Persvrijheid in Rusland

Russische journaliste stak zichzelf in brand: 'De staat is schuldig aan mijn dood'

08 oktober 2020 22:35 Aangepast: 11 oktober 2020 10:17
Journaliste Irina Slavina werd eergisteren begraven.

Ze was hoofdredacteur van een Russische nieuwssite, en nog maar 47 jaar oud. Afgelopen vrijdag stak Irina Slavina zichzelf in brand. "Ik vraag u de Russische Federatie verantwoordelijk te stellen voor mijn dood", schreef ze vlak voor haar overlijden op Facebook.

Op 1 oktober, een dag voor haar dood, werd het huis van Slavina doorzocht door politieagenten. Haar notitieboekjes, computers, en de telefoon van haar dochter werden in beslag genomen. "Om 6 uur 's ochtends kwamen twaalf mannen mijn appartement binnen", schreef de journaliste op Facebook. Al haar werkspullen werden ingenomen.

Eén dag later stak de journaliste zichzelf in brand, vlak voor het hoofdgebouw van de politie in de stad Nizjni Novgorod. Ze overleed ter plekke. 

Druk op journalisten

"Het leven is lastig als onafhankelijke journalist in Rusland", vertelt RTL-correspondent Eva Hartog. "Slavina had de pech dat ze buiten de grote steden woonde en voor een kleine organisatie werkte, dan sta je minder in de spotlight en kunnen lokale autoriteiten je ongezien het leven heel moeilijk maken. Maar dat iemand zelfmoord pleegt, is nog niet eerder gebeurd."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Poetin wil 'cybervrede' sluiten met Amerika

Slavina stond onder zware druk. Ze was hoofdredacteur van de lokale site Koza Press, een website die zichzelf een organisatie noemt 'zonder censuur en zonder bevelen van bovenaf'. Schrijven, verslaggeven en produceren: alles deed de journaliste in haar eentje. Maar dat maakte haar wel extra kwetsbaar voor de Russische autoriteiten.

De druppel

"Het was de druppel dat al haar spullen werden afgepakt", zegt Hartog. Slavina had namelijk al een hoop rechtszaken en geldboetes aan haar broek hangen.

"In Rusland bestaan wetten die druk op onafhankelijke journalisten hoog opvoeren. Slavina was vorig jaar bijvoorbeeld veroordeeld voor het maken van een sarcastische opmerking op haar Facebookpagina naar aanleiding van een monument ter ere van Stalin." De schulden die ze hierdoor opliep, waren niet niks: in totaal zo'n vijf keer het maandsalaris van een gemiddelde Rus die in haar regio woont. 

Merkt onze correspondent iets van deze wetten?

"De wetten die de vrijheid van meningsuiting beperken, hebben vooral betrekking op Russische journalisten en mediabedrijven", vertelt Hartog. "Wat wij meer merken, is dat we weleens worden ondervraagd door de politie. Je weet ook dat je waarschijnlijk wel op een bepaalde manier in de gaten wordt gehouden."

Door zichzelf om het leven te brengen, wilde Slavina aandacht vragen voor de situatie in haar land. Maar de staatsmedia zetten al snel twijfels bij actie. Zo werd ze ervan beschuldigd lid te zijn van een sekte en geestelijk ziek en suïcidaal te zijn.

Ook werd er direct een onderzoek gestart naar haar mentale gezondheid. "Een typische reactie, er worden vraagtekens gezet", zegt Hartog. "Hiermee suggereren ze dat het probleem bij Slavina lag." 

Onze correspondent was aanwezig bij de herdenking, en sprak daar met mensen die Slavina kende. "Volgens hen was Slavina absoluut niet depressief of ontspoord. Ze omschreven haar juist als sterk en rationeel. Haar actie zien ze als een verzetsdaad." 

Iedereen praat erover

"In Rusland is het gebruik van geweld tegen journalisten niet ongewoon, er zijn in het verleden zelfs journalisten vermoord. Maar Slavina heeft zelf voor de dood gekozen. Dat is een enorme psychologische schok. Iedereen binnen de gemeenschap praat erover. Zelfs de autoriteiten zijn denk ik geschrokken. Misschien zullen ze op de korte termijn wel twee keer nadenken voordat ze handelen", zegt Hartog.

En gaat er nu dan echt iets veranderen? "Nee, dat denk ik niet. De dood van één vrouw zal niet opwegen tegen de belangen van verschillende bestuurslagen in Rusland. De machthebbers willen dat dit systeem blijft bestaan. Dan kunnen ze hun eigen gang blijven gaan."

Er worden bloemen gelegd op de plek waar Slavina zelfmoord pleegde. Er worden bloemen gelegd op de plek waar Slavina zelfmoord pleegde.

Heb jij vragen over zelfmoord?

Stichting 113 Zelfmoordpreventie: bel 113 of 0800-0113 (gratis), of anoniem via de chat op de website 113.nl 

24 uur per dag bereikbaar, 7 dagen per week

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore