Verkiezingen Suriname

Als Desi Bouterse verliest kan 'de beerput van corruptie opengaan'

25 mei 2020 16:34 Aangepast: 25 mei 2020 22:36
Aanhangers van de NDP, de partij van Desi Bouterse. Beeld © Ranu Abhelakh/ANP

Een spannende dag in Suriname: vandaag worden de parlementsverkiezingen gehouden. Een meerderheid van de Surinaamse bevolking vreest voor fraude. Waarom? En is die angst terecht? "Er is hard gewerkt voor mínder transparantie."

Bijna 385.000 mensen mogen vandaag naar de stembus om een nieuw parlement te kiezen. De grote vraag is: slaat Suriname na tien jaar een andere weg in, of wordt de Nationale Democratische Partij van president Desi Bouterse wederom de grootste partij? 

Voor de partij staat er veel op het spel, zegt politiek analist Marten Schalkwijk. "Als de beerput van corruptiezaken opengaat, zullen er waarschijnlijk mensen hangen."

Verzet tegen Bouterse: 'Ander beleid voor beter land'

Spannende verkiezingen in Suriname. Ondanks de coronacrisis gaan de inwoners daar naar de stembus om een nieuw parlement te kiezen. Het land zit in een diepe economische crisis.

Grotere kans Bouterse

Naast het politieke belang is er voor Bouterse ook een enorm persoonlijk belang. Hij is veroordeeld tot 20 jaar cel wegens de decembermoorden en kan zichzelf gratie geven als hij president blijft.

Deze verkiezingen zijn dan wel voor het parlement en niet voor het presidentschap, maar de parlementsleden kiezen de president. Hoe meer stemmen de NDP krijgt, hoe meer zetels ze hebben in het parlement. En dan is de kans dus ook groter dat Bouterse herkozen wordt als president.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

President met bloed aan de handen, toch stemmen zij op Bouterse: 'Wie anders?'

Heel wat mensen zijn in de afgelopen periode miljonair geworden, zegt Schalkwijk. "De NDP wil macht behouden voor toegang tot alle staatsmiddelen. Veel corrupte zakenlui betaalden geen of nauwelijks belasting en invoerrechten. Er is een heel netwerk ontstaan van malafide praktijken waar mensen baat bij hebben om dat zo te houden."

Dat ziet ook onderzoeksjournalist in Suriname Zoë Deceuninck. Ze verdiepte zich samen met collega's in verkiezingsfraude. "Een grote groep is gefaciliteerd door de NDP. Zij kunnen hun baan of andere voordelen verliezen bij een wisseling van de macht."

President Desi Bouterse brengt zijn stem uit. President Desi Bouterse brengt zijn stem uit.

De belangen zijn dus groot, en de bevolking vreest massaal voor fraude, blijkt uit een recent gehouden opiniepeiling van IDOS. Driekwart van de stemmers gelooft niet in eerlijke verkiezingen, en zelfs 53,8 procent van de NDP-stemmers denkt dat er gefraudeerd gaat worden.

Kuil gegraven

Dat de Surinaamse bevolking bang is voor fraude, is niet zo gek, want mensen vertrouwen de regering niet, zegt Zuid-Amerika-correspondent Sandra Korstjens. "Over het algemeen heerst het idee dat politici er zitten om zichzelf te verrijken, en niet om te werken voor het volk."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

60 uur per week werken, veel Surinamers hebben geen keus: 'Het is echt overleven'

Dat is 'een kuil die de regering voor zichzelf heeft gegraven', zegt Deceuninck. De geruchten over fraude begonnen toen duidelijk werd dat het centraal hoofdstembureau enkel bemand wordt door NDP'ers, vertelt ze. Dat is het bureau dat met de definitieve stemmentelling naar buiten komt.

"Het hóeft niet zo te zijn, maar Surinamers gaan ervan uit dat ze er zitten om te frauderen. Alle corruptieschandalen opgeteld, is het moeilijk te geloven in de integriteit van deze regering." Dat een aantal instanties die betrokken zijn bij de organisatie van de verkiezingen elkaar betichten van onkunde en verraad, helpt niet mee.

Desi Bouterse krijgt een knuffel van een van zijn aanhangers. Desi Bouterse krijgt een knuffel van een van zijn aanhangers.

Het wantrouwen is terecht, vindt politiek analist Marten Schalkwijk. "Dit jaar is er bewust gewerkt om dingen mínder transparant te maken." Geruchten over fraude zijn niet nieuw. Zo staat in een verslag van het Onafhankelijk Kies Burau over de verkiezingen in 2015 dat een politieke partij mensen verhuisde naar een bepaalde buurt, vermoedelijk om daar meer stemmen te kunnen krijgen. "Dan heb je al snel een halve zetel. Maar zoveel onvolkomenheden als er nu zijn, waren er niet in het verleden."

Verdachte zaken

Schalkwijk noemt tal van die 'onvolkomenheden'. Stembureaus worden enkel door NDP'ers bemand en waarnemers mogen niet naar binnen bij de stembureaus. "Zogenaamd om te voorkomen dat het coronavirus zich verspreidt, terwijl er maar één actief geval is." 

De grootste oppositiepartij VHP voert campagne. De grootste oppositiepartij VHP voert campagne.

Wat ook niet helpt om het wantrouwen onder de bevolking weg te nemen: het Onafhankelijk Kies Bureau werd niet ingelicht toen er stembiljetten werden gedrukt. "Daardoor konden ze er niet bij zijn. Dus je weet niet hoeveel extra biljetten er zijn." Ook is de kiezerslijst niet opgeschoond. "Sta je er niet op, dan kun je niet stemmen. Staan er overleden mensen of baby's op, dan kan daarmee gefraudeerd worden", zegt Schalkwijk.

Buitenlanders die stemmen

En dan zouden er nog buitenlanders zijn die met een Surinaamse identiteitskaart rondlopen. "Zij kunnen daarmee stemmen, terwijl buitenlanders wettelijk gezien niet mogen stemmen." Bovendien gaan er geruchten dat de NDP oproepkaarten opkoopt van mensen die op een oppositiepartij willen gaan stemmen, voor 1000 SRD (bijna 123 euro) per stuk. Zo willen ze er volgens Schalkwijk voor zorgen dat mensen niet kunnen stemmen.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

'Bouterse probeert Surinaamse verkiezingen te beïnvloeden door kiespassen op te kopen'

Recentelijk werd zelfs een resolutie aangenomen waardoor een voorzitter van een stembureau mag bepalen of het tellen van de stemmen 's nachts wordt opgeschort. Tijdens die opschorting kan gefraudeerd worden, vreest Schalkwijk. De resolutie is inmiddels aangepast. "Maar dat is gebeurd na ophef. En je hebt nu je intenties al kenbaar gemaakt", zegt hij.

Moeilijk bereikbaar

Toch wordt het volgens Deceuninck heel moeilijk voor de NDP om daadwerkelijk te frauderen. "Alle bewegingen liggen onder een vergrootglas. Het gaat hier nergens anders over." Korstjens denkt dat het zwakste punt het binnenland zal zijn, dat moeilijk bereikbaar is. "Ik kan me voorstellen dat waarnemers niet alle plekken in de gaten kunnen houden."

Voorzitter Chan Santokhi van de VHP, de grootste grootste oppositiepartij in Suriname, tijdens een campagne. Voorzitter Chan Santokhi van de VHP, de grootste grootste oppositiepartij in Suriname, tijdens een campagne.

Natuurlijk zijn er maatregelen om fraude te voorkomen. Zo zijn er buitenlandse waarnemers, waarnemers van oppositiepartijen en van het Onafhankelijk Kies Bureau en is voor het eerst in de Surinaamse geschiedenis een Anti Fraude Platform opgericht door oppositiepartijen, waar kiezers melding kunnen maken van fraude.

Of dat genoeg is, blijft de vraag. Schalkwijk: "De hele opzet van dat verkiezingsproces getuigt helaas niet van maximale transparantie en eerlijkheid." Hij verwijst naar zijn eerdere voorbeelden, zoals het buiten houden van waarnemers. "Dat kan waarschijnlijk tot wat extra zetels leiden. Maar de NDP kan niet de hele verkiezingen stelen."

Het belang van zetels

Voor de NDP is het van groot belang hoeveel zetels de partij krijgt. Nu heeft de partij 26 van de 51 zetels, maar volgens een IDOS-peiling gaat de partij terugzakken naar 14 tot 17 zetels.
 
Elke partij met meer dan 7 zetels mag een presidentskandidaat voordragen. Een kandidaat moet vervolgens een twee-derde meerderheid krijgen in het Surinaams parlement, de Nationale Assemblee, om president te worden. Maar als de NDP 18 zetels haalt, kunnen de NDP'ers voorkomen dat een presidentskandidaat van een andere partij een meerderheid krijgt. 
 
Wordt er in het Surinaams parlement geen meerderheid gevonden voor een presidentskandidaat, dan wordt een Verenigde Volks Vergadering georganiseerd. Daarin zitten leden van de Districtsraden, de Ressortraden en het Surinaams parlement. Zij mogen stemmen op de voorgedragen presidentskandidaten en de meeste stemmen tellen.
 
Als de NDP veel aanhang heeft in die raden, kan een NDP-kandidaat dus alsnog president worden. Op 25 mei wordt ook voor die ressortraden gestemd. 
 

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore