Mensenrechten Qatar

Roep om boycot WK voetbal nog vooral Europese aangelegenheid

24 maart 2021 06:00 Aangepast: 24 maart 2021 06:20
Het stadion heeft aan de buitenkant de vorm van een zeilschip.

Het Nederlands elftal speelt vanavond de eerste kwalificatiewedstrijd voor het WK in Qatar in 2022, tegen Turkije. Maar hebben voetballers eigenlijk wel iets te zoeken in de golfstaat waar arbeidsmigranten als moderne slaven worden uitgebuit? In een paar Europese landen gaan stemmen op om het WK te boycotten, maar wereldwijd vindt dit nog niet veel navolging. "In het Midden-Oosten zien ze totaal het probleem niet."

De toewijzing van het WK aan Qatar was in 2010 meteen al omstreden. Al jaren wijzen mensenrechtenorganisaties op de erbarmelijke omstandigheden waaronder arbeidsmigranten, voornamelijk afkomstig uit Zuidoost-Azië moeten werken. Het gaat dan om slechte huisvesting, gevaarlijke werkomstandigheden en uitbuiting.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Oranje gaat 'gewoon' voetballen in Qatar: 'Dat heeft een grotere impact'

Onlangs bleek uit onderzoek van de Britse krant the Guardian dat er al zeker 6500 migranten om het leven zijn gekomen sinds Qatar het toernooi kreeg toebedeeld. Veel van de slachtoffers stierven door uitputting terwijl ze in de verschroeiende hitte moesten werken aan de bouw van voetbalstadions, hotels en wegen voor het toernooi.

Boycot

In Noorwegen riepen een paar prominente voetbalclubs daarom op tot een boycot van het WK in Qatar. Veel Noren zijn het er mee eens. Toch is de Noorse voetbalbond nog steeds voornemens om te gaan. Volgens sterspeler Martin Ødegaard is het vooral belangrijk dat er over het onderwerp wordt gesproken. "We moeten vooral kijken hoe we verschil kunnen maken. Of we nou gaan of niet."

In Duitsland was het juist een grote supportersvereniging die een boycot voorstelde. En ook in landen als Denemarken, België en Nederland is er discussie. Al heeft de KNVB inmiddels na een gesprek met mensenrechtenorganisatie Amnesty International ook besloten om toch naar Qatar te gaan als Oranje zich kwalificeert.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Het woord boycot hangt als een donkere wolk boven Oranjes WK-route naar Qatar

Maar de roep om een boycot leeft totaal niet bij Oranje's tegenstander van vanavond: Turkije. Volgens correspondent Olaf Koens komt dat ook omdat er in Turkije zelf net zo goed arbeidsmigranten werken.

"Je ziet hier veel Nepalezen en arbeiders uit Bangladesh werken aan bouwprojecten, zoals nu aan een nieuwe luchthaven. In Turkije zijn er in principe genoeg arbeidskrachten, maar die zijn relatief duur en dus wordt er vaak voor buitenlandse migranten gekozen omdat die goedkoper zijn."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Vanavond is het zover: Oranje speelt eerste WK-kwalificatiewedstrijd tegen Turkije

Overal arbeidsmigranten

Hetzelfde geldt volgens hem ook voor veel andere Arabische landen. In Dubai zijn nog vele malen meer arbeidsmigranten aan het werk dan in Qatar.

"In exact dezelfde omstandigheden, zo niet erger. In de rijke buurten van Libanon wordt het vuilnis opgehaald door Nepalezen. En in een land als Saudi-Arabië hebben de arbeidsmigranten zelfs helemaal geen rechten." In die landen is er dan ook totaal geen roep om een boycot vanwege de mensenrechten.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Geen Nederlands gras bij WK in Qatar: 'Sommige dingen belangrijker dan geld'

Geen roep om een boycot vanwege de mensenrechten dus. "Maar er speelt wel iets anders interessants," zegt Koens. "Tot voor kort was Qatar verwikkeld in een diplomatieke ruzie met andere golfstaten en Egypte. Toen suggereerden landen wel om het WK te boycotten, maar dat was vooral om Qatar een hak te zetten. Inmiddels is die kou een beetje uit de lucht. Bovendien profiteert Dubai ook van het WK. Veel supporters zullen daar overnachten en alleen voor de wedstrijd even naar Qatar vliegen, dus er zit ook een economische kant aan."

Qatar is zich van geen kwaad bewust

En Qatar zelf? Het land begrijpt de kritiek niet. Al zijn er onder internationale druk wel stappen gezet. Arbeidsmigranten mogen inmiddels van werkgever wisselen, en ook de terugreis naar het land van herkomst zou voortaan door de werkgever moeten worden betaald. Maar dat zijn kleine verbeteringen, de omstandigheden voor de migranten blijven erg slecht.

Volgens Koens is het met de gastarbeiders zo dat je het probleem moet willen zien. "Je kunt je ogen er makkelijk voor sluiten, dan zie je alleen een mooi, goedkoop, comfortabel hotel. En een prachtig stadion. Maar je moet er wel over na willen denken hoe dat zo gebouwd kon worden. En dat doen veel mensen liever niet."

Amnesty: 'Samen met andere landen optrekken goed, maar na kwalificatie is te laat'

Mensenrechtenorganisatie Amnesty International zegt blij te zijn met het signaal van de KNVB dat ze samen op willen trekken met andere bonden. Toch waren ze ook teleurgesteld na de persconferentie van gisteren. Een krachtiger signaal naar voetbalbond FIFA was volgens hen goed geweest.

Ook Amnesty is niet voor een boycot van het WK, maar het zou goed zijn als 'nationale voetbalbonden de FIFA zouden aanspreken op de situatie'. "Laten we proberen de situatie te verbeteren, de FIFA moet daarin actiever worden", zegt Ruud Bosgraaf van Amnesty. De FIFA zou volgens hen moeten toezien op de leefomstandigheden van de arbeidsmigranten in Qatar.

Maar dat moet niet pas gebeuren na de kwalificatie, zoals door bondscoach Frank de Boer werd gezegd. "Dat is te laat en te mager. We hebben nu nog anderhalf jaar om de werkomstandigheden van arbeidsmigranten te verbeteren."

Wanneer Amnesty tevreden is? "Als arbeidsmigranten goed gehuisvest zijn, als er bescherming is tegen de hitte, als ze lid kunnen worden van een vakbond, als ze naar huis kunnen als ze dat willen, als ze betaald krijgen op de juiste datum. Wij hopen dat te bereiken, maar als we een heel eind komen kunnen we er ook mee leven."

Wat naast het verbeteren van de huidige omstandigheden ook een doel is, is het voorkomen van 'een tweede Qatar'. Inmiddels zijn mensenrechten ook een onderdeel bij de totstandkoming van de keuze voor een land. Het zou zover dus niet meer moeten komen. Maar, zegt Bosgraaf: "Eerst zien dan geloven."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore