Maandenlang geketend vast

Burgerjournalist die situatie in Wuhan liet zien moet cel in voor 'onrust stoken'

28 december 2020 13:06 Aangepast: 28 december 2020 14:49
Zhang Zhan deed aan het begin van het jaar verslag vanuit Wuhan. Beeld © Getty

Ze deden als burgers verslag van de ongelooflijke gebeurtenissen in Wuhan, de Chinese stad waar het coronavirus als eerste uitbrak. Sommigen verdwenen, anderen gingen de gevangenis in. Zoals de 37-jarige Zhang Zhan, die vandaag is veroordeeld tot vier jaar cel. "Dit is een zeer slechte droom die waarheid wordt."

De ernstig verzwakte Zhang Zhan kreeg vandaag in de rechtbank van Shanghai zittend in een rolstoel te horen dat zij schuldig is bevonden aan 'ruzie zoeken en onrust stoken'.

De burgerjournaliste zat al sinds mei vast. Vervolgens ging Zhan in hongerstaking. Volgens haar advocaat wordt ze met dwangvoeding in leven gehouden. 

'Vaag misdrijf'

Activisten en mensenrechtenorganisaties strijden al maanden tevergeefs voor haar vrijlating. "Het misdrijf waarvoor ze wordt veroordeeld, is zoals vaker heel breed en vaag gedefinieerd", zegt Stijn Deklerck, hoofd van het China-programma van Amnesty International in Nederland.

Proces tijdens de kerstvakantie

De Chinese autoriteiten gebruiken de kerstvakantie traditioneel voor arrestaties, strafprocessen en veroordelingen. Dan zijn namelijk veel buitenlandse journalisten en diplomaten met vakantie en hopen zij dat de aandacht voor verschillende zaken wat verslapt.

In november kwam de aanklacht waarin stond dat Zhang Zhan 'valse informatie' had verspreid via WeChat en het in China geblokkeerde Twitter en YouTube, meldt de BBC. De kritische oud-juriste zou ook interviews hebben gegeven aan buitenlandse media.

Volgens Deklerck deed Zhang Zhan niets meer dan verslag van de corona-uitbraak in Wuhan. "Haar arrestatie is een zeer slechte droom die waarheid wordt. Hier zien we opnieuw wat er gebeurt als een burgerjournalist de waarheid naar buiten brengt. Zeker in het begin van de pandemie waren deze journalisten de belangrijkste bron van ongecensureerde informatie uit eerste hand. In China moeten mensen daarvoor gestraft worden."

De Chinese miljoenenstad Wuhan werd maanden afgesloten van de buitenwereld. Deze beelden gingen de hele wereld over.

Meer gevallen

Want de veroordeling staat niet op zichzelf. Er zijn dit jaar meerdere burgerjournalisten verdwenen of vastgezet. De 25-jarige Li Zehua werd vrijgelaten, maar het lot van onder anderen Chen Qiushi (35) en Fang Bin (47) is nog altijd onzeker.

In China staat de vrijheid van meningsuiting stevig onder druk. Het land heeft meerdere internationale verdragen getekend waarin deze vrijheid is opgenomen en het is zelfs in de Chinese grondwet opgenomen, maar de praktijk wijst anders uit.

"Jezelf als blogger opstellen als nieuwsstation mag in principe niet, tenzij je toestemming hebt van de autoriteiten."

Controle aangescherpt

Daarbij houdt de regerende Communistische Partij van China nauwlettend in de gaten wat er online gebeurt, zoals op het nieuws, in video's op social media en tijdens bijvoorbeeld het livestreamen van gebeurtenissen.

"Met name de laatste 3 a 4 jaar is de controle over online nieuws verder aangescherpt", zegt sinoloog Manya Koetse, onder meer verbonden aan Universiteit Leiden. "Het verspreiden van 'geruchten' of 'fake news' is bij wet verboden. Jezelf als blogger opstellen als nieuwsstation mag in principe ook niet, tenzij je daarvoor toestemming hebt van de autoriteiten."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Het jaar van Jaïr in Wuhan: van extreme lockdown naar elk weekend feest

'Droevige fase'

Deklerck ziet een patroon dat al langer zichtbaar is onder de Chinese president Xi Jinping. Iedereen die iets naar buiten wil brengen van het gewone leven in China wat gevoelig ligt, krijgt volgens hem veel sneller dan voorheen te maken met straffen van de Chinese staat.

"Met de veroordeling van Zhang Zhan, die bovendien drie maanden lang geketend in de gevangenis zat, is een nieuw, zeer droevig dieptepunt in China's omgang met de vrije pers en de vrijheid van meningsuiting", zegt Deklerck.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore