Champagne en sigaren

Premier Israël hoopt gevangenis te ontlopen dankzij vaccintempo

23 maart 2021 09:49 Aangepast: 23 maart 2021 09:52
Een verkiezingsposter van Blauw-Wit in Tel Aviv met daarop de breuk tussen Netanyahu en Gantz. Beeld © Getty

Israël gaat vandaag voor de vierde keer in twee jaar tijd naar de stembus. Er staat veel op het spel, zeker voor premier Benjamin Netanyahu. Die is aangeklaagd om corruptie, maar lijkt te profiteren van het razendsnelle vaccinatietempo. "‘Netanyahu heeft zijn politieke lot verbonden aan de coronacrisis", zegt correspondent Olaf Koens.

Daar gáán we weer, zullen veel Israëliërs gedacht hebben toen de regeringscoalitie van de partij van de 71-jarige Netanyahu (Likud) en die van oud-generaal Benny Gantz (Blauw-Wit) in december uiteen klapte en nieuwe verkiezingen alweer nodig waren. Officieel vanwege ruzie over de begroting van het land, maar achter de schermen speelt veel meer.

Noodregering

De twee partijleiders zijn bepaald geen vrienden en wilden alleen samenwerken uit landsbelang. Door de coronacrisis besloten ze om een 'noodregering' te vormen, die eerst geleid werd door Netanyahu en - zo was het plan - vanaf eind dit jaar door Gantz.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Weer nieuwe verkiezingen in Israël, vierde keer in twee jaar

Maar volgens zijn tegenstanders heeft premier Netanyahu de onderhandelingen over de begroting expres laten mislukken om zo te voorkomen dat Gantz na hem aan de macht zou komen. Maar nog veel belangrijker is de gevangenisstraf die de langstzittende premier van Israël ooit (sinds 2009) boven het hoofd hangt.

Champagne en sigaren

Netanyahu wordt namelijk in drie strafzaken verdacht van fraude, omkoping en misbruik van vertrouwen. Hij zou dure cadeaus zoals champagne en sigaren hebben aangenomen in ruil voor politieke gunsten. De premier zou ook telecombedrijf Bezeq hebben bevoordeeld voor positieve berichten over hemzelf en zijn vrouw op de nieuwssites van Bezeq.

Dit weekend was er een massaal protest tegen Netanyahu bij zijn ambtswoning in Jeruzalem. Dit weekend was er een massaal protest tegen Netanyahu bij zijn ambtswoning in Jeruzalem.

De verkiezingen van vandaag draaien daarom maar om één ding, zegt directeur politieke zaken Han ten Broeke van denktank HCSS die de Israëlische politiek nauw volgt. "Het gaat om de toekomst van Netanyahu. Kan hij een meerderheid halen van 61 zetels in het parlement? Zo ja, dan blijft hij het premier en zal hij waarschijnlijk ook niet vervolgd worden."

Grote voorsprong

In de laatste peilingen staat de partij van Netanyahu er uitermate goed voor: Likud zou zo'n dertig zetels krijgen. Dat is bijna twee keer zoveel als de nummer twee in de peilingen, de 'Toekomstpartij' van oud-minister van Financiën Yair Lapid. En nog veel meer dan de vier of vijf zetels die Blauw-Wit na de mislukte regeringsdeelname nog overheeft. Gantz komt daarmee misschien niet eens in het parlement.

Netanyahu dankt zijn voorsprong vooral aan het recordtempo van vaccineren en zijn buitenlandbeleid. "Netanyahu heeft zijn politieke lot verbonden aan de coronacrisis", zegt Midden-Oostencorrespondent Olaf Koens. "Vorig jaar leek dat nog slecht uit te pakken. Het aantal besmettingen steeg snel toen eerdere strenge maatregelen te snel werden teruggedraaid. Israël sukkelde van lockdown naar lockdown, maar door volop in te zetten op vaccins en die voor woekerprijzen aan te schaffen, loopt Israël nu juist heel erg voor. Daar hoopt Netanyahu politieke munt uit te slaan."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Israël vaccineert iedereen razendsnel, behalve de Palestijnen

Relaties met Arabische wereld

Ook wist premier Netanyahu in zijn laatste termijn een historische overeenkomst voor elkaar te krijgen; hij knoopt politieke en diplomatieke relaties aan met landen in de Arabische wereld. Met Bahrein en de Verenigde Arabische Emiraten zijn er vredesakkoorden, en gaan er vliegtuigen heen en weer, iets wat een paar jaar geleden nog ondenkbaar was. 

Ten Broeke: "Het is de manier waarop Netanyahu de belangen van Israël in buitenland verdedigt. Met deze historische Abraham-akkoorden maakt hij het voor het eerst in zeventig jaar mogelijk dat Arabische landen een constructieve relatie met Israël beginnen."

Koens: "Ook dat is inzet voor deze campagne. Netanyahu heeft geprobeerd nog een audiëntie met de kroonprins van Saoedi-Arabië voor elkaar te krijgen, maar dat lukte niet. Ook naar een reis naar Abu Dhabi kwam een streep te staan. De relaties tussen Israël en deze landen in de Arabische wereld ontstonden door druk uit Washington, dankzij oud-president Trump. Het is maar de vraag of Netanyahu het alleen aan kan."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Gevaccineerd? In Tel Aviv krijgen jongeren dan een gratis shotje

Wie helpt Netanyahu?

Goed nieuws die voorsprong, zou je denken. Maar Netanyahu heeft wel hulp nodig van andere partijen om aan die meerderheid te komen. Daarbij is de vraag wie hem nog wil helpen. Want hoewel het knap is dat Netanyahu altijd komt bovendrijven, heeft hij ook veel vijanden gemaakt.

Ten Broeke: "Zijn eigen partij Likud bestaat vooral uit vertrouwelingen. Diegenen die zich niet meer met Netanyahu konden verzoenen, zijn hun eigen partij begonnen, zoals ditmaal Gideon Sa'ar. Maar op zowel links als rechts lijkt niemand in staat Netanyahu af te houden van zijn vierde overwinning op rij in twee jaar tijd."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Israël drukt woningbouw Westelijke Jordaanover door: 'Op ramkoers met Biden'

Ruzies

Het hangt er vandaag dus om of het kamp dat tegen Netanyahu is, groot genoeg is om hem uit het zadel te helpen. Want ook zij hebben onderling vaak ruzie. Een voorbeeld is oud-minister van Defensie Naftali Bennett van de rechtse Yamina-partij die graag premier wil worden, maar niet wil meedoen als Lapid de baas wordt.

Of Avigdor Lieberman van de rechts-nationalistische partij Ons Thuis, die veel woede heeft opgewekt door te zeggen dat hij de zeer gelovig ('ultraorthodoxe') joodse politieke partijen in het land, VTJ en Shas, samen met de premier het liefst 'op de vuilnisbelt' zou achterlaten.

"Iedereen die kritisch op Netanyahu was, is een eigen partij begonnen."

Religieus vs. niet-religieus

Die opmerking was olie op het vuur voor de spanningen tussen de religieuze partijen en niet-religieuze partijen in Israël. Veel Israëliërs zijn boos dat die laatste groep zich niet aan de coronaregels hielden. 

Koens: "De besmettingen in de orthodoxe gemeenschap liepen enorm op. Terwijl het land in lockdown was, gingen de religieuze scholen gewoon door en vonden er zelfs huwelijken en grote uitvaarten plaats. Hard ingrijpen is lastig omdat de ultra-orthodoxe gelovigen een belangrijk front vormen tijdens de verkiezingen."

Premier Netanyahu moet de zeer gelovige partijen tijdens de coronacrisis dus zo veel mogelijk te vriend houden, want zonder hun steun kan hij geen meerderheid halen. Kortom: welk kamp ook wint, het kan na vandaag nog wel eens heel moeilijk worden om een coalitie te bouwen die kan regeren.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore