Vanwege racistische wetten

Amerikaanse stad begint met eerste herstelbetalingen voor zwarte inwoners

11 augustus 2021 13:15 Aangepast: 11 augustus 2021 19:48
Een wijk van Evanston vanuit de lucht gezien.

Een voorstad van Chicago gaat de allereerste herstelbetalingen van de Verenigde Staten uitbetalen aan zwarte inwoners. Het geld is bedoeld als schadevergoeding voor het racisme en discriminatie uit het verleden. De gemeente Evanston trekt 10 miljoen dollar uit voor bewoners van kleur die decennialang zijn tegengewerkt in het verkrijgen van een lening of hypotheek.

Op dit moment worden zestien burgers uitgezocht die gezamenlijk 4 ton compensatie ontvangen. Zij of hun ouders of grootouders moeten tussen 1919 en 1969 in Evanston gewoond hebben. Zij krijgen ieder 25.000 dollar. Het geld komt uit de belastingopbrengsten van legale wietverkoop en is bedoeld voor het afbetalen van een hypotheek, de aanbetaling voor een nieuw huis, of een verbouwing. Evanston geeft hiermee het startsein voor herstelbetalingen in de Verenigde Staten.

45.000 dollar minder vermogen dan witte inwoners

Het land worstelt al jaren met de vraag of en hoe de Afrikaans-Amerikaanse bevolking te compenseren voor het racisme en de discriminerende wetten uit het verleden. Tegenstanders zien liever niet dat belastinggeld wordt gebruikt om kinderen en kleinkinderen van slaven en gediscrimineerde zwarte Amerikanen te vergoeden voor gebeurtenissen uit het verleden.

Voorstanders vinden dit juist noodzakelijk, omdat veel zwarte Amerikanen nog steeds de gevolgen merken van die ongelijke behandeling. Zwarte inwoners in Evanston hebben bijvoorbeeld 45.000 dollar minder vermogen dan witte inwoners omdat hun huizen minder waard zijn. Maar de stad gaat niet zomaar contant geld uitdelen om dit recht te trekken. Het gemeentebestuur heeft samen met de inwoners bewust gekozen om te beginnen met subsidies voor huisvesting.

Discriminatie door banken en makelaars

"Het meest waardevolle dat je kunt bezitten is een huis", zegt dominee Michael Nabors, de voorzitter van de lokale zwarte burgerrechtenbeweging NAACP. Hij zat in de commissie die de gemeente adviseerde over wat ze met het eerste deel van de 10 miljoen moest doen.

"En het meest concrete bewijs dat we konden vinden van de schadelijke discriminatie in Evanston, had te maken met de woningmarkt." Er was een patroon van decennialange discriminatie door banken, makelaars en de overheid.

Eén buurt voor zwarte inwoners

"Zwarte inwoners werden weggestuurd uit bepaalde wijken, en konden moeilijk een nieuw huis vinden", vertelt Dino Robinson. Als historicus beheert hij het archief van Evanston in het Shorefront Legacy Center.

Banken verstrekten geen leningen aan zwarte mensen en de gemeente verbood makelaars om huizen in witte wijken te verkopen aan mensen die geen witte huidskleur hadden. "Er was maar één buurt, de Fifth Ward, waar ze terecht konden."

Michael Nabors Michael Nabors

Redlining

De huizen waren oud en onveilig en sommige families moesten een huis delen om het te kunnen betalen. De situatie werd erger doordat de Amerikaanse overheid in 1930 de Home Owners Loan Corporation oprichtte. Deze organisatie gaf met kaarten aan in welke buurt ontwikkelaars wel of niet konden investeren. "De term 'redlining' komt van deze kaart, je kan precies een rode lijn trekken om de minst-gewilde buurt", vertelt Robinson. 

"De Fifth Ward was zo’n buurt. In de notities staat dat dit komt doordat er te veel zwarte mensen woonden." Er werd vervolgens niet in deze wijk geïnvesteerd, waardoor de buurt verslechterde. Tegelijkertijd konden zwarte inwoners alleen hier terecht.  

De vader van Geneva Hallen groeide op in de Fifth Ward. Pas op zijn sterfbed vertelde hij zijn dochter hoe dit was. "Iedereen bleef binnen de grenzen van de wijk, zei hij. Er waren gewoon plekken van de stad waar je als zwart persoon niet kwam. Dat was niet veilig", vertelt Geneva. Als je als zwarte man in een witte wijk kwam, werd je opgepakt, in elkaar geslagen of weggejaagd.

Herstelbetaling om te investeren

Pas in 1968 kwam er een wet die dit soort discriminatie op de huizenmarkt op basis van ras, huidskleur, religie of nationaliteit verbood. "Maar een wet corrigeert dit simpelweg niet in één dag", zegt historicus Robinson. De vooroordelen over de Fifth Ward zijn er namelijk nog steeds. "Een paar jaar geleden wilde iemand naar Evanston verhuizen en vroeg op een website om advies voor een leuke buurt om te wonen, waarop anderen in de reacties zeiden dat ze beter niet naar de Fifth Ward moesten gaan."

Dominee Nabors ziet ook dat steeds meer zwarte mensen uit Evanston vertrekken. Tien jaar geleden was meer dan 20 procent van de bevolking zwart, nu is dat bijna 16 procent. "Zwarte mensen verdienen nog steeds minder en het wordt hier te duur om te wonen." Door de herstelbetalingen kunnen zwarte inwoners mogelijk een aanbetaling doen voor een huis, hun eigen huis verbouwen, of de hypotheek afbetalen. En dan hopelijk in Evanston blijven wonen.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Rosa Parks stond niet op voor een witte man: 'Zij liet zien dat je tegen shit in kunt gaan'

'Oneerlijk voor witte inwoners'

Maar er is ook felle kritiek op het plan. Uit conservatieve hoek worden er al rechtszaken aangespannen omdat het volgens de wet niet zou mogen om op basis van ras en huidskleur belastinggeld uit te keren. Deze organisaties vinden ook dat de herstelbetalingen oneerlijk zijn naar witte inwoners met een laag inkomen die een subsidie ook wel kunnen gebruiken.  

Binnen Evanston is er voornamelijk kritiek op de vorm van de betalingen. Eén van de negen wethouders in de gemeente stemde tegen de herstelbetalingen. Zij is bang dat als inwoners hun hypotheek of lening afbetalen, het geld via de subsidies alsnog terechtkomt in de zakken van de banken die in de vorige eeuw juist schuldig waren aan de discriminatie.  

Andere inwoners krijgen liever contant geld dat ze zelf mogen uitgeven, dan een subsidie voor een huis. Dominee Nabors is het daar niet mee eens: "Het is onmogelijk om zelfs van die 10 miljoen voor iedereen een cheque uit te schrijven. Daar kun je misschien één keer boodschappen van doen. Dat weegt niet op tegen het leed dat mensen is aangedaan."

Volgt de rest van het land?

Toch vindt hij deze eerste 400.000 dollar aan herstelbetalingen ook niet voldoende. "Zeker niet tegenover de emotionele schade die is aangericht, maar we moeten ergens beginnen." Voor de overige 9,6 miljoen dollar moet nog een plan bedacht worden.

Alle ogen zijn nu gericht op Evanston, want het stadje kan een blauwdruk zijn voor de rest van het land. Twaalf andere burgemeesters gaan ook herstelbetalingen onderzoeken, en het Amerikaanse parlement gaat landelijke herstelbetalingen overwegen.

Gebruik jij de RTL Nieuws-app al?

Ja? Daar zijn we blij mee! Nog niet? Download ‘m hier voor Android en iOS.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore