Evacuaties in Kabul

Nog één week om te vluchten uit Afghanistan, daarna is voor achterblijvers alles onzeker

24 augustus 2021 14:39 Aangepast: 24 augustus 2021 16:55
Een Amerikaanse militair met kind op het vliegveld in Kabul. Beeld © AP

De rode lijn van 1 september komt dichterbij. Vanaf die datum hebben de taliban aangegeven geen buitenlandse militairen meer te dulden op het vliegveld in de Afghaanse hoofdstad Kabul. De vrees bestaat dat het te kort dag is. "Er moeten misschien nog wel honderden gezinnen worden geëvacueerd."

De beelden vanuit Kabul heeft iedereen op het netvlies staan. Drommen mensen voor de poorten van het vliegveld. Mensen met, en vooral zonder papieren proberen een vlucht naar een ander land te pakken. Waarheen maakt vaak helemaal niet uit. Weg uit Afghanistan, weg van de taliban.

'Achteraf weten we pas hoe ernstig het is'

Het lukt de laatste dagen redelijk om mensen te evacueren. Beveiligers, tolken, medewerkers en familieleden die ons land de afgelopen jaren hebben geholpen. Elke dag landt er wel een vliegtuig met mensen die de moeilijke weg naar het vliegveld hebben afgelegd.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Politie grijpt in bij protest opvanglocatie Afghanen Harskamp

Anne-Marie Snels is oud-voorzitter van de militaire vakbond AFMP. Zij is met andere vrijwilligers nauw betrokken bij de evacuaties. Snels krijgt soms midden in de nacht noodsignalen binnen. "Dan denk je soms, 'o god, straks gaat hier suïcide gepleegd worden'."

Snels onderhoudt veel contact met mensen in Afghanistan, maar het gebeurde al meerdere keren dat het contact tot een eind kwam. "We zijn al meerdere mensen op die manier kwijtgeraakt. Ze zijn Kabul uit gevlucht omdat de taliban achter ze aan zat. Ze hebben alles weggegooid: papieren, telefoons. Alles om maar niet herkenbaar te zijn."

Dat die weg naar het vliegveld een moeilijke is, zie je hier:

Waar die mensen dan nu zijn, en of ze nog in leven zijn, is onduidelijk. "Er speelt zich een enorm drama af waarvan we achteraf pas weten hoe ernstig het is."

Situatie na 1 september

Snels windt er geen doekjes om. Nederlandse militairen moeten wat haar betreft per direct het land in trekken om gezinnen op te halen en te begeleiden naar het vliegveld. "Veel mensen proberen het nu wel, maar het lukt lang niet altijd. Dat is niet goed voor het moraal."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

COA verwacht meer opvanglocaties nodig te hebben voor Afghanen

De Nederlandse overheid is er huiverig voor. Het zou te gevaarlijk zijn om buiten het vliegveld te opereren. Onzin, vindt Snels. "Engeland, Duitsland, die begeleiden de mensen wel. En dat zien ze daar ook. Duitsland heeft zelfs aangeboden andere landen te helpen. We moeten echt nu actie ondernemen."

Nu, vindt Snels, want wat gebeurt er als de deadline van 1 september is verstreken? "Ik weet het niet. Ik weet het echt niet."

Trip naar het vliegveld 

Ook Amnesty International kijkt met vrees uit naar 1 september. "Het is voor ons net zo goed koffiedik kijken", zegt Katy Sherriff van de organisatie. "We kijken er met grote zorgen naar dat het nog maar een week is."

"Begin juli werden negen mannen van de etnische Hazara-minderheid afgeslacht door talibanstrijders", zegt Sherriff. "Dit kan een voorteken zijn voor wat een talibanbewind kan gaan betekenen. Daarom maken wij ons grote zorgen over wat er na 31 augustus in Afghanistan kan gaan gebeuren." 

Ondertussen wordt de situatie richting en bij het vliegveld niet beter. De taliban zijn de baas in de stad, en bij het vliegveld is het chaos. Schietpartijen, verdrukkingen, en dan hebben we het nog niet over de administratieve rompslomp. Het duurt te lang, vluchten worden gemist, waardoor mensen de helse trip nog eens moeten wagen. Sommige mensen zitten al dagenlang te wachten in de hitte bij de luchthaven, zo zie je in de beelden hieronder:

Het is de vraag of het ministerie van Defensie de komende dagen wél voet buiten het vliegveld zet om mensen op de evacuatielijsten op te halen. Tot nu toe was dat steeds onbespreekbaar, en dat terwijl andere landen die acties wel uitvoeren. 

Demissionair minister van Buitenlandse Zaken Sigrid Kaag zegt meer tijd nodig te hebben voor de evacuaties. "Want anders zullen heel veel mensen niet naar Nederland, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk of Frankrijk kunnen vliegen", zegt ze.

Zonder VS gaat het niet

Maar het is dus maar zeer de vraag of die tijd er is. De taliban zeggen dus niet meer tijd te geven, maar veel hangt ook af van de Verenigde Staten. Het is geen geheim dat het land een enorme rol speelt in de evacuaties. Op dat vliegveld is de wanhoop zo groot dat ouders hun kinderen soms aan soldaten geven:

Andere landen hebben de VS daarom gevraagd om langer op het vliegveld in Kabul te blijven, desnoods na 1 september. Want als zij vertrekken, dan kon het evacueren van mensen weleens tot een definitief eind komen.

Het is het doemscenario voor Snels. Zij hoopt maar één ding: "Dat het kabinet waarmaakt dat mensen ook straks na 1 september nog naar Nederland mogen en kunnen komen."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore