Stemmen in een dictatuur

Presidentsverkiezingen in Syrië? 'De bevolking wordt niets gevraagd'

26 mei 2021 09:18 Aangepast: 26 mei 2021 09:20
Verkiezingsposters voor president Assad in de hoofdstad Damascus. Beeld © AFP

Het regime in Syrië organiseert vandaag te midden van de burgeroorlog presidentsverkiezingen. Hoewel er op papier drie kandidaten zijn, staat de uitslag op voorhand vast. "Als je tegen president Assad stemt, raak je in moeilijkheden."

De 55-jarige president Bashar al-Assad is aan de macht sinds juli 2000. Hij volgde toen zijn overleden vader op, die daarvoor 29 jaar lang aan de touwtjes had getrokken.

Een show organiseren

In 2007 en 2014 werd de huidige president herkozen. Al mogen we eigenlijk niet spreken van verkiezingen, legt Midden-Oostencorrespondent Olaf Koens uit. "Het woord verkiezingen is niet op z’n plaats. Assad moet herkozen worden omdat de grondwet dat zo voorschrijft en dus organiseert het regime dat."

In werkelijkheid gaat het om een show waarvan de uitkomst van tevoren bekend is, zegt Koens. "Om zo'n show te organiseren heb je wat decorstukken nodig, stembussen, stembiljetten, tegenkandidaten – maar uiteindelijk is het niet meer dan dat."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Mohammed (11) over oorlog in Syrië: 'Ik wil een toverstaf om bombardementen te stoppen'

In 2014 waren de laatste presidentsverkiezingen. Assad won toen volgens de autoriteiten met bijna 90 procent van de stemmen. Koens: "Terwijl miljoenen Syriërs hun eigen land ontvluchtten. Assad is niet een gekozen president, het is een oorlogsmisdadiger die alles doet om de macht te behouden."

In maart was het tien jaar geleden dat de oorlog in Syrië uitbrak. De vlam sloeg in de pan nadat een groep tieners, die leuzen tegen het Assad-regime op muren in de stad hadden gespoten, werd opgepakt en gemarteld. Het protest dat volgde, werd ongenadig hard neergeslagen, waarna een burgeroorlog uitbrak die honderdduizenden mensen het leven kostte.

Bekijk ook: Unieke rondleiding door immense tunnelstad Syrië

Correspondent Olaf Koens neemt je mee dwars door een enorm tunnelstelsel in Oost-Ghouta in Syrië.

Assad heeft de opstand tegen zijn regime al die tijd succesvol onderdrukt. Zijn politieke tegenstanders zijn vermoord, zitten vast of zijn samen met vele burgers gevlucht naar het buitenland.

Hoe de overgebleven bevolking denkt over Assad is heel moeilijk vast te stellen, zegt Koos van Dam, oud-ambassadeur in onder meer Irak, Egypte en Turkije, en voormalig speciaal gezant voor Syrië. "Niemand durft iets te zeggen. Miljoenen mensen lopen met trauma's rond en leven in kampen. Het land ligt in puin. Omdat de revolutie niet is gelukt, zullen veel Syriërs daarom misschien denken: waren we er maar nooit aan begonnen."

Stemmen om te overleven

Toch zullen een hoop Syriërs op Assad stemmen vandaag, verwacht hij. "Als je tegen president Assad stemt, raak je in moeilijkheden. Als de autoriteiten dat ontdekken, loop je kans dat je door de veiligheidsdienst wordt opgeroepen. De bevolking stemt op Assad uit lijfsbehoud. Hun wordt niets gevraagd. De verkiezingen zelf stellen dus niets voor, van Assads tegenkandidaten heb ik nog nooit gehoord."

Ondertussen zijn er wel geruchten over mogelijke vervangers van Assad. Zo zou Rusland, bondgenoot van het huidige regime, misschien een kroonprins aan het klaarstomen zijn voor Syrië. Ook wordt gezegd dat Assads vrouw Asma – door Amerikaanse media ooit 'de roos van de woestijn' genoemd – op een dag het roer gaat overnemen.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Asma al-Assad: van 'woestijnroos' tot machtige first lady van Syrië

"Maar dat gaat voorlopig echt niet gebeuren", zegt Koens. "Dat is slecht nieuws voor de miljoenen vluchtelingen in Libanon, Turkije en Europa. Veruit het grootste deel van hen zijn Syrië niet ontvlucht vanwege IS of 'de oorlog', nee, ze zijn gevlucht voor het Assad-regime. Zolang dat aan de macht blijft, kunnen die mensen niet terug, hoe graag ze dat misschien ook zouden willen."

Relatief stabiel

De situatie in Syrië is op dit moment relatief stabiel. Koens: "Er zijn grofweg twee gebieden die buiten de controle van Assad vallen, de Koerdische gebieden in het noordoosten, en de provincie Idlib die onder controle staat van de Syrische oppositie en jihadisten. Je kunt zeggen dat Assad de oorlog gewonnen heeft, al is de prijs die daarvoor betaald is wel ontzettend hoog."

Kaart Syrië en provincie Idlib aan grens Turkije Kaart Syrië en provincie Idlib aan grens Turkije

Ook oud-ambassadeur Van Dam is somber over de kans op een nieuw bewind. "Assad is aan de macht. Maar dat is hij natuurlijk niet alleen: hij krijgt steun van legerofficieren. Zij hebben samen tientallen jaren ervaring in hoe ze een staatsgreep moeten tegenhouden. Iedereen die een gevaar vormt, wordt ontslagen of gedood."

Nieuwe burgeroorlog?

Het valt Van Dam verder op dat de tegenstanders van Assad nog altijd niet goed samenwerken. "Na tien jaar hebben de oppositiegroepen nog geen enkel gezamenlijk standpunt op papier. Ze bevechten elkaar eerder. Dus áls het regime ten val komt, krijg je gewoon weer een burgeroorlog met andere partijen. Ook dat ziet er niet rooskleurig uit."

Miniatuurvoorbeeld
Lees verder:

Tien jaar oorlog in Syrië: 'Assad heeft gewonnen, maar niemand kan terug'

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore