Olie en gas

Oorlogstaal Griekenland en Turkije: wat is er aan de hand?

01 september 2020 12:29 Aangepast: 01 september 2020 12:36
Griekse oorlogsschepen voor kust Turkije. Beeld © ANP

De spanningen tussen Griekenland en Turkije lopen op. Moeten we vrezen voor een oorlog? Onze correspondent Olaf Koens gaat in op het conflict.

1. Wacht even, wat is er hier allemaal aan de hand?

Dit is een crisis die al lange tijd in de maak is. De basis is dat Turkije meent dat het recht heeft op meer delen van de Middellandse Zee. Dat gaat niet om visserijrechten, maar om olie, gas en pijpleidingen.

Er zijn de afgelopen decennia grote gasreserves ontdekt in de Middellandse Zee, en op basis van maritieme afspraken en akkoorden zijn allerlei landen de buit aan het verdelen, vooral Griekenland, Cyprus, Israël en Egypte. Turkije voelt zich buitengesloten. Het land heeft een enorme kustlijn, maar door de Griekse eilanden vlak voor de Turkse kust kan het amper aanspraak maken op de zee en de bodemschatten. Turkije sluit nu ook deals, onder meer met Libië, waarmee het flinke delen probeert op te eisen.

2. Waarom wil de Turkse leider Erdogan nu ineens gas?

Wie wil er nou geen gas! Gaswinning is lucratief, het kan de kwakkelende Turkse economie een flinke impuls geven. Turkije kan het gas voor eigen consumptie gebruiken, of verkopen aan landen in de regio.

Daar moet ik wel een kanttekening bij maken; want zo makkelijk is dat niet. Naar gas boren en gasvelden exploiteren zijn twee verschillende zaken. Het is nog maar de vraag hoe economisch rendabel het uiteindelijk is en of de kosten opwegen tegen de baten. Er zit dan ook een breder sentiment achter, Turkije wil meer zeggenschap over de Middellandse Zee, het wil een deel van de taart, en niet alleen maar de kruimels. ​​​​​

3. Wie gaat zich hier nog meer mee bemoeien?

Het is een geopolitiek conflict waar werkelijk iedereen zich mee bemoeit. De spanning speelt voornamelijk tussen Turkije en Griekenland, maar allerlei andere landen zijn erbij betrokken. Turkije sloot een deal met Libië, Griekenland met Egypte. Cyprus speelt een belangrijke rol, met de wateren rondom het verdeelde eiland deels in de invloedssfeer van de Turken.

Israël is bezig met gaswinning in de velden onder Cyprus. Griekenland houdt militaire oefeningen met de Verenigde Arabische Emiraten, wat weer de geopolitieke rivaal van Turkije is. Ook Frankrijk zet het volle gewicht achter Griekenland. Duitsland probeert te bemiddelen. En dan is dit ook nog eens een existentiële crisis voor de NAVO, twee lidstaten de wapenen op elkaar richten.

De EU moet er een antwoord en beleid op formuleren. Je kunt inmiddels beter vragen: wie bemoeit zich hier niet mee?  

4. Gaan we oorlog krijgen in de Middellandse Zee?

De crisis loopt hoog op. Twee weken geleden zagen we een aanvaring tussen een Grieks en een Turks oorlogsschip. Een crisis tussen twee NAVO-landen op deze schaal is ongekend.

Maar wat er nu speelt, lijkt vooral de inzet voor onderhandelingen, er is oorlogstaal, er komt flink wat militair materiaal over de Middellandse Zee gevaren, maar het blijft voorlopig bij dreigementen.

De hakken worden in het zand gezet, en daarna zal er gepraat moeten worden. Dat zal een lang en moeizaam proces worden, maar uiteindelijk is niemand gebaat bij een militaire escalatie tussen twee NAVO-landen over een gebied waar zo veel verschillende geopolitieke spelers het voor het zeggen hebben. 

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore