Protesten tegen verbod

Abortusrechten Polen zorgen voor bizarre situaties: 'Vrouwen proberen het zelf'

22 november 2020 17:05 Aangepast: 24 november 2020 15:36
Gisteravond werd er weer een groot protest georganiseerd in Warschau. Beeld © SIPA Press

Vrouwen die thuis zelf abortus proberen te plegen, kerken die worden aangevallen en protesten die al weken doorgaan: het is de realiteit in Polen. Door het stigma dat over abortus heerst gaan veel vrouwen naar een gynaecoloog in het buitenland. "Ik krijg af en toe bedreigingen."

"Ik heb weleens een belletje gehad van een vrouw die 40 graden koorts had, omdat ze met een metalen draad zelf geprobeerd had de foetus te verwijderen", vertelt de 78-jarige gynaecoloog Janusz Rudzinski aan RTL Nieuws. "Ze was er erg ziek van geworden."

Vrouwenrechten

Janusz heeft een praktijk vlak over de grens bij Duitsland. Hij ontvangt per jaar zo’n 800 tot 1000 vrouwen uit Polen die abortus komen plegen. Hij merkt dat de vrouwenrechten de laatste jaren achteruit zijn gegaan in Polen.

Abortus plegen is in het Oost-Europese land namelijk niet vanzelfsprekend. Het is inmiddels bijna vier weken geleden dat de al strenge abortuswet nog verder werd aangescherpt. Sinds die dag worden er al weken grootschalige protesten georganiseerd.

Bijna totaalverbod abortus

In Polen waren er al heel strenge regels over wanneer een abortussen mag. Het was slechts toegestaan in drie gevallen: wanneer de zwangerschap is ontstaan door verkrachting of incest, als de gezondheid van de moeder in gevaar is of als de foetus gehandicapt is. In de meest recente wetswijzing is ook die laatste reden geschrapt, terwijl 98 procent van alle legale abortussen om die reden worden gedaan. Dat komt dus neer op bijna een totaalverbod. 

Afgelopen week gingen opnieuw duizenden vrouwen de straat op in de hoofdstad Warschau om te protesteren voor het gebouw van het Poolse parlement. De politie gebruikte traangas om de menigte in bedwang te houden. 

Door de heftige protesten heeft het hooggerechtshof inmiddels besloten om de ondertekening van de wet uit te stellen. Wanneer en óf de wet toch nog zal worden aangepast, dat is niet helemaal duidelijk.

Maar het taboe blijft. Vorig jaar waren er ongeveer 1100 abortussen geregistreerd. Maar het daadwerkelijke aantal Poolse vrouwen dat abortus pleegt ligt naar schatting tussen de 80.000 en 120.000 per jaar.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Abortuswet in Polen nóg strenger, bijna compleet verbod

Iemand die mee kan praten over dit stigma is de Poolse Justyna Wydrzyńska. Veertien jaar geleden maakte zij zelf mee hoe moeilijk het is om een dokter te vinden die bij haar een abortus wilde uitvoeren.

Schaamte

"Je merkt dat er via artsen weinig informatie wordt gegeven over abortus. Eigenlijk sta je er alleen voor. Je merkt ook dat vrouwen zich er voor schamen om over te spreken."

Daarom maakt Justyna onderdeel uit van meerdere organisaties, waaronder Aborcyjny Dream Team, om andere vrouwen te helpen. Ze willen het taboe rondom abortus doorbreken en vrouwen voorzien van alle informatie die ze nodig hebben. Op sociale media en op gebouwen in Polen worden telefoonnummers verspreid die vrouwen kunnen bellen als ze hulp nodig hebben.

Hulplijnen voor vrouwen die informatie willen over abortus. Hulplijnen voor vrouwen die informatie willen over abortus.

"Er wordt heel intensief gebeld naar de telefoonnummers. Dan helpen wij de vrouwen bijvoorbeeld om aan pillen te komen, of we helpen ze in contact te komen met artsen in het buitenland."

Afzetten tegen de kerk

Wat deze protesten bijzonder maakt, is dat zelfs de kerken doelwit zijn: kerkdiensten worden verstoord en de gebouwen worden bespoten met graffiti. In het katholieke land was dat tot voor kort ondenkbaar, omdat een groot deel van de bevolking trouw is aan de kerk. 

In onderstaande video is te zien hoe een priester in gesprek probeert te gaan met de demonstranten, in dit geval jonge meisjes. Ze schreeuwen: "Ga terug naar de kerk!"

De woede is onder andere gericht op de katholieke kerk, omdat die nauwe banden heeft met regeringspartij PiS. De conservatieve partij kwam vijf jaar geleden aan de macht met de belofte de traditionele, katholieke waarden te zullen verankeren in de samenleving.

Critici van PiS zeggen nu dat de partij het hooggerechtshof gebruikt om het beleid te veranderen. Dat hof gaf toestemming om de abortuswet te verscherpen. 

Kaartjes van de kerk

Op de website van gynaecoloog Janusz staat duidelijk hoe hij over abortus denkt: "Elke vrouw, ook Poolse vrouwen, heeft het volledige recht om over haar eigen leven te beslissen."

Die openheid zorgt weleens voor reacties: "Ik krijg weleens kaartjes van de kerk. Daarin staat dat ze voor mij bidden dat ik mijn fout besef en mijn daden worden vergeven", zegt Janusz. "Volgens mij helpt het, want mijn leven is uitstekend", lacht hij.

Ook wordt hij weleens uitgescholden door anti-abortusdemonstranten. Maar wakker liggen doet hij er niet van. "Ik maak mij niet zo'n zorgen. Ik moet er rekening mee houden dat mensen er anders over denken dan ik."

Polen zit ondertussen midden in de tweede coronagolf. Dat maakt het demonstreren moeilijker, maar de demonstranten geven niet op. Er staan nieuwe protesten op de planning. 

Demonstranten verstoren kerkdienst in Poznan. Demonstranten verstoren kerkdienst in Poznan.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore