Corona-update, stel je vraag

Hoe kan het dat Israël al zoveel mensen heeft gevaccineerd (en wat kunnen wij daarvan leren)?

29 januari 2021 14:00 Aangepast: 29 januari 2021 20:48

Er wordt al ruim een maand wereldwijd gevaccineerd. In Nederland schiet het vaccineren nog niet heel erg op, maar als we kijken naar vaccinatiekampioen Israël kunnen we daar toch al wat conclusies uit trekken. Werken de vaccins? En hoe zit het met de mutaties? We zetten het op een rij.

Als het om vaccineren gaat, is Israël koploper in de race. Inmiddels hebben ruim 3 miljoen van de 8,8 miljoen inwoners de eerste prik gehad. Ruim één miljoen mensen hebben zelfs al de tweede prik gehad.

Ter vergelijking: in Nederland zijn pas ruim 200.000 mensen gevaccineerd. Dat komt neer op iets meer dan één procent van de bevolking.

Ogen gericht op Israël 

Dat Israël zo snel kan vaccineren is te danken aan een deal die het land maakte met Pfizer. Het land levert data over de gevaccineerde mensen, en in ruil daarvoor levert Pfizer doses van het vaccin aan. Ook betaalde het land bijna twee keer zoveel aan de farmaceut.

Door die snelle vaccinatie zijn nu alle ogen gericht op wat er gebeurt in Israël. 

Uit de eerste resultaten van Israël kunnen we concluderen: de coronavaccins van Pfizer en BioNTech doen wat er van ze wordt verwacht.

Hoe beschermd ben je na de eerste prik? 

Om te beginnen de resultaten na de eerste prik. Uit de eerste Israëlische gegevens blijkt dat duizenden mensen alsnog corona kregen. Dat is niet gek: de eerste dagen nadat je de eerste prik hebt gehad, ben je nog nauwelijks beschermd. Je immuunsysteem heeft even tijd nodig om op gang te komen, gemiddeld duurt dit zo'n tien dagen.

Daarna dalen ook de besmettingen: na 14 dagen neemt het aantal besmettingen onder mensen die de eerste prik hebben gehad af. Die daling varieert in de eerste Israëlische onderzoeken van ongeveer van 33 tot wel 60 procent.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Israël vaccineert iedereen razendsnel, behalve de Palestijnen

Tussen dag 15 en 21 na de eerste prik van Pfizer loopt de bescherming op tot bijna 90 procent. Bij Moderna loopt die bescherming na één prik op tot 80 procent. Hoe beschermd je bent na vier tot zes weken, is niet onderzocht.

Die informatie is wel belangrijk omdat Nederland nu, net als veel andere landen, heeft besloten om de tweede dosis pas na zes weken te geven. Door de periode tussen de eerste en tweede prik uit te stellen, kunnen meer mensen worden ingeënt.

Maar is het erg om die tweede prik uit te stellen?

Gisteren kwam het Europees Geneesmiddelenbureau met een verscherpt advies: bij het coronavaccin van Pfizer moet de tweede prik altijd drie weken na de eerste worden gezet. Alleen dan biedt het vaccin volledige bescherming.

Illustratief beeld. Illustratief beeld.

Experts lieten al eerder weten zich zorgen te maken over het uitstellen van de tweede prik. Rogier Sanders, viroloog bij het Amsterdam UMC, maakt zich geen zorgen over de ontwikkeling van de immuniteit of de werkzaamheid van het vaccin, maar wel over de vergrote kans dat mensen die de eerste vaccinatieprik hebben gekregen tussen de eerste en tweede prik alsnog besmet raken.

"Een deel van deze mensen zal maar een gedeeltelijke immuniteit hebben. Deze mensen kunnen dus tussentijds besmet raken", vertelt de viroloog. "In dat geval kan het virus muteren naar een nieuwe variant die resistent is tegen de vaccins."

Het is beter dat een kleine groep helemaal beschermd is, zegt Sanders.

En als je dan eindelijk die tweede prik hebt gehad...?

In vaccinkampioen Israël zijn daar nog niet veel gegevens over. Maar uit een studie onder ruim 100.000 mensen bleek dat tot dusver slechts 0,01 procent alsnog corona kreeg.

Het is nog onduidelijk of het vaccin ook de verspreiding van het virus tegengaat. Zo kan het zijn dat gevaccineerden minder vaak ziek worden, maar nog wel het virus doorgeven. Het RIVM is hier duidelijk over: "We weten nog niet of iemand die gevaccineerd is het virus toch kan verspreiden. Voor gevaccineerde personen gelden voorlopig dezelfde maatregelen als voor mensen die niet gevaccineerd zijn."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

16.000 mensen gemeld met mogelijke bijwerkingen van coronavaccins in Europa

Ondanks de snelle vaccinatiecampagne heeft Israël nog steeds dagelijks duizenden nieuwe besmettingen. Dat zou kunnen komen door de Britse variant: zo'n 40 tot 70 procent van de nieuwe besmettingen in Israël komt van die variant. In de hoop de varianten uit Zuid-Afrika, Brazilië en Groot-Brittannië buiten de deur te houden, heeft het land de vliegvelden gesloten. 

Zijn de nieuwe coronamutaties nog een probleem? 

Pfizer en BioNTech zeggen dat hun vaccin ook werkt tegen de Britse en Zuid-Afrikaanse coronavarianten. Ook farmaceut Moderna komt met die conclusie. 

Proefpersonen die het vaccin hebben gekregen, maken afweerstoffen aan die ook de beide mutaties te lijf kunnen gaan. Volgens de farmaceuten is er daarom geen nieuw vaccin nodig om de gemuteerde varianten van het virus te bestrijden. 

Wel bestaat de kans dat de vaccins iets minder effectief zijn tegen de mutanten, hoewel ze nog steeds een behoorlijke bescherming bieden. Een vaccin dat nu bijvoorbeeld 95 procent effectief is, zou dan mogelijk 80 procent effectief zijn tegen de nieuwe mutaties. 

Daarom werkt Moderna aan een extra dosis, een zogeheten boostershot. Die kan misschien ook helpen tegen mutaties die in de toekomst ontstaan. 

Bekijk ook: zo werkt de nieuwe variant van het coronavirus

We leggen je uit hoe de nieuwe Britse variant van het virus werkt.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore