Nieuw onderzoek

Aantal coronadoden wereldwijd 1,4 keer hoger dan gerapporteerd

06 augustus 2021 17:22 Aangepast: 10 augustus 2021 15:21
Beeld © ANP

Wereldwijd ligt het aantal coronadoden veel hoger dan tot nu toe is gerapporteerd. Sommige autoritaire regimes houden de aantallen bewust laag, of er wordt simpelweg slecht geregistreerd. Hierdoor zijn de precieze aantallen onbekend.

Het totale aantal is doden is zeker 5,9 miljoen, in plaats van de 4,2 miljoen die de Wereldgezondheidsorganisatie tot nu toe rapporteert. Dat berekenden de onderzoekers Ariel Karlinsky uit Israel en Dmitry Kobak uit Duitsland. Ze publiceerden hun bevindingen in het wetenschappelijke tijdschrift eLife. Voor dit onderzoek vergeleken ze wereldwijde data van oversterfte met het aantal gerapporteerde coronadoden. In sommige landen zitten er enorme verschillen tussen die twee getallen.

Oversterfte

"Met dit onderzoek weten we dus wat het verschil is tussen de sterfte die je zou verwachten in een normaal jaar, en de sterfte tijdens corona", zegt Marino van Zelst, promovendus organisatiewetenschappen bij Tilburg. Dat gat kan grotendeels verklaard worden door mensen die door corona zijn overleden, maar het is onmogelijk om die conclusie te trekken. "Oversterfte is een goede maat om een vergelijking te trekken en om te zien waar de extremen liggen, maar je moet er voorzichtig mee zijn." Van Zelst benadrukt dat er in sommige landen juist ondersterfte is. "In een normaal jaar heb je ook mensen die aan het griepvirus overlijden. Dat is dit jaar bijna helemaal weggevallen." Ook waren er in sommige landen bijvoorbeeld minder verkeersdoden. 

Miniatuurvoorbeeld
oversterfte nederland

Hebben we nou wel of geen oversterfte door corona?

Rusland

Een van de landen waar het verschil tussen het aantal gemelde coronadoden en de oversterfte heel hoog is, is Rusland. Daar was de oversterfte vier en een half keer zoveel dan het geregistreerde aantal coronadoden. "Vanaf het begin van de pandemie bestaan er hele serieuze twijfels over de betrouwbaarheid van de coronacijfers die de Russische autoriteiten blootgeven" zegt Rusland correspondent Eva Hartog. Het enorme verschil heeft deels te maken met het gebrek aan diagnostisering. "Mensen die overlijden aan een secundaire ziekte zoals een hartstilstand of zelfs longfalen worden niet getest en blijven daarom buiten de corona-statistieken."

Maar volgens Hartog ligt het vooral aan het gebrek aan politieke wil. "Moskou schuift de verantwoordelijkheid af op lokale politici die op hun beurt weer de zorg onder druk zetten."

Miniatuurvoorbeeld
rusland corona

Rusland bezwijkt onder tweede golf: coronadoden in vuilniszakken

Daarnaast speelt ook mee dat veel Russen zich niet willen laten testen. "In de provincie is een test moeilijk te krijgen en je moet lang wachten op de resultaten. Mensen zijn ook bang dat een positieve test moeilijkheden met zich meebrengt. Bijvoorbeeld dat ze verplicht een lange periode in quarantaine moeten zonder door hun werkgever te worden gecompenseerd."

India

De onderzoekers hebben in totaal data van 103 landen geanalyseerd. Een groot deel van de landen in Azië en Afrika is niet meegenomen, omdat de data er volgens regeringen ontbreekt. 

Een van de landen die niet is meegenomen in het onderzoek is India, terwijl juist het vermoeden is dat de aantallen daar eigenlijk enorm zijn. "Het is totaal niet verrassend dat India geen cijfers wilde geven", zegt correspondent Eva Oude Elferink. "Vanaf de eerste golf is al duidelijk geworden dat de sterftecijfers zeer waarschijnlijk een onderschatting zijn en tijdens de tweede golf is dat ook wel echt duidelijk geworden.”

Omdat de Indiase overheid bleef volhouden dat ze de coronacrisis goed aanpakten en er bijna geen doden waren, zijn journalisten letterlijk gaan tellen bij crematoria en begraafplaatsen. "Bij een crematorium waar ik zelf ben geweest, liepen de aantallen op tot 100 mensen per dag. Terwijl er normaal gesproken 10 tot 15 sterfgevallen per dag waren."

Miniatuurvoorbeeld
Modi corona

Indiase premier Modi: van populair naar bekritiseerd leider om coronabeleid

Slechte registratie

Volgens de officiële cijfers van de overheid zijn er in India ongeveer 400.000 mensen overleden aan corona. Maar recent onderzoek geeft schattingen dat dit aantal wel zes tot tien keer zo hoog ligt.

"In India is de registratie van doden sowieso slecht geregeld", zegt Oude Elferink. "Veel mensen overlijden thuis en er wordt zelden een oorzaak geregistreerd. Bovendien waren er tijdens de piek in april niet voldoende testen beschikbaar. Dan hadden mensen wel alle verschijnselen, maar werden ze niet als coronadode geregistreerd."

President Modi heeft er baat bij als de officiële aantallen laag zijn en hij blijft volhouden dat hij de coronacrisis goed en daadkrachtig heeft aangepakt. "Maar met deze nieuwe cijfers, wordt dat steeds lastiger voor de regering."

Over drie jaar

"Ik vind het moeilijk in te schatten", zegt Van Zelst. "De sterfteregistratie tussen landen varieert zo extreem. Als alleen in India het aantal vermoedelijk al zoveel hoger ligt en dat land is niet eens meegenomen in deze cijfers, dan denk ik dat het officiële sterftecijfer nog veel hoger. De meest recente schatting is dat er ergens tussen de zeven en vijftien miljoen mensen zijn overleden door corona dan dat er geregistreerd is. Ik denk dat we pas over drie jaar een idee zullen hebben van de werkelijke aantallen."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore