Coup of niet?

Koninklijke ruzie om de macht in Jordanië: 'Waar blijft Oprah?'

06 april 2021 18:53 Aangepast: 06 april 2021 21:09
Prins Hamzah (l) en Koning Abdoellah (r) in 1999. Beeld © Getty Images / AFP

Prins Hamzah bin Hoessein had de koning kunnen zijn van Jordanië, maar toen zijn vader overleed, was hij nog te jong. Dus ging de kroon naar zijn halfbroer Abdoellah II. Nu, ruim 20 jaar later, zou Hamzah alsnog de macht willen grijpen. Midden-Oostencorrespondent Olaf Koens beantwoordt de vier belangrijkste vragen over deze vete in het koninkrijk.

1. Wat is er aan hand?

"Nou, behoorlijk wat. Er zou afgelopen weekend een coup gepland zijn om koning Abdoellah II bin al-Hoessein (59) te wippen. Er zijn zestien mensen opgepakt omdat ze de 'veiligheid en stabiliteit' van het land in gevaar zouden hebben gebracht. Het gaat om mensen rond prins Hamzah bin Hoessein (41).

Hamzah bin Hoessein zit dan ook vast, in zijn eigen huis. Dit weekend stuurde hij een videoboodschap naar de BBC. Daarin vertelde hij, in het Arabisch en in het Engels, dat hij onder huisarrest was geplaatst en dat hij niet meer mocht communiceren met de buitenwereld. Ook zouden zijn telefoon en internet zijn afgesloten. Dankzij een satellietverbinding kon hij de video nog versturen.

Hij ontkent bij een complot betrokken te zijn, maar vertelt ook dat kritiek tegenwoordig niet meer mogelijk is. 'Als je iets zegt, word je gepest, gearresteerd, lastiggevallen, of bedreigd', stelde hij."

Prins Hamzah in een videoboodschap over zijn huisarrest: 'Ik mag met niemand communiceren.' Prins Hamzah in een videoboodschap over zijn huisarrest: 'Ik mag met niemand communiceren.'

"Prins Hamzah is al lange tijd niet te spreken over het economisch beleid van de regering en de aanpak van de coronapandemie. Dat laat hij weten ook. Omdat de koning de regering aanstelt en alle wetten aanneemt, neemt hij in feite zijn eigen halfbroer op de korrel."

2. Wie is prins Hamzah? 

"Prins Hamzah is de zoon van koning Hoessein bin Talal, en het oogappeltje van zijn vader. Zijn moeder is koningin Noor, de vierde vrouw van de koning. Op Twitter nam ze het voor haar zoon op."

"Hamzah zat op een dure kostschool in Engeland, volgde een legeropleiding aan Sandhurst, studeerde in de VS en diende in het leger. Hij werd klaargestoomd om zijn vader op te volgen, maar toen Hoessein in 1999 overleed, was Hamzah nog maar 18 jaar. Te jong, en dus werd zijn bijna twintig jaar oudere halfbroer Abdoellah koning. Hij is de oudste zoon van Hoessein, uit zijn tweede huwelijk."

Koning Hoessein en zijn zonen Abdoellah en Hamzah Koning Hoessein en zijn zonen Abdoellah en Hamzah

"Hamzah werd wel kroonprins, maar dat veranderde in 2004. De huidige koning Abdoellah ontdeed hem van zijn status, en maakte zijn eigen zoon de nieuwe kroonprins. Hamzah is dus een 'gewone' prins, maar wel redelijk populair in Jordanië. Hij laat zich zien en (via social media) van zich horen. Het is iemand die dicht bij het volk staat. Zo gaat hij langs bij nabestaanden van coronaslachtoffers."

3. Hoe belangrijk is de koninklijke familie?

"Jordanië is een kleine vesting in het Midden-Oosten. Het is de afgelopen tijd politiek stabiel gebleven. Geen revoluties, geen oorlogen, amper aanslagen van Islamitische Staat. Dat is bijzonder voor de regio en dat is, behalve aan de inlichtingendiensten, misschien wel te danken aan de koninklijke familie, de Hasjemieten. In Nederland hebben de Oranjes een ceremoniële functie. In Jordanië besturen de royals deels het land.

Het land is een bondgenoot van het Westen. Toen Nederland deelnam aan de strijd tegen IS in Syrië en Irak, vertrokken onze F-16's vanaf een militaire basis in Jordanië."

4. Hoe loopt dit af?

"Dat is natuurlijk koffiedik kijken. Toen het nieuws net naar buiten kwam, wilde ik gelijk mijn koffers al pakken: een paleiscoup maak je niet elke dag mee. Maar de angel lijkt er inmiddels uit. De familie is gaan praten en prins Hamzah heeft inmiddels een brief ondertekend waarin hij schrijft trouw te blijven aan de koning.

Of er nou echt een coup gepland was of niet, daar zullen we denk ik nooit achter komen. Als het zo zou zijn, dan is dat een behoorlijk riskante onderneming. Jordanië heeft een goede inlichtingendienst die alles in de smiezen heeft. Je moet wel van hele goeden huize komen om een staatsgreep te plegen, en dan moet je bovendien de top van het leger en de veiligheidsdienst achter je hebben staan.

De voorlopige conclusie lijkt een beetje dat de prins zich in de ogen van de koning te veel bemoeit met staatsaangelegenheden en dus een tik op de vingers heeft gekregen. Een familievete dus, die deels publiekelijk wordt uitgevochten.

Overigens mag er inmiddels niets meer gezegd en geschreven worden over de onrust in het paleis. Niet in de pers in Jordanië, niet op social media. Dat heeft een rechter in Amman gelast. Zonde, want op social media werd er flink geroddeld. Ik las al dat mensen met smart wachten op een interview door Oprah Winfrey."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore