Geweldsexplosie

Tientallen doden bij rellen en plunderingen: wat is er aan de hand in Zuid-Afrika?

14 juli 2021 09:52 Aangepast: 14 juli 2021 09:53
Winkelcentrum in Johannesburg geplunderd en in brand gestoken Beeld © ANP

In Zuid-Afrika patrouilleert het leger op straat. Militairen moeten de orde herstellen. Al dagen zijn in het land rellen en worden winkels geplunderd. Bij het geweld zijn tientallen mensen om het leven gekomen. Correspondent Saskia Houttuin legt uit wat er aan de hand is in Zuid-Afrika. "Er heerst diepgewortelde onvrede."

Waar komt het geweld ineens vandaan?

''De directe aanleiding voor al het geweld is de veroordeling en het vastzetten van oud-president Jacob Zuma'', vertelt Houttuin. Zuma wordt beschuldigd van corruptie, maar weigert mee te werken aan een strafrechtelijk onderzoek. Hij kwam niet eens opdagen bij de rechter. Minachting van de rechtbank heet dat, en dat wordt Zuma niet in dank afgenomen. ''Hij draait daarvoor nu 15 maanden de bak in'', zegt Houttuin. In de provincie Kwazulu-Natal, waar Zuma vandaan komt en nog veel aanhang heeft, mondden protesten al snel uit in rellen en plunderingen. Die hebben zich nu verspreid naar andere delen van het land.

Oud-president Jacob Zuma zit celstraf van 15 maanden uit Oud-president Jacob Zuma zit celstraf van 15 maanden uit

Is oud-president Zuma dan nog zo populair?

''Jazeker'', zegt Houttuin. ''Onder Zuid-Afrikanen en binnen het ANC." Het ANC – het Afrikaans Nationaal Congres – is nog altijd de grootste partij van Zuid-Afrika. Maar de aanhang slinkt en dat komt door geruzie binnen de partij.

Houttuin: ''De partij is tot op het bot verdeeld. Aan de ene kant heb je het kamp-Zuma. Aan de andere kant het kamp van de huidige president Cyril Ramaphosa. Hij volgde Zuma op en wil grote stappen zetten als het gaat om corruptiebestrijding.'' En dat botst omdat juist Zuma wordt beschuldigd van corruptie. Beide kampen van het ANC staan dus lijnrecht tegenover elkaar. ''De vrees is dat deze breuk zo diep is, dat de partij uiteindelijk splijt'', zegt Houttuin.

Heeft de onrust nog een andere oorzaak?

Zuid-Afrika moet één van de rijkste landen in Afrika zijn, maar economisch krijgt het land nu harde klappen. Er heerst armoede en de werkloosheid is hoog. Houttuin: ''Politici beweren dat de plunderingen puur opportunisme zijn, maar veel deskundigen denken daar anders over. Dit is een uiting van dieper liggende problemen in Zuid-Afrika, zeggen ze: groeiende sociale ongelijkheid, onvrede over de overheid. Doe daar de economische malaise bij die corona met zich meebrengt, en je begrijpt waarom er weinig nodig was om de emmer te doen overlopen. De straf en arrestatie van Zuma en de daaropvolgende protesten waren een katalysator''.

Militairen pakken één voor één plunderaars op Militairen pakken één voor één plunderaars op

Wat nu?

In Zuid-Afrika zijn de afgelopen dagen al tientallen doden gevallen bij het geweld. Zo werden slachtoffers doodgedrukt tijdens massale plunderingen. Houttuin:''Omdat de politie het niet aankan, is nu ook het leger ingezet. Tot nu toe lijkt dat weinig uit te halen."

In Zuid-Afrika weigert de minister van Defensie vooralsnog de noodtoestand af te kondigen. Dat zou burgers die zich normaal gedragen te veel vrijheid ontnemen, aldus de minister.

Honderden plunderaars zijn al opgepakt Honderden plunderaars zijn al opgepakt

Als de orde eenmaal is hersteld, wat dan?

''Nou, dan is de onvrede onder aanhangers van Zuma er nog steeds, hoor'', zegt Houttuin. ''Aan de grondslag van deze onrust liggen diepgewortelde problemen. En die zijn, in zo'n groot en complex land, niet zomaar opgelost."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore