Zorgelijk

Regen op hoogste punt van Groenland – en dat gebeurde nog nooit

24 augustus 2021 15:49 Aangepast: 24 augustus 2021 16:58
Archieffoto van smeltend ijs in Groenland. Beeld © REX

Het heeft geregend in Groenland. Wij Nederlanders draaien er in een kletsnat 2021 onze hand niet voor om, maar in Groenland is het uniek. Sinds het begin van de metingen in 1950 is het namelijk nog nooit voorgekomen. De regen zorgt ervoor dat sneeuw smelt. En dat is zorgelijk. "De opwarming van de aarde gaat er alleen maar sneller door."

Oké, het is natuurlijk niet zo dat alle winterse taferelen allemaal verdwenen zijn. Maar Groenland ondervindt grote gevolgen van klimaatverandering en begint zijn naam langzamerhand eer aan te doen.

Zoals gezegd: het regende. In het weekend van 14 en 15 augustus. Zelfs bij het weerstation, dat midden op de Groenlandse ijskap ligt, op meer dan 3 kilometer hoogte. Het was de eerste keer sinds de start van de metingen in 1950.

Groenland steeds groener:

De sneeuw in Groenland blijft maar smelten en de ijskappen breken af. Volgens nieuw onderzoek is de natuurlijke balans onomkeerbaar aangetast, met alle gevolgen van dien. Niet alleen voor Groenland, maar ook voor Nederland.

Halve graad boven 0

"Het is vrij warm geweest in Groenland", zegt meteoroloog Maurice Middendorp van Buienradar. "Cruciaal voor regen, want daar heb je temperaturen van boven 0 voor nodig." Dat gebeurde ook. In de ochtend van de 14 augustus werd het een halve graad boven 0. Uiteindelijk vroor het negen uur achter elkaar niet.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

'Smelten van Groenlandse ijskap is niet meer te stoppen'

Ook dat is uitzonderlijk. Alleen in 1995, 2012 en 2019 kwam de temperatuur in het noorden van Groenland ook boven de 0 graden uit. In de loop van het bewuste weekend daalde de temperatuur wel weer. Maar de schade was intussen al aangebracht. Er zou 7,3 gigaton (7.300.000.000.000 kilogram) ijs verloren zijn gegaan. In andere woorden: het verlies aan ijs was zeven keer zo groot als op een normale dag.

Snel stromende rivieren

Een Nederlandse Groenlandspecialist heeft op Twitter filmpjes gepost van de gevolgen van de hogere temperaturen en de regen. Op eentje is te zien is dat veel smeltwater door de rivieren stroomt. Op een andere video zijn hele blauwe stukken land te zien. Geen ijs, maar water.

Juist die regen is zeer schadelijk. "Nog schadelijker dan de temperaturen boven 0", zegt Middendorp. "Regenwater sijpelt namelijk overal tussendoor. Kijk ook maar naar Nederland. Als hier sneeuw ligt, is het sneller weg bij regen dan bij temperaturen boven het vriespunt."

Zorgelijke situatie

Daarbij is het niet alleen extra schadelijk, maar ook zorgelijk. "Regen is warmer dan sneeuw of ijs. Dat zorgt ervoor dat ijs sneller smelt. De sneeuw die in Groenland op het land ligt, smelt dan ook en komt in onze oceanen terecht. Dan stijgt de zeespiegel."

Middendorp denkt dat de regen in Groenland ook komt door klimaatverandering. "De opwarming van de Noordpool gaat nog veel sneller dan de opwarming in Europa. Hier gaat het om 2 graden in enkele eeuwen. In het Noordpoolgebied 5 of 6 graden. Hoe warmer de temperaturen, hoe makkelijker het kan gaan regenen. Het zou me niets verbazen als het volgende zomer weer gebeurt."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Watersleeën in Groenland: foto laat gevolgen smeltende ijskap zien

Er is nog een zorgelijk, bijkomend effect. "Wit weerkaatst, zwart absorbeert zonlicht", zegt Middendorp. "Als sneeuw en ijs verdwijnt, blijft een groen oppervlak van steen over. Dat trekt de warmte aan. Dat warmt de lucht erboven weer op, waardoor de aarde dus ook sneller opwarmt. Wat niet gebeurt bij een wit, besneeuwd landschap."

Natuurlijke airco

Dan ontstaat dus eigenlijk een soort, jawel, sneeuwbaleffect. "Normaal gesproken zijn de poolgebieden de natuurlijke airco van ons klimaat. Als die verdwijnen, komt er iets voor in de plaats dat warmte genereert."

Middendorp vindt de ontwikkelingen spannend. Voor het hele ecosysteem. "Het is bijna net zo zorgelijk als de branden in Siberië en wat er gebeurt in de Amazone. In Siberië wordt het steeds warmer en zie je deze zomer allerlei bosbranden. Er zit nu nog CO2 en methaan in de bevroren grond, maar die kunnen vrijkomen als de grond ontdooit door klimaatverandering. Met meer opwarming als gevolg."

Maurice Middendorp legt uit waarom de bosbranden in Siberië een risico zijn voor klimaatverandering:

In Siberië woedt een recordaantal bosbranden. Hoewel het Russische gebied elke zomer last heeft van branden, worden ze door de oplopende temperaturen elk jaar heviger. Wetenschappers waarschuwen voor een ecologische ramp.

"Voor de Amazone geldt dat klimaatverandering voor minder regen zorgt. Terwijl de bomen en planten daar juist vochtigheid nodig hebben. De boel droogt dan uit. Dat gebeurt als de aarde meer dan anderhalve graad opwarmt. Daarom willen we onder die grens blijven, zodat dit soort ecosystemen niet ophouden te bestaan."

Effect op Nederlands weer

Dat geldt ook voor Groenland. De hoeveelheid ijs en sneeuw is een belangrijke graadmeter voor het klimaat. En: een warmer Noordpoolgebied zorgt ervoor dat lagedrukgebieden langer op hun plek blijven liggen. In de zomer boven Nederland bijvoorbeeld. Zoals dit jaar. Met een zomer met regionaal veel regen als gevolg. Iets waar de meeste Nederlanders toch niet zo blij van worden.

Twee jaar geleden kon er al worden gewaterskied in Groenland. Twee jaar geleden kon er al worden gewaterskied in Groenland.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore