Twee kilogram

Met deze raket gaat China een stuk maan ophalen – maar mag dat zomaar?

23 november 2020 21:45 Aangepast: 17 juni 2021 08:50
De Chang'e 5-raket bij opstijgen van het lanceerplatform. Beeld © AP

De Chang'e-5-raket is op weg naar de maan. Doel van het retourtje is het opgraven van steen en andere grond. Maar mag je eigenlijk wel gewoon stukken maan ophalen, en waarom wil China dat zo graag?

Chang'e-5 is vanavond gelanceerd. De naar een Chinese maangodin vernoemde onbemande raket is het toonbeeld van de ruimteambities van China. Eind 2018 maakte het land al indruk met een unieke landing op de achterkant van de maan.

De maanlander bezorgde toen aardappels en bloemzaden. Nu willen de Chinezen juist een deel van de maan meenemen. "De kans bestaat dat ze er waardevolle mineralen gaan vinden", zegt Frans von der Dunk. Vondsten die, zegt de hoogleraar ruimterecht, China een nog prominentere rol in de ruimte kunnen bezorgen.

Leven op de maan

"Als dit allemaal lukt, want dat is met ruimtereizen toch altijd nog maar de vraag, zetten ze een grote stap richting de twee volgende doelen", legt Von Der Dunk uit. "Dat is in de eerste plaats het ontginnen van meer grondstoffen. Dat kan met robots, maar China werkt daarnaast ook aan plannen om net als de VS een bemande maanmissie tot een succes te brengen."

Trotse medewerkers van de ruimtemissie poseren op de plek waar de raket gelanceerd wordt. Trotse medewerkers van de ruimtemissie poseren op de plek waar de raket gelanceerd wordt.

En net als grote commerciële partijen, zoals het bedrijf van Elon Musk, reikt ook de Chinese blik verder dan de maan. Bijvoorbeeld naar missies naar de planeet Mars. De maan speelt volgens de hoogleraar in die plannen een cruciale rol. En dan met name een mogelijk vertrek vanaf de maan richting Mars.

"Denk alleen al aan de zwaartekracht. Die is op de maan maar een zesde van de zwaartekracht bij ons op aarde. Dat betekent dat het ook maar een zesde van de energie kost om raketten en andere vaartuigen te lanceren. Het biedt grote mogelijkheden."

Nederzettingen op de maan

Maar om vanaf de maan te kunnen vertrekken, moet daar eerst een duurzame manier van leven gecreëerd worden. En dat maakt het Chinese onderzoek naar de grondstoffen zo belangrijk. "Daarmee kan bestudeerd worden of mogelijke nederzettingen op de maan zelfvoorzienend kunnen zijn. Want het is commercieel onhaalbaar als je alles wat daar nodig is ernaartoe moet schieten."

China wordt het derde land dat grondstoffen van de maan mee terug naar de aarde neemt. China wordt het derde land dat grondstoffen van de maan mee terug naar de aarde neemt.

Maar wie bezit de andere planeten in ons heelal en daarmee ook de grondstoffen op die hemellichamen? En mag je die grondstoffen zomaar ontginnen en mee naar de aarde nemen? Kan iedereen die het wil er nederzettingen bouwen en zich er vestigen? 

Het zijn de vragen waar Von Der Dunk zich al jaren over buigt. Ze werden voor het grootste deel vastgelegd in het Ruimteverdrag van 1967. Maar aangezien alleen landen het verdrag ondertekenden, zagen sommige privépersonen een kans om zelf planeten te claimen.

Miljoenen verdiend

Zo schreef Dennis Hope een brief naar de Verenigde Naties waarin hij de planeten opeiste. Omdat daar geen reactie of bezwaarschrift op volgde claimt Hope sindsdien de rechtmatige eigenaar te zijn. Het is zijn levenswerk geworden. Hope verkoopt stukjes van 'zijn' maan voor bedragen van 25 tot 500 dollar per stuk.

"Juridisch gezien is het bullshit", aldus de hoogleraar ruimterecht. "De Amerikaanse regering kan dit nooit honoreren. Wanneer iemand in de VS met zo'n certificaat naar de rechter stapt om te eisen dat anderen van 'zijn' stukje land af moeten blijven, zal die persoon bedrogen uitkomen."

Dennis Hope en de certificaten die de kopers bij aanschaf van 'zijn' stukjes maan ontvangen. Dennis Hope en de certificaten die de kopers bij aanschaf van 'zijn' stukjes maan ontvangen.

Hope mag dan misschien wel onterecht aanspraak maken op planeten, naar verluidt verdiende de Amerikaan miljoenen met de verkoop van stukjes planeet. Want ook Mars, Mercurius en Venus worden door Hope verkocht. En Pluto staat bij hem in z'n geheel te koop. Voor 250 duizend dollar zou die planeet volgens hem helemaal van jou zijn.

Amerikaanse vlag

Volgens de hoogleraar zet de Chinese missie de discussie over wat er met de maan al dan niet mag gebeuren wel weer op scherp. "De maan is van niemand, en daarmee eigenlijk van iedereen. Daardoor zitten er absoluut grenzen aan wat landen op andere planeten kunnen en mogen doen. En daar houden landen zich ook aan."

Iets wat bijvoorbeeld in 1969 tijdens de succesvolle bemande maanmissie van de Amerikanen duidelijk werd. Zo benadrukte de VS volgens Von Der Dunk met klem dat het planten van de Amerikaanse vlag een symbolische actie van trots was.

Ook de Amerikanen namen stukken maan mee naar huis. Ook de Amerikanen namen stukken maan mee naar huis.

China zal niet het eerste land zijn dat niet met lege handen terugkeert van een maanmissie. Tijdens bemande maanlandingen tussen 1969 en 1972 nam Amerika maar liefst 382 kg grondstoffen mee naar de aarde.

En ook de toenmalige Sovjet-Unie had veel interesse in wat op de maan te vinden is. Maar omdat zij enkel met onbemande maanlanders op pad gingen, lag de opbrengst een stuk lager: 326 gram, verdeeld over drie maanlandingen.

Opbrengst houden of delen?

Na die wedloop in de ruimte in de jaren 60 en 70 verloren landen interesse in de stoffen die op de maan te vinden zijn. De focus en daarmee het geld werd aan andere zaken besteed. Maar met een hernieuwde interesse in macht in de ruimte komt ook de discussie over het gebruik van die planeet weer terug.

Die opvattingen vallen volgens Von Der Dunk uiteen in twee stromingen. "Aan de ene kant heb je bijvoorbeeld de Russen die zeggen dat, omdat de maan van iedereen is, ook de gevonden stoffen en kennis met iedereen gedeeld moeten worden."

"Aan de andere kant heb je landen als Amerika die vinden dat planeten gezien moeten worden als de open zeeën op aarde. Net als de vis die je daar vangt, mag ook in de ruimte geld verdiend worden."

Wapenwedloop in de ruimte: NAVO gaat nu ook over heelal

De NAVO gaat de belangen van 29 lidstaten in de ruimte verdedigen. Een wapenwedloop in de ruimte is eigenlijk al jaren bezig. Met de ontwikkeling van nieuwe wapensystemen en toenemende spierballentaal van wereldleiders lijkt een echt conflict in de ruimte

De regels rond het gebruik van de maan bevinden zich dus in een grijs gebied. En dat maakt volgens de hoogleraar de stap die China nu zet nog wat interessanter. "De VS heeft nooit de noodzaak gezien om de regels aan te scherpen omdat dat het enige land was dat dit soort missies kon uitvoeren."

Onderschatting

Maar net als op aarde lijkt dat Amerikaanse overwicht nu ook in de ruimte te gaan kantelen. "Daarmee lijkt het wel op wat er in de jaren 50 en 60 gebeurde. Toen dacht Amerika bijvoorbeeld dat de Sovjet-Unie het niet in zich had om atoombommen te maken. Nu kan het zomaar zijn dat China onverwachts erg grote stappen maakt."

Als alles goed gaat, worden de stukjes maan begin december terug naar aarde gevlogen. De landing staat gepland voor 2 december op een vlakte in Binnen-Mongolië, het noorden van China.

RTL Nieuws aanmelden nieuwsbrief

Dagelijkse update

Wil jij iedere middag een selectie van het belangrijkste nieuws en de opvallendste verhalen in je mail? Meld je dan nu aan voor de dagelijkse update.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore