Oud conflict herleeft

Dit is waarom er weer rellen zijn in Noord-Ierland

04 april 2021 14:13 Aangepast: 08 april 2021 09:43
Een agent bij rellen in Noord-Ierland. Beeld © ANP

Molotovcocktails, auto's in brand en 27 gewonde agenten: het was de afgelopen twee nachten onrustig in Noord-Ierland. Spanningen tussen Noord-Ierse katholieken en protestanten stijgen door grenscontroles die zijn ingevoerd vanwege de Brexit. Maar ook een omstreden begrafenis speelt een rol.

Twee nachten op rij is er in Noord-Ierland gevochten. Vrijdag liepen protesten uit op rellen met de politie. Zaterdag staken demonstranten auto's in brand om een rotonde te blokkeren.

De betogers zijn protestantse Noord-Ieren. Die zijn bang dat de band tussen Noord-Ierland en het Verenigd Koninkrijk door de Brexit-afspraken wordt verzwakt. Ze zijn ook boos: omdat een kopstuk van de Noord-Ierse katholieken een massaal bezochte begrafenis kreeg, in weerwil van de coronaregels.

Noord-Ierland ligt op het Ierse eiland, maar hoort bij Groot-Brittannië. Noord-Ierland en Groot-Brittannië vormen samen het Verenigd Koninkrijk. Noord-Ierland ligt op het Ierse eiland, maar hoort bij Groot-Brittannië. Noord-Ierland en Groot-Brittannië vormen samen het Verenigd Koninkrijk.

Oud conflict herleeft

Hoe zit het ook alweer in Noord-Ierland? Het is een oud conflict dat teruggaat tot 1921. Toen werd Ierland officieel onafhankelijk, maar Noord-Ierland bleef wel bij het Verenigd Koninkrijk horen. Dit tot vreugde van de overwegend protestantse Noord-Ieren die willen dat hun land bij het Verenigd Koninkrijk blijft. Zij worden de 'unionisten' genoemd.

Tegelijkertijd bestaat 40 procent van de bevolking in Noord-Ierland uit katholieken. De meesten van hen willen liever bij Ierland horen: de 'republikeinen'. Protestantse unionisten en katholieke republikeinen hebben de afgelopen honderd jaar veel geweld tegen elkaar gebruikt, zoals schietpartijen en bomaanslagen.

Veel relschoppers zijn nog erg jong. Veel relschoppers zijn nog erg jong.

Het geweld eiste ruim 3.500 levens, vooral in de zogeheten 'Troubles', de periode die duurde van de jaren 60 tot de jaren 90. Het meeste geweld stopte na het 'Goede Vrijdag Akkoord' in 1998. Sindsdien wordt Noord-Ierland bestuurd door protestantse unionisten en katholieke republikeinen samen.

Wat daarbij meehielp, is dat het Verenigd Koninkrijk en Ierland inmiddels allebei lid waren geworden van de Europese Unie. De grens tussen Noord-Ierland en Ierland was daardoor sowieso open, wat een aantal gevoeligheden wegnam.

Onvrede over Brexit

Die gevoeligheden steken door de Brexit nu weer de kop op. Het Verenigd Koninkrijk verliet de Europese Unie in 2020, wat normaliter zou betekenen dat er weer grenswachters bij de Ierse grens zouden staan.

Dat vond men in Londen en Brussel niet zo'n goed idee en daarom werd er een speciale afspraak voor Noord-Ierland gemaakt: goederen zouden tussen het Verenigd Koninkrijk en Noord-Ierland ('op zee') gecontroleerd worden. Voordeel: er komt zo geen 'harde' Ierse landgrens.

Nadeel: de protestantse unionisten zijn boos. Zij voelen immers dat de band tussen Noord-Ierland en het Verenigd Koninkrijk door die nieuwe grenscontroles wordt verzwakt.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Een grens in zee: dit is het alternatief voor de backstop in de nieuwe brexitdeal

Woede na massaal bezochte begrafenis

De woede aan protestantse zijde werd deze week al helemaal groot toen de autoriteiten besloten om niemand te vervolgen voor een massaal bezochte begrafenis in juni vorig jaar. Er kwamen toen 2000 man opdagen bij de uitvaart van een IRA-kopstuk. De IRA is de militante tak van de Ierse katholieken. De massabegrafenis was in strijd met de coronamaatregelen, maar de autoriteiten besloten geen actie te ondernemen.

Grote begrafenis in coronatijd. Grote begrafenis in coronatijd.

'Jongeren opgehitst'

De vijand wordt voorgetrokken en we worden bij de Brexit in de steek gelaten: dat is het sentiment in het protestantse kamp nu. Een aantal ontevreden protestanten greep afgelopen Goede Vrijdag (vanwege de akkoorden) aan om de straat op te gaan.

Opvallend: de relschoppers waren nogal jong. Van de acht mensen die vrijdag werden gearresteerd, zijn drie jongens nog maar 13, 14 en 17 jaar oud.

Ondertussen maken de protestanten (de DUP-partij) en de katholieken (Sinn Féin) ruzie over de schuldvraag. Sinn Féin zegt dat de jongeren door uitspraken van de DUP zijn opgehitst. De DUP zegt op zijn beurt dat het geweld onacceptabel is, maar dat ze de frustraties bij de jongeren begrijpen.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Noord-Ierse politie pakt vermoedelijke schutter die journaliste doodde

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore