'Jullie tijd is op'

Anticommunistische rap wakkert verzet aan in Cuba: 'Mijn volk wil vrijheid'

08 maart 2021 21:22 Aangepast: 08 maart 2021 21:31
De artiesten wonen in Havana, Miami en Madrid. Beeld © Yotuel

"Het is voorbij! Jullie tijd is op, de stilte is doorbroken." Zo gaan de teksten van Patria y Vida ('Het vaderland en het leven'), een Cubaans rapnummer dat in een paar weken tijd met 3 miljoen views een hit is geworden op het Caribische eiland. Ook bij de communistische machthebbers is het niet onopgemerkt gebleven.

Het nummer is een samenwerking van zes Cubaanse muzikanten. Sommigen komen uit Havana, anderen verblijven in ballingschap in Miami en Madrid. De zes zijn allemaal tegenstanders van het Cubaanse regime en met hun nummer hebben ze één boodschap voor de communistische machthebbers van het eiland: het is voorbij.

Het nummer Patria y Vida zit vol symboliek. Ten eerste de titel van het nummer. Sinds Fidel Castro aan de macht kwam, is de strijdkreet van het communistische Cuba 'Patria o Muerte' ('Het vaderland of de dood'). Met hun eigen Patria y Vida nemen de artiesten afstand van zestig jaar communistische dictatuur en presenteren ze een alternatief Cuba.

Vaderland en de dood: de strijdkreet van Fidel Castro. Vaderland en de dood: de strijdkreet van Fidel Castro.

In het refrein herhalen de rappers vervolgens "Jouw '59, mijn 2020". Hiermee verwijzen ze naar het jaar 1959, toen Castro en de communisten de macht grepen, en ze wekken de suggestie dat die heerschappij in dit decennium zal eindigen.

Kleinschalig verzet

Het nummer is grotendeels opgenomen in studio’s in het Amerikaanse Miami, waar veel Cubaanse dissidenten wonen. Toch heeft het nummer ook vruchtbare bodem gevonden in Cuba zelf. Meer dan dat: het lijkt hier en daar zelfs verzet tegen het regime aan te wakkeren.

Bij kleinschalige protesten op het Cubaanse platteland roepen demonstranten Patria y Vida, en in de hoofdstad Havana verschijnt deze kreet ook steeds vaker in graffiti op muren en winkeldeuren.

En dat is bijzonder, want na 62 jaar heeft het Cubaanse regime de touwtjes op het eiland nog stevig in handen. "Het is een gecontroleerd systeem, wat door een hele kleine groep uit de communistische partij wordt geleid", zegt Barbara Hogenboom, directeur van het Centrum voor Studie en Documentatie van Latijns-Amerika van de Universiteit van Amsterdam.

Communistisch Cuba

Cuba wordt al 62 jaar geregeerd door de communistische partij. Die partij kwam in het jaar 1959 aan de macht toen communistische strijders, onder leiding van Fidel Castro, dictator Fulgencio Batista van de troon stootten.

Sindsdien wordt het Caribische eiland met ijzeren vuist geregeerd. Andere politieke partijen worden niet toegestaan, vrije pers bestaat niet en dissidenten wordt de mond gesnoerd. Castro trad in 2008 terug vanwege ouderdom en maakte plaats voor zijn jongere broer Raúl Castro.

Fidel overleed acht jaar later en ook Raúl trad in 2018 af als president. Sindsdien wordt het land geregeerd door Miguel Diaz-Canel.

Muziek niet te stoppen

Volgens Hogenboom is de angst van de communistische partij om de controle kwijt te raken groot. "Er is geen open pers, en ook maar beperkt toegang tot het internet. Onder een vrije toevoer van informatie zou het systeem niet stand kunnen houden."

Toch blijkt het regime niet staat de muziek weg te houden bij de bevolking. Dus komt het met een weerwoord. De Cubaanse president Miguel Diaz-Canel laat op Twitter van zich horen "Zij die onze strijdkreet het vaderland of de dood willen uitroeien, moeten zich bewust worden van onze geschiedenis", schrijft hij.

In 2018 nam Miguel Diaz-Canel het stokje over van Raúl Castro (links). In 2018 nam Miguel Diaz-Canel het stokje over van Raúl Castro (links).

Staats-tv komt met een eigen lied

Het duurde ook niet lang of de Cubaanse staats-tv kwam met een eigen nummer met een nogal verwarrende titel: Patria o Muerte por la Vida ('het vaderland of de dood voor het leven'). In dit nummer proberen vijf muzikanten, die zijn goedgekeurd door het regime, vaderlandsliefde en loyaliteit aan de staat te promoten.

Dat dit nummer niet zo populair is als Patria y Vida, blijkt al uit het aantal dislikes dat de video op YouTube heeft gekregen: bijna honderdduizend.

Artiesten spreken zich uit

Dat Cubaanse artiesten, die muziek inzetten voor een kritische politieke boodschap, een doorn in het oog zijn geworden van het communistische regime is volgens Hogenboom een interessante omgekeerde wereld: "De communistische partij heeft zelf na de revolutie allerlei muzikanten uit Latijns-Amerika verwelkomd en in zekere zin voor de eigen boodschap gebruikt. Door ze te laten reizen door Cuba om daarna in hun thuisland te kunnen zingen over hoe goed het daar was. Nu zoeken Cubanen zelf juist connectie met kritische artiesten in Miami."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Microgolven waarschijnlijke oorzaak mysterieuze ziekte Amerikaanse diplomaten op Cuba

Een collectief van artiesten dat zich de San Isidro-beweging noemt, ging afgelopen november nog in hongerstaking nadat een collega was opgepakt. Dit leidde tot een zeldzaam protest bij het Cubaanse ministerie van cultuur. Politie trad hard op tegen de demonstranten. Beelden van die repressie zijn ook in de videoclip van Patria y Vida verwerkt.

Artiesten van de San Isidro-beweging protesteerden in november voor meer vrijheden. Artiesten van de San Isidro-beweging protesteerden in november voor meer vrijheden.

Toentertijd riepen de artiesten nog op tot dialoog met de staat, maar met Patria y Vida roepen ze nu op tot de val ervan. Hogenboom: "De boodschap is dit keer duidelijk: we zijn te lang onderdrukt, we willen dit systeem niet meer."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore