Communistische Partij

Cuba nadert einde tijdperk-Castro: nieuwe revolutie op komst?

16 april 2021 06:30 Aangepast: 16 april 2021 06:34
Beeld © Getty Images/EPA

Het is waarschijnlijk één van de eerste dingen waaraan je aan denkt als het om Cuba gaat: de gebroeders Castro. Meer dan zestig jaar lang was er een Castro aan de macht in Cuba, maar het einde is nabij. Raúl Castro, de jongere broer van de inmiddels overleden Fidel, treedt dit weekend naar verwachting af als leider van de Communistische Partij. Een gevoelig moment, want de onrust in het land groeit.

Dit weekend komt de Communistische Partij van Cuba bijeen voor een congres. De 89-jarige Raúl Castro geeft naar alle waarschijnlijkheid daar het stokje over als partijleider aan de huidige president, Míguel Diaz-Canel.  

Raúl Castro was al sinds 2018 geen president meer van Cuba, maar had nog wel veel formele macht, zegt Latijns-Amerikajournalist Edwin Koopman. ''Alleen met zijn aanwezigheid had Castro de touwtjes in handen. En als partijleider had hij formeel in Cuba nog meer macht dan de president.''

Zestig jaar Castro's

In Cuba is de macht al sinds 1959 in handen van de Communistische Partij, geleid door Fidel (tot 2008) en Raúl Castro. De broers kwamen aan de macht toen ze met een groep revolutionairen, onder wie ook Che Guevara, de Cubaanse regering wisten af te zetten.

Sindsdien geldt in Cuba een communistisch regime, waarbij het land in eerste instantie steun kreeg van de toenmalige Sovjet-Unie. Fidel was tot 2008 president, zijn jongere broer Raúl de tien jaar daarna. Met het aftreden van Raúl als partijleider is er voor het eerst sinds 1959 geen Castro meer formeel aan de macht in Cuba. 

Raúl (links) en Fidel Castro in 1978 Raúl (links) en Fidel Castro in 1978

Na zestig jaar komen er dus andere machthebbers, maar volgens Koopman zal er politiek weinig veranderen. ''De Communistische Partij is de enige toegestane politieke partij in Cuba en heeft alle macht. Het doel van het nieuwe regime zal zijn om aan de macht te blijven.''

'Bezig met overleven'

In Cuba bestaat er, dankzij het decennialange regime van de gebroeders Castro, geen vrijheid van meningsuiting. Er is geen vrije pers en dus ook maar één politieke partij toegestaan, en er mag bijvoorbeeld ook niet vrij worden gehandeld op de (internationale) markt. 

Volgens Koopman zal dat in ieder geval op korte termijn zo blijven: ''Het regime heeft er geen belang bij om deze dingen te veranderen, dat is bezig met overleven in termen van macht.''

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Mogelijke verklaring voor 'onzichtbare aanvallen' op diplomaten op Cuba

De huidige situatie brengt wel problemen met zich mee voor de Communistische Partij. Er is veel onvrede over de onvrijheden en de erbarmelijke economische situatie van het land. Die onvrede speelt al langer, maar werd mede dankzij het gebrek aan vrije pers niet zichtbaar. 

Wereld kijkt mee

Die situatie is volgens Koopman nu veranderd. ''Doordat de Cubanen in steeds grotere mate toegang hebben tot internet, weten we steeds meer over de onrust in het land. De Cubanen willen via social media laten zien wat er zich in Cuba afspeelt en voelen zich aangemoedigd door het feit dat de wereld meekijkt.''

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Anticommunistische rap wakkert verzet aan in Cuba: 'Mijn volk wil vrijheid'

Eén van de Cubanen die vertelt over zijn land is Victor. Hij leverde zoveel kritiek op het systeem, dat hij in 2018 naar Nederland moest vluchten. ''Na de dood van Fidel Castro vertelde ik aan de buitenlandse pers hoe ik dacht over zijn leiderschap. Ik werd daarvoor opgepakt en moest vijf dagen de gevangenis in.''

De Cubaanse journalist Victor vluchtte in 2018 naar Nederland De Cubaanse journalist Victor vluchtte in 2018 naar Nederland

Zijn dagen in de gevangenis leidden er niet toe dat Victor stopte met het verkondigen van zijn mening. Integendeel, hij bleef illegaal blogs schrijven over de toestand in het land en voerde actie om de positie van de lhbt-gemeenschap in Cuba te verbeteren. 

''Onze beweging die voor de vrijheden in Cuba staat, groeide gigantisch. Het bracht zo'n effect mee dat ik de veiligheidsdienst van Cuba weer op m'n dak kreeg. Als ik niet zou stoppen, zouden ze ervoor zorgen dat mijn moeder werd ontslagen. Ik wilde niet dat mijn familie hierin werd betrokken en dus besloot ik te vluchten.''

Samen met andere vluchtelingen demonstreerde Victor op de Dam tegen de onvrijheden in zijn Cuba. Samen met andere vluchtelingen demonstreerde Victor op de Dam tegen de onvrijheden in zijn Cuba.

(Nog) geen revolutie

Een sociale revolutie waarin het dictatorschap wordt weggeveegd is voor hem de enige oplossing, vertelt Victor. Toch verwacht hij die revolutie nog niet. Volgens de activist blijft de macht van de partij overeind en kan deze nog niet aan de kant worden geschoven. 

Volgens Edwin Koopman gaat het ook nog te ver om over een naderende revolutie te spreken. ''Je ziet wél dingen gebeuren, die je tot jaren geleden niet voor mogelijk had gehouden.''

Met de slogan 'Patria y Vida', vaderland en leven, wordt er stil geprotesteerd tegen het Cubaanse regime Met de slogan 'Patria y Vida', vaderland en leven, wordt er stil geprotesteerd tegen het Cubaanse regime

''Er verschijnen bijvoorbeeld filmpjes waar mensen met de politie in discussie gaan. Ook was er in Cuba zelf een demonstratie van honderden mensen. Dat was tot voor kort. echt ondenkbaar.''

Dit weekend komt de Communistische Partij dus bijeen. Koopman: ''Het is onduidelijk of de partij bang is voor een opstand. Kleine manifestaties worden namelijk nu de kop nog ingedrukt. Maar het zou kunnen dat er, met het aftreden van Raúl Castro, kleine veranderingen worden doorgevoerd zodat de partij aan de macht kan blijven.''

Coronavaccin als strohalm

Lange tijd bleef het aantal coronabesmettingen in Cuba beperkt door een zeer strenge lockdown. Toen het land kort werd opengesteld voor toeristen, steeg het aantal besmettingen snel. Toch is er ook hoopvol nieuws voor de Cubanen: het land is ver met de ontwikkeling van een eigen coronavaccin.

Het staat bekend als voorloper in de medische wereld. Als het vaccin, Soberana 2, wordt goedgekeurd, is Cuba het armste en kleinste land ter wereld dat erin slaagt zelf een vaccin te produceren. De Cubaanse regering ziet het vaccin ook als het middel om de economische situatie van het land te redden. 

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore