland. Ruim 51 procent van de inwoners van Duitsland heeft een koopwoning, 18 procent minder dan in Nederland. Een thema is daarom de snel stijgende huren. De SPD wil net als De Groenen de huursubsidie verhogen, ook wil Scholz' partij dat er meer sociale huurwoningen worden bijgebouwd. De CDU/SCU wil juist dat meer Duitsers een huis kopen.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore