Dood jonge hikers

Na 60 jaar ophef over doodsoorzaak jonge Russen: 'Een lawine daar is echt onzin'

14 februari 2021 12:43 Aangepast: 14 februari 2021 17:18
De tent van de Dyatlov-groep. Beeld © Dyatlov Stichting

Ruim 60 jaar na de mysterieuze dood van negen jonge Russen komen Zwitserse onderzoekers met 'een nieuwe doorbraak'. De hikers van de zogenoemde Dyatlov-groep zijn mogelijk verrast door een bijzondere soort lawine. Maar nabestaanden zeggen tegen RTL Nieuws dat ze er niets van geloven.

De jonge Russen waren al een maand niet meer levend gezien toen hun tent in 1959 werd gevonden. Het was in het Oeralgebergte, midden in de winter. In de tent lagen hun warme kleren nog, maar de hikers zelf waren weg.

Tent opengesneden

De tent bleek van binnenuit opengesneden en er liepen voetsporen het dal in. Daar, anderhalve kilometer lager, werden ze alle negen gevonden, dood. Zes waren volgens de officiële lijkschouwing bezweken aan onderkoeling. De drie anderen hadden ernstige verwondingen, vergelijkbaar met een auto-ongeluk.

De fotorolletjes van de hikers werden teruggevonden. De fotorolletjes van de hikers werden teruggevonden.

Later bleken enkele kledingstukken van de hikers radioactief. Ook misten twee van hen hun ogen. Eén hiker miste haar tong. Hoe kwamen ze aan die verwondingen? En vooral: waarom hadden de ervaren hikers in vredesnaam hun tent verlaten?

Tientallen theorieën

Het incident werd het vernoemd naar Igor Dyatlov, de 23-jarige leider van de groep. Het 'Dyatlov-mysterie' is nog altijd niet opgelost. Er zijn tientallen theorieën, die uiteenlopen van de verschrikkelijke sneeuwman tot een onfortuinlijke operatie van de geheime dienst. 

In 2019 startte justitie in Rusland ook al een onderzoek. Uitkomst: de hikers werden overvallen door een lawine.

De hikers enkele uren voor hun dood. De hikers enkele uren voor hun dood.

De nabestaanden geloofden niets van het officiële Russische onderzoek. "Er waren destijds geen sporen van een lawine," zegt de Russische oud-hiker Sergej Sogrin tegen RTL Nieuws. Hij was destijds zelf op de plaats van het incident. "Bovendien: de berg is voor een lawine niet steil genoeg."

Nieuw Zwitsers onderzoek

De Zwitserse wetenschappers betogen nu dat een lawine toch mogelijk is. Volgens hen gaat het om een speciaal soort sneeuwverschuiving van verschillende lagen sneeuw op een helling. Die sneeuwlagen zijn te vergelijken met een stapel boeken die je scheef houdt: daarvan schuift het bovenste boek op een gegeven moment naar beneden.

Bovendien: er gingen die avond harde 'valwinden' de berg af, waardoor er extra sneeuw op de bovenste laag waaide. Die werd daardoor nog zwaarder, zeggen de Zwitsers.

De bewegende sneeuwlagen volgens de onderzoekers. De bewegende sneeuwlagen volgens de onderzoekers.

Daarnaast was de berg volgens de wetenschappers op sommige plaatsen wel degelijk steil genoeg. Zeker als je, zoals de Dyatlov-groep, een stuk sneeuw uit de helling graaft zodat je de tent horizontaal kunt zetten.

'Letsel door lawine'

De Zwitserse bieden ook een verklaring voor de zware verwondingen die drie hikers hadden. Volgens het model van de onderzoekers zijn de schuivende sneeuwlagen zwaar genoeg om ernstig letsel te veroorzaken.

De onderzoekers gaan uit van een sneeuwverschuiving van vijf meter breed. Die zou klein genoeg zijn om geen sporen op de tent (die overigens 4 meter lang was) na te laten, aldus de wetenschappers.

Na de sneeuwverschuiving zouden de hikers zich uit hun tent hebben gesneden. Bang voor een tweede lawine zouden ze daarna snel naar beneden zijn gevlucht, waarbij ze hun gewonde kameraden hebben meegenomen.

De hikers maken plezier op hun tocht. De hikers maken plezier op hun tocht.

Het Zwitserse onderzoek krijgt veel enthousiaste reacties. Maar: "Allemaal onzin", zeggen nabestaanden.

'Lawine is daar onmogelijk'

"Vorig jaar hebben we nog een experiment gehouden", zegt Joeri Koentsevitsj, voorzitter van de Dyatlov Stichting, tegen Russische media. "Op de plaats van de tent hebben we toen een stuk sneeuw uitgegraven. Uit de metingen van de sneeuwlagen die we ter plekke hebben verricht, bleek dat een sneeuwverschuiving daar onmogelijk is."

Ook Sergej Sogrin (84) maakt gehakt van het nieuwe onderzoek. Sogrin kende Igor Dyatlov en zijn hikers persoonlijk. Hij deed mee aan de zoekoperatie. "Ik heb de helling waar de tent stond met eigen ogen gezien. Toen wist ik al: hier kan echt geen lawine zijn."

Sergej Sogrin toen. Sergej Sogrin toen.

En niet alleen vanwege de helling en het reliëf. "Het is ook de toestand van de sneeuw daar: dat jaar lag er weinig sneeuw," zegt Sogrin. "Op de tent zelf lag geen enkele lawinesneeuw, alleen een beetje sneeuw dat erop was gewaaid."

Tentstokken stonden nog rechtop

Sogrin wijst erop dat de tent een maand lang heeft gestaan. "Rechtop. De tentstokken zijn niet bewogen." Dat valt volgens hem niet te rijmen met lawines. "Die hebben een gigantische kracht: het zou de tent opzij hebben geschoven. Ik heb zelf lawines gezien. Die kunnen zelfs treinen wegvagen. Of een stenen huis. Zo sterk zijn ze."

Sergej Sogrin nu. Sergej Sogrin nu.

Ook dat de hikers door de lawine, in de tent al, gewond zijn geraakt, gelooft Sogrin niet. "Als ze zwaargewond waren geraakt zouden er geen negen paar voetstappen bij de tent zijn geweest. Ik heb die sporen zelf gezien en geteld. Dat was moeilijk, omdat ze soms door elkaar heen liepen. Toch kon je duidelijk negen paar zien."

'Fysiek onmogelijk'

Bovendien: maar liefst drie hikers waren zwaargewond en volgens Sogrin hadden de andere zes ze nooit kunnen dragen. "Ik heb zelf meegedaan aan een reddingsoperatie: we waren met z'n vijven en we hadden één gewonde. Dat was al ongelofelijk zwaar. En hier hadden ongeveer net zo veel mensen drie gewonden moeten dragen. Anderhalve kilometer door de sneeuw. Dat is absurd. Dat is fysiek onmogelijk."

Tenslotte vindt Sogrin het ongeloofwaardig dat de Dyatlov-groep na de lawine is weggerend uit angst voor een tweede lawine. "Ze zouden absoluut eerst hun schoenen en warme kleren uit de tent hebben gehaald."

Deze foto van een van de hikers leidde tot speculaties over een Yeti. In werkelijkheid staat hier een mens. Deze foto van een van de hikers leidde tot speculaties over een Yeti. In werkelijkheid staat hier een mens.

Maar wat is er dan wél gebeurd? Voor sommige dingen zijn een simpele verklaring. De missende ogen en tong zijn volgens Sogrin mogelijk opgegeten door knaagdieren.

Waarschijnlijk gewond in het dal

En de dodelijke verwondingen? Daarvoor zijn in de loop der jaren een aantal plausibele verklaringen gevonden. Ze zijn waarschijnlijk opgelopen in het dal: een val bij het afdalen van de berg of een val uit de boom bij het verzamelen van hout. Ook kunnen de drie gewonde hikers geraakt zijn door een grote lading sneeuw die in de greppel viel waar ze dood werden gevonden.

Blijft over de vraag: waarom zijn ze hun tent uitgegaan? Daarover hebben de Dyatlov Stichting en Sogrin hun eigen ideeën, die vooral te maken hebben met vliegende objecten.

De Dyatlov-groep bestond uit ervaren hikers. De Dyatlov-groep bestond uit ervaren hikers.

Sogrin houdt het al ruim 60 jaar bij dezelfde verklaring: een technologische ramp. Volgens hem is de Dyatlov-groep de tent uit gevlucht door acute verstikking met een chemische stof.

Mysterieuze lichtballen

Die giftige stof kwam mogelijk uit een raket. In de nacht van het incident zijn er in de buurt meerdere getuigen geweest die lichtgevende bollen aan de hemel zagen. Ook de laatste foto's van de Dyatlov-groep wijzen daar mogelijk op.

De hikers maakten vlak voor hun dood dit soort foto's. De hikers maakten vlak voor hun dood dit soort foto's.

"Nadat ze het hadden ingeademd, zijn ze onmiddellijk uit de tent gegaan, net als je aan brandend huis uit vlucht," zegt Sogrin. "Er was geen tijd om kleren aan te trekken: ze zijn immers weggerend in de kleren die ze op dat moment aan hadden."

Verstikking

Vervolgens zijn de hikers in het dal overleden aan onderkoeling of ongelukken, dacht Sogrin tot voor kort. Al heeft hij dankzij een Russische onderzoeker sinds kort ook een andere verklaring: Dyatlov en zijn vrienden zijn mogelijk aan de giftige stof gestorven.

Sogrin wijst erop dat de meeste hikers zijn teruggevonden in een dynamische houding, sommigen waren duidelijk bezig aan een wanhopige poging terug te keren naar de tent. "En dat wil wat zeggen: als een mens bevriest, neemt hij een embryohouding aan. Maar wij hebben daar geen enkele dode in de embryohouding gevonden."

De hikers werden in een dynamische positie gevonden. De hikers werden in een dynamische positie gevonden.

En dat bij geen enkele hiker 'vergiftiging' is vermeld als officiële doodsoorzaak? Volgens Sogrin is dat te verklaren door de Koude Oorlog: de wapenwedloop die destijds aan de gang was tussen de Sovjet-Unie en de VS.

'Enorme sensatie'

"Je moet de politieke situatie van die tijd meewegen," vindt Sogrin. "Er was een verbod op rakettesten. Het zou een enorme sensatie geweest zijn: 'Kijk! De Sovjet-unie doet verboden rakettesten!' Onze regering kon dus niet openlijk zeggen dat een technische ramp de oorzaak was."

De nabestaanden geven één ding toe: ze kunnen niet hard maken dat de Dyatlov-groep werd verrast door een kapotte raket. Het volledige overzicht van raketlanceringen is nog altijd niet vrijgegeven. Ook al geloven ze niets van het nieuwe Zwitserse onderzoek, ook voor hen blijft het Dyatlov-incident strikt genomen een mysterie.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore