Oproep tot aanslagen

Coronavirus en conflicten: IS leeft op nu de wereld minder oplet

23 mei 2020 20:15
Een Iraakse soldaat kijkt naar de schade na een aanslag door IS. Beeld © AFP

De terreurbeweging IS lijkt bezig aan een langzame opleving. De afgelopen weken werden verschillende aanslagen gepleegd in Irak en Syrië. IS lijkt niet alleen te profiteren van andere conflicten in de regio, maar ook van het coronavirus.

"Wanneer de aandacht verslapt, leeft IS juist op", zegt Midden-Oostencorrespondent Olaf Koens. Op 28 april was er een dubbele bomaanslag bij de Iraakse veiligheidsdienst. De dagen ervoor waren er al meer aanslagen in de buurt. 

Op 1 mei waren verschillende door de staat gesteunde organisaties in Irak het doelwit. Het is een greep uit de aanvallen die IS de afgelopen weken heeft uitgevoerd. Met als boodschap: dit is wat er gebeurt wanneer je de regering steunt.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

De posters die de wereld over gingen: 'Laat ons hier sterven, maar lieg er niet over'

"De aanvallen laten zien dat de macht van de organisatie weer duidelijk toeneemt", zegt Sam Heller tegen de Duitse nieuwsorganisatie Deutsche Welle. Hij is adviseur van de International Crisis Groupeen denktank die onderzoek doet naar wereldwijde crises. "IS maakt nu meer gebruik van gecoördineerde aanvallen dan de afgelopen jaren."

Ongeveer een jaar geleden leek de rol van de terreurbeweging zo goed als uitgespeeld. In maart vorig jaar veroverden de Syrische Koerden het laatste stukje van wat er nog over was van het kalifaat van IS. In oktober doodde het Amerikaanse leger de zelfbenoemde leider van IS, Abu Bakr al-Baghdadi.

Zo zag Amerikaanse aanval op al-Baghdadi eruit

Het Pentagon, het Amerikaanse ministerie van Defensie, gaf eerder beelden vrij van de operatie waarbij IS-leider al-Baghdadi werd gedood.

Een maand na de dood van Baghdadi sloegen de Verenigde Naties (VN) in een rapport alarm. Volgens de VN waren een reeks nieuwe, brutale aanvallen van IS een signaal dat de terreurorganisatie bezig was met een opleving. In een ondergronds netwerk zouden aanslagen worden voorbereid in regio’s die voorheen juist rustig waren. Volgens de VN doordat 'IS toch geen grondgebied meer heeft om te verdedigen'. 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

VN roept op: nu geen tijd voor oorlog vanwege coronavirus

De terreurorganisatie heeft baat bij twee ontwikkelingen in de wereld. Het coronavirus is daar één van. In Syrië hebben zowel de Syrische Koerden als het leger van het regime van president Assad sommige operaties tegen IS tijdelijk gestaakt. In Irak gaan verschillende trainingsprogramma’s, waar ook Europese legers onderdeel van zijn, voorlopig niet door. Daarom riep IS zijn aanhangers op om overal ter wereld aanslagen te plegen 'omdat overheden te druk zijn met het bestrijden van het coronavirus'.

Conflicten helpen IS

Daarnaast profiteert IS van nieuwe conflicten die in het Midden-Oosten zijn ontstaan. Voornamelijk die tussen Turkije en de Koerden in het noorden van Syrië. De Koerden die in eerste instantie in Syrië tegen IS vochten, waren daarna nodig in de strijd tegen Turkije. 

Ook kinderen blijven geloven in het gedachtegoed van IS

Het zou een tijdelijk kamp moeten worden, maar nu wonen 74.000 mensen in Al-Hol in het noordoosten van Syrië. In het kamp worden vrouwen en kinderen uit het gevallen kalifaat opgevangen. Hier wachten ze op hun berechting of tot ze worden teruggestuurd naa

Dat betekent ook dat er minder Koerden beschikbaar zijn om de ongeveer 2000 IS'ers in Noord-Syrische gevangenissen te bewaken. Door de gevechten en de chaos die ontstond, zijn naar schatting honderden gevangenen ontsnapt.

Ook de aanhoudende spanningen tussen de Verenigde Staten en Iran spelen mee. Die spanningen kwamen in januari tot een hoogtepunt toen de Iraanse generaal Qassem Soleimani omkwam bij een aanval door een Amerikaanse drone. 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Gevangenenkamp in Noord-Syrië beschoten: '800 IS-leden ontsnapt'

"Door de coronacrisis en door politieke ontwikkelingen in Syrië en vooral in Irak is er een soort machtsvacuüm ontstaan", zegt correspondent Koens. Het viel natuurlijk te verwachten dat IS daar gebruik van zou maken."

Toch is IS lang niet zo groot als een paar jaar geleden. "Terug naar wat het was, gaat het niet", zegt Koens. "Het kalifaat bestreek op het hoogtepunt een enorm gebied, het had miljoenen inwoners en grote steden onder controle. Een enorme bureaucratie, een oorlogsmachine. Dat komt niet meer terug. Wat je nu ziet is dat er aanslagen worden gepleegd, er worden mensen gekidnapt. Inwoners van kleine dorpjes worden onder druk gezet, ze moeten geld betalen of wapens en strijders huisvesten. IS is terug bij wat het was, een criminele bende die grotendeels ondergronds opereert."

Als corona in Syrië toeslaat, vrezen artsen daar een ramp:

Er wonen 3 miljoen mensen en er is maar één coronatestapparaat. In de Syrische provincie Idlib is tot nu toe nog niemand positief getest op het virus. Maar doordat veel ziekenhuizen de afgelopen jaren stelselmatig gebombardeerd zijn en de gezondheidszorg

Er is volgens Koens wel reden tot zorg. "Voornamelijk over de gevolgen van de coronacrisis, en vooral de economische rampspoed die zal volgen. In Syrië stort de waarde van de munt in, in Libanon zie je hetzelfde. Dat zet de tegenstellingen in die landen verder op scherp. Wanneer het economisch fundament onder het bestaan wegvalt, zullen veel mensen hun heil zoeken in religie, soms bij radicalere stromingen. Dat kan weer voor een opleving van geweld zorgen. Er staat een hoop op het spel."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Syrisch meisje dat bombardementen weglachte, mag in Turkije wonen

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore