Nieuwe mutaties

Tekort aan medische zuurstof bedreigt Britse en Braziliaanse coronapatiënten

15 januari 2021 19:21 Aangepast: 16 januari 2021 14:17
Net buiten het ziekenhuis in Manaus huilt een man. De zorg kan het aantal coronapatiënten niet aan. Beeld © AFP

Het Amazonegebied wordt gezien als de longen van de aarde, nu hebben de mensen daar zelf zuurstof nodig. In Manaus, de Braziliaanse miljoenenstad, sterven coronapatiënten door een gebrek aan medische zuurstof. Ook dichter bij huis, in Groot-Brittannië, dreigt een tekort. In Nederland is de capaciteit op orde.

"Nu vragen we jullie om hulp. Onze mensen hebben zuurstof nodig." De smeekbede komt van de gouverneur van de Braziliaanse deelstaat Amazonas. De ziekenhuizen zijn overvol en dokters staan voor een lastige keuze. Ze kunnen niet alle patiënten meer behandelen en moeten kiezen.

De centrale overheid heeft hulp toegezegd, maar de gouverneur is er niet gerust op. Hij wil ook hulp van het buitenland.  

Zuurstofgebrek

In Manaus wordt meer dan twee keer zoveel medische zuurstof gebruikt dan tijdens de eerste golf. De leverancier kan het niet aan. "Het gebruikte volume was al extreem hoog, maar de vraag is veel groter dan wat we ons ooit konden voorstellen", zegt één van de leveranciers. "En de vraag blijft nog altijd toenemen." De wanhoop bij families is groot.

Braziliaanse variant

Mogelijk speelt een nieuwe variant van het coronavirus een grote rol. In het Amazonegebied neemt het aantal besmettingen snel toe sinds de mutatie is opgedoken. Hoe besmettelijk de variant is, wordt nog onderzocht. Er kunnen ook nog andere factoren een rol spelen.

De variant B.1.1.248, ook wel de regenwoudvariant genoemd, werd begin dit jaar ontdekt in Japan bij vier mensen die het Amazonegebied hadden bezocht. De variant waart mogelijk al sinds de zomer rond in de Amazone.

Onderzoekers kijken nu of deze variant oud-coronapatiënten opnieuw ziek kan maken en of de huidige vaccins tegen deze mutatie zijn opgewassen.

Situatie in Groot-Brittannië

Ook dichter bij huis zijn er landen waar problemen spelen met medische zuurstof. In verschillende ziekenhuizen in Groot-Brittannië dreigt een tekort. De capaciteitsgrenzen zijn in zicht en de druk op de ziekenhuizen moet niet verder oplopen.

In Southend, in het zuiden van Engeland, heeft een ziekenhuis besloten patiënten minder zuurstof toe te dienen. Het zuurstofniveau in het bloed is teruggebracht van 92 procent naar een niveau tussen de 88 en 92 procent.

Het staat in een brief die in handen is van de BBC. "We hebben een kritisch punt bereikt rond de levering van zuurstof. Het zuurstofniveau van patiënten die boven de 92 procent zitten, moet worden teruggebracht," staat erin.

Een medewerker met flessen medisch zuurstof, buiten bij het Royal London ziekenhuis in de Britse hoofdstad. Een medewerker met flessen medisch zuurstof, buiten bij het Royal London ziekenhuis in de Britse hoofdstad.

De berichten die naar buiten komen over een dreigend tekort, dienen ook als waarschuwing voor de Britse bevolking, vertelt correspondent Anne Saenen. "De druk op de zorg is op dit moment echt heel hoog. Politieagenten in Londen besturen nu de ambulances, omdat er niet genoeg personeel meer is. De aantallen moeten afvlakken en dat kan alleen als mensen voorzichtig zijn."

Situatie in Nederland

In Nederland zijn geen signalen dat er tekorten dreigen aan medische zuurstof. Volgens Wouter van der Horst van de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen is er regelmatig overleg tussen ziekenhuizen en het ministerie. "Als er tekorten dreigen, zou dat zeker zijn aangestipt in vergaderingen, maar ik heb het niet voorbij horen komen."

Marktleider in medische gassen in Nederland is Linde Healthcare. Het bedrijf heeft zogeheten luchtsplitsingsfabrieken staan in de Botlek en in IJmuiden.

Linde, producent van medische en industriële gassen. Linde, producent van medische en industriële gassen.

Medische zuurstof loopt in ziekenhuizen via een centrale tank naar muurpunten naast het bed. Maar er zijn ook cilinders met medische zuurstof nodig. Bijvoorbeeld als patiënten worden verplaatst naar een andere afdeling in het ziekenhuis. Ook worden ze gebruikt in ambulances en in de thuiszorg. Of, in een noodscenario, wanneer er geen ziekenhuisbedden meer zijn.

"De productie van de zuurstof is niet het probleem," vertelt Wil Kremers van Linde. "De aanvoer van zuurstof bij de muurpunten ook niet. Waar problemen zouden kunnen ontstaan, is dat de cilinders zelf opraken."

Roestplekje mag

Met de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd zijn tijdens de eerste coronagolf afspraken gemaakt om, bij een tekort, cilinders te vullen die normaal in de industrie worden gebruikt. Die cilinders zelf kunnen misschien een roestplekje hebben aan de buitenkant, maar zijn verder veilig voor gebruik.

Kremers: "Wij zijn voorbereidingen aan het treffen om niet in de problemen te komen. Er zijn op dit moment ook geen problemen, maar laten we hopen dat we geen Britse taferelen krijgen, waar ziekenhuizen nauwelijks plek hebben om patiënten op te nemen."

Volgens Kremers hebben ze in de eerste golf sporadisch gebruik gemaakt van industriële cilinders. Alleen enkele verzorgingstehuizen zijn op deze manier voorzien van medische zuurstof.

'Mutatie geen verrassing'

Viroloog Gorben Pijlman van de Wageningen Universiteit is niet verrast door de mogelijke komst van weer een nieuwe variant van het coronavirus, zoals in Brazilië. Mutaties, minuscule aanpassingen van het virus, zijn een normaal fenomeen. "Corona heeft zich razendsnel over de hele wereld verspreid, dan is een hoge mutatiesnelheid ook logisch."

De Braziliaanse variant is aanleiding voor de Britten om een inreisverbod in te stellen voor heel Zuid-Amerika. Dat gebeurt uit angst dat het Britse zorgsysteem nog verder onder druk komt te staan. Pijlman snapt de stap van de Britse regering: "Het aantal vliegbewegingen reduceren is sowieso verstandig. Er wordt te veel gevlogen. Dat kan wel wat minder."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore