Koploper in vaccineren

Recordaantal besmettingen in Israël: wat gaat er mis?

01 september 2021 09:54 Aangepast: 09 september 2021 11:22
Een man in Israël krijgt zijn derde coronaprik. Beeld © ANP

Lang werd Israël wereldwijd als voorbeeld gezien vanwege zijn supersnelle vaccinatiecampagne. Maar inmiddels is het aantal besmettingen er naar een recordhoogte gestegen. Hoe kan dat, en wat kunnen we in Nederland daarvan leren?

Gisteren werden in Israël bijna 11.000 nieuwe coronabesmettingen vastgesteld. Dat is tot nu toe het hoogste aantal ooit, het vorige record (10.118 besmettingen) stamt uit januari. 

Ook meer coronadoden – maar niet zoveel als vóór vaccineren

Ook in het aantal ziekenhuisopnames en geregistreerde coronadoden is een stijgende lijn te zien in Israël. Vanwege de succesvolle vaccinatiecampagne werden vanaf mei tot en met juni niet meer dan drie coronadoden per dag geregistreerd. Inmiddels zijn dat er ongeveer 25 per dag. Maar dat zijn er een stuk minder dan tijdens de vorige golf in januari. Toen waren dat nog ruim 60 doden per dag.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Wanneer kunnen we leven met, in plaats van strijden tegen corona?

En dat terwijl het land lange tijd één van de wereldwijde koplopers was als het gaat om vaccineren. Israël begon razendsnel aan de vaccinatiecampagne, maar inmiddels heeft 'slechts' zo'n 60 procent van de inwoners twee prikken gehad. Ter vergelijking: in Nederland is 77 procent volledig gevaccineerd en heeft zo'n 85 procent de eerste prik gehad. 

Meeste Palestijnen niet gevaccineerd

Volgens immunoloog Ger Rijkers zijn er twee redenen die ertoe leiden dat de coronacijfers toch weer hard oplopen. "Israël was inderdaad snel met vaccineren, maar vooral de Israëliërs zijn ingeënt", zegt Rijkers. "Palestijnen vallen niet onder dezelfde gezondheidszorg en zijn nauwelijks gevaccineerd. Zij wonen in afzonderlijke gebieden, maar werken vaak wel tussen de Israëliërs. Met de deltavariant kan dat makkelijk leiden tot nieuwe besmettingen."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Israël vaccineert iedereen razendsnel, behalve de Palestijnen

En die variant is volgens de immunoloog het tweede probleem: ''De vaccins zijn ontwikkeld voor het oorspronkelijke virus en niet voor varianten daarop. We mogen in onze handjes knijpen dat de antistoffen van de huidige vaccins nog redelijk goed werken tegen de deltavariant. Maar die bescherming is minder dan tegen het oorspronkelijke virus.''

Antistoffen nemen af

Bovendien neemt de hoeveelheid antistoffen die je van een vaccin krijgt, na verloop van tijd ook weer af. "Dat geldt voor elk vaccin dat ooit is gemaakt, dus dat is heel normaal'', zegt Rijkers. ''En in Israël waren ze supervroeg met het vaccineren. De meeste mensen hebben hun tweede prik al ruim een half jaar geleden gekregen.''

Bij elkaar opgeteld betekent het dus dat de bescherming van het coronavaccin na twee prikken niet optimaal is. Wel zorgt het vaccin voor een minder ernstig verloop van het virus. Relatief gezien zijn de meeste besmettingen en ziekenhuisopnames onder oudere, niet-gevaccineerde mensen.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

'Ziekenhuizen onderzoeken effect derde prik kwetsbare patiënt'

Om die redenen heeft Israël besloten de bevolking een derde prik aan te bieden. Eerder kwamen alleen ouderen en kwetsbaren daarvoor in aanmerking. Maar sinds afgelopen zondag mag iedereen vanaf 12 jaar een zogenoemde boosterprik halen.

''Daarmee gaan de hoeveelheid antistoffen tien keer omhoog'', zegt Rijkers. ''Dat is een flinke verbetering. En die werken ook tegen de deltavariant." Of een derde prik beduidend meer bescherming geeft tegen het coronavirus, is nog niet duidelijk. Dat zou onderzoek in de loop van de tijd moeten uitwijzen.

Landen als de Verenigde Staten en Frankrijk laten ook hun kwetsbaren bij-vaccineren. Of we in Nederland ook aan de boostervaccins gaan, krijgen we waarschijnlijk later deze maand te horen. Dan komt de Gezondheidsraad met een advies daarover, waar de regering zich vervolgens over zal buigen.

Jaarlijks vaccineren? 'Geen gek idee'

Zouden we dan ook eventueel een vierde en vijfde vaccinatie moeten halen? Dat vindt Rijkers helemaal niet zo'n gek idee. ''Mensen die onder de risicogroep vallen, halen ieder jaar een griepprik. Dat heeft niets te maken met een zwak immuunsysteem, dat is nodig omdat het griepvirus steeds verandert. Het lijkt mij niet bezwaarlijk dat de kwetsbaardere mensen die jaarlijks hun griepprik halen, op hetzelfde moment een coronavaccin erbij nemen.''

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Getest en gevaccineerd, maar toch corona: zo besmettelijk is de deltavariant

Ondanks de tegenslagen die de deltavariant met zich meebrengt, blijft vaccineren volgens de immunoloog onze uitweg uit de coronacrisis.

''We kunnen twee dingen leren van Israël: we moeten streven naar een hogere vaccinatiegraad om iedereen te beschermen, in Israël is die nog niet hoog genoeg. Daarnaast zouden risicogroepen die al twee prikken hebben gehad, in aanmerking moeten komen voor een derde dosis.''

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore