Demonstranten bezorgd

Onrust om Franse wet die filmen politie moet verbieden

19 november 2020 18:01
Betogers en politie staan deze week oog in oog vanwege de veelbesproken wet. Beeld © Getty Images

Een jaar gevangenisstraf en een boete van 45.000 euro: dat is de straf die Fransen straks misschien kunnen krijgen voor het publiekelijk delen van beelden van agenten. Het verbod is onderdeel van een nieuwe veiligheidswet die de politie moet beschermen. Demonstranten vrezen juist voor hun eigen veiligheid als de wet erdoor komt.

In het wetsvoorstel staan veranderingen die de binnenlandse veiligheid moeten bevorderen. Van de nieuwe maatregelen zorgt vooral artikel 24 nu voor onrust.

Dat artikel maakt het strafbaar om beelden van politieoptredens openbaar te delen. Iets waar Franse agenten volgens de indieners van de wet geregeld last van ondervinden. Zo worden ze thuis opgezocht en bedreigd, iets wat de overheid met de wet hoopt te voorkomen.

Gele hesjes

Het Franse parlement bespreekt nu het voorstel. Maar alleen al de aankondiging doet veel stof opwaaien. Demonstranten gingen deze week in heel Frankrijk de straat op. Zo ook in Parijs.

Het onbegrip wordt breed gedragen. Leden van de gele hesjes gaan als vanouds de straat op. Maar ook advocaten en journalisten. Ze zien het filmen van de politie bij publieke optredens als een belangrijk wapen in de strijd tegen politiegeweld.

Filmende omstanders brachten de afgelopen jaren geregeld dat soort voorvallen aan het licht. Vooral in 2019 tijdens de wekelijkse gelehesjesdemonstraties ging het er hard aan toe. Agenten schoten met traangasgranaten en rubberkogels. Het zorgde voor tientallen verminkingen of ander zwaar letsel bij demonstranten.

Oog verloren

Alexandre Frey is één van hen. Op 8 december 2018 nam hij deel aan een demonstratie van de gele hesjes in Parijs. Betogingen waarbij sommige demonstranten zelf ook bepaald niet terugdeinzen voor het gebruik van geweld. Die middag liep voor Frey uit op een drama.

Alexandre Frey (37) werd bij een demonstratie in december 2018 in het gezicht geraakt door een rubberkogel. Hij verloor zijn rechteroog. Alexandre Frey (37) werd bij een demonstratie in december 2018 in het gezicht geraakt door een rubberkogel. Hij verloor zijn rechteroog.

Volgens getuigen die de Franse krant Le Parisien sprak, stak Frey bij een confrontatie met de politie zijn middelvinger op, maar was er geen sprake van fysiek contact.

Pas toen demonstranten die achter hem stonden spullen naar de agenten begonnen te gooien, ging het mis. Er werd een rubberkogel afgevuurd die recht in Freys gezicht belandde.

Maakt zo'n wet kans in Nederland?

Zo ver als in Frankrijk – een verbod op het publiceren van beelden –  wil de Nederlandse politievakbond ACP niet gaan. "Maar wij hebben wel andere voorstellen rond hetzelfde probleem bij de verantwoordelijke minister neergelegd", laat voorzitter Gerrit van de Kamp in een reactie weten.

Hij ziet dat het delen van videobeelden op social media een steeds groter probleem wordt. "Ook onze agenten voelen zich er minder veilig door en krijgen te maken met intimidatie. De situatie is in Frankrijk misschien heftiger, maar het is ook kant die wij absoluut niet op willen gaan."

Om dat te voorkomen, wil Van de Kamp dat Nederland met nieuwe wetten komt. "Het delen van beelden hoeft niet meteen een probleem te zijn als de collega's geblurd zijn, en daardoor onherkenbaar. Dan is het aan de social media-kanalen om de beelden offline te halen waarop agenten wél herkenbaar zijn."

Die voorstellen liggen volgens hem bij het ministerie. "Wat ons betreft is die discussie nog gaande en gaat er gewerkt worden aan een oplossing. Er mag best wat van politieoptredens gevonden worden. En die mogen ook met beelden gecontroleerd worden. Maar dat kan ook op een manier die collega's niet in gevaar brengt."

De escalaties van de gelehesjesprotesten zijn volgens Frankrijk-deskundige Niek Pas de voornaamste reden voor de nieuwe wet. "Het ging geregeld gruwelijk mis met politiegeweld. Dat werd uitgelokt door gewelddadige splintergroeperingen op links en rechts die de betogingen kaapten. Met uiteindelijk de politie die door de beelden in een kwaad daglicht kwam te staan."

Enorme rel

Een voorval dat volgens Niek Pas misschien wel rechtstreeks tot de wet heeft geleid, gebeurde op 1 mei 2018. "Op videobeelden van die dag was Alexandre Benalla te zien, een naaste medewerker van president Macron. Gehuld in politiekleding sloeg hij ongeoorloofd in op demonstranten. Het veroorzaakte een enorme rel."

De wet moet het verspreiden van dit soort belastende beelden tegengaan. Volgens demonstranten en de Franse pers komen daarmee de vrijheid van meningsuiting en de vrije pers in gevaar. Maar de wet past volgens Niek Pas in een autoritaire Franse traditie.

Haalbaarheid

"Je moet het een beetje zo zien. Bij ons in Nederland is de politie er om de burger bij te staan en te helpen. In Frankrijk is de politie er om de staat te verdedigen. De Franse republiek is het grootste goed en moet ten koste van alles verdedigd worden."

Hij betwijfeld of het wetsvoorstel haalbaar is. "Als het parlement er al een akkoord over kan bereiken, moet het ook nog grondwettelijk goedgekeurd worden. Daar gaan doorgaans maanden overheen. De wet kan tegen die tijd altijd nog worden teruggefloten."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore