Tegen verdragen in

Mishandeld, beroofd, gedeporteerd: vluchtelingen illegaal Griekenland uitgezet

22 mei 2020 15:32 Aangepast: 16 juni 2020 18:54
Vluchtelingen worden in rubberboten terug naar Turkije gebracht. Beeld © Eyevine

Griekenland dwingt migranten op een illegale manier terug te keren naar Turkije. Dat zeggen migranten in een onderzoek van onder andere Trouw en de Duitse nieuwsorganisatie Deutsche Welle. Veel van de asielzoekers verbleven al enige tijd in Griekenland. Door de migranten terug te sturen, overtreedt het Zuid-Europese land internationale verdragen.

"Kom met ons mee en je zult nieuwe papieren krijgen." Dat is wat de Afghaanse asielzoeker Bakhtyar eind april van een Griekse politieagent te horen krijgt. De 22-jarige Afghaan is opgetogen, want hij denkt dat deze agent het begin is van zijn Europese droom.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Griekse opvangkampen tikkende tijdbom: 'Dit wordt een catastrofe'

Ongeveer twee maanden eerder komt Bakhtyar aan in Griekenland. Uit documenten die in handen zijn van Deutsche Welle en Trouw, blijkt dat hij zich op 12 februari aanmeldt in vluchtelingenkamp Diavata, vlakbij de tweede stad van het land, Thessaloniki.

Vluchtelingen in Griekenland

Vluchtelingenkamp Diavata bij Thessaloniki is niet het enige kamp in Griekenland. Op heel veel eilanden zijn zulke kampen te vinden. Het bekendste is kamp Moria op Lesbos. Daar zitten ongeveer 15.000 vluchtelingen, 5 keer meer dan er plek is.

De afgelopen zes jaar zijn er 1,2 miljoen vluchtelingen naar Griekenland gekomen, waarvan 75.000 vorig jaar. Veel van de asielzoekers zijn op de vlucht geslagen voor conflicten. De meesten komen uit Syrië, Afghanistan of Irak.

Mensen uit die landen komen Griekenland vaak als eerste EU-land tegen op hun reis naar Europa. Vanuit Turkije maken ze vaak met bootjes de oversteek naar een van de Griekse eilanden. Een asielprocedure duurt lang, vaak enkele jaren. Daardoor zitten de vluchtelingen vaak jarenlang vast in Griekse kampen.

Telefoon afgepakt en mishandeld

Een asielprocedure komt er niet. Begin deze maand halen politieagenten in burger hem met een witte bestelbus op uit het kamp. Eerst wordt hij naar het politiebureau in Thessaloniki gebracht. Daar pakken de agenten al zijn waardevolle spullen af, waaronder zijn telefoon. Daarna wordt hij naar een ander politiebureau gereden, waar hij naar eigen zeggen wordt mishandeld.

Bij het tweede bureau staat een vrachtwagen klaar. Bakhtyar wordt in de laadruimte gezet. De truck wordt voorzien van gordijnen zodat niemand ziet wie erin zit. Daarna rijdt de vrachtwagen richting het oosten. Het wordt het begin van Bakhytars reis terug naar Turkije.

In maart maakte correspondent Olaf Koens al een reportage op de Grieks-Turkse grens:

In het holst van de nacht ziet correspondent Olaf Koens hoe groepen vluchtelingen vanuit Turkije de oversteek willen maken naar Griekenland. "Het water in de rivier komt tot schouder- of ooghoogte."

De truck stopt bij de Evros, de rivier die als grens dient tussen Griekenland en Turkije. Wanneer Bakhtyar uit de laadruimte wordt gehaald, ziet hij dat hij niet alleen is. Langs de rivier staan veel asielzoekers te wachten tot ze naar Turkije worden verscheept. Jonge asielzoekers worden met tien man tegelijk op een bootje gezet. Volgens twee van hen maakten de Griekse veiligheidsambtenaren daarbij gebruik van mensensmokkelaars.

De Evros-rivier scheidt Griekenland en Turkije:

Bakhtyar is dus niet de enige. Dat blijkt ook uit het onderzoek. Daarin zijn tien migranten onafhankelijk van elkaar geïnterviewd. Vier anderen geven aan op een soortgelijke manier door Griekse agenten uit een vluchtelingenkamp te zijn gehaald. Zij zijn allemaal weer in Turkije.

Het witte bestelbusje waarmee Bakhtyar van Diavata naar Thessaloniki werd gebracht, lijkt vaker te worden gebruikt. Op beelden die stiekem door asielzoekers zijn gemaakt is te zien dat agenten de vluchtelingen het busje in duwen en wegrijden.

De beelden zijn hier te zien:

Naast Bakhtyar werden bij acht anderen hun bezittingen op het politiebureau afgepakt. Zeven anderen werden ook mishandeld. Rashid is één van hen. Zijn verhaal is nagenoeg hetzelfde als dat van Bakhtyar. Zijn papieren waren verlopen, maar hij kon ze niet verlengen doordat de overheidsinstellingen door de coronacrisis dicht waren. Na een vrijdaggebed werd hij door Griekse agenten opgepakt.

Niet eens een glas water

Op het bureau pakten de agenten al zijn bezittingen af. "Ik kreeg niet eens een glas water", verklaart Rashid tegenover Deutsche Welle. "Ik hoefde niet eens documenten van de Griekse autoriteiten te tekenen." Desondanks werd Rashid met 20 anderen op een boot naar Turkije gezet. In Istanbul heeft hij nu een tijdelijke beschermde status, maar hij kan geen aanspraak maken op medische zorg of een huis.

De Griekse overheid ontkent alle aantijgingen. Ze weigeren in te gaan op vragen van Deutsche Welle en Trouw en laten weten dat het onderzoek is gebaseerd op valse informatie. Griekenland zegt zich aan de wet en internationale verdragen te houden.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Griekenland ontkent doden vluchtelingen, spreekt van nepnieuws

De vraag is of dat echt zo is. Dimitris Christopoulos, tot voor kort de topman van de Internationale Federatie voor de Mensenrechten, zegt van niet. Daarbij vraagt hij zich af of de Europese Unie wel weet wat er zich aan de Grieks-Turkse grens afspeelt. "Het is duidelijk dat deze methoden tegen de Griekse grondwet en de internationale verdragen ingaan. Maar de EU lijkt het te gedogen om te voorkomen dat er nog meer vluchtelingen de overtocht wagen."

Voor de Europese Unie is dat extra belangrijk geworden sinds Turkije het einde aankondigde van de vluchtelingendeal die het met de EU was aangegaan. De Turkse regering moedigde vluchtelingen daarbij aan om de oversteek naar Griekenland te maken zolang dat mogelijk was. De Grieken gooiden als reactie daarop de grenzen dicht. De mogelijkheid om asiel aan te vragen werd de hele maand maart opgeschort.

Op het eiland Lesbos braken protesten uit vanwege de komst van vluchtelingen:

Asielzoekerscentra in Griekenland puilen al uit, maar nu heeft Turkije de grens naar Europa ook nog eens opengezet. Waar de inwoners van het eiland Lesbos de migranten eerst verwelkomden, zijn ze er onderhand helemaal klaar mee: "We zijn moe."

Volgens Jürgen Bast, professor in Europees Recht aan de Universiteit van Giessen in Duitsland is de Griekse aanpak verre van rechtsgeldig. "Als asielzoeker heb je het recht op een gesprek en een verblijf in Griekenland tot is besloten of een migrant een verblijfsvergunning krijgt." Geen van de door Deutsche Welle en Trouw geïnterviewde migranten kreeg van de Griekse autoriteiten te horen dat ze Griekenland zouden moeten verlaten en niemand had de indruk op de hoogte gebracht te zijn van hun rechten.

'Ik wil opnieuw de grens over'

Voorlopig lijkt er aan het terugsturen van vluchtelingen naar Turkije geen einde te komen, omdat Griekenland zegt zich te houden aan alle internationale afspraken. Vluchtelingen Rashid en Bakthyar willen Europa nu op een andere manier bereiken. "Ik weet niet wat ik in Turkije moet", aldus Rashid. "Ik wil opnieuw de grens over. Ik zal wel moeten."

De ware belangen van Griekenland en Turkije

"Turkije en Griekenland spelen over de ruggen van kwetsbare migranten een cynisch spel", zegt Midden-Oostencorrespondent Olaf Koens. "Beide landen geven elkaar de schuld, beide schreeuwen moord en brand wanneer de ander over de schreef gaat, terwijl ze zelf net zo goed over de schreef gaan. Migranten worden ingezet voor politiek gewin, door zowel Turkije als Griekenland."

"Begin dit jaar zagen we ineens dat Turkije de druk opvoerde door migranten richting Griekenland te sturen. Er werd gezegd: de deur is open, het kan! Veel migranten geloofden dat zonder zich te realiseren dat een grens twee kanten heeft. Er kwamen vele duizenden mensen vast te zitten in het niemandsland, ze werden heen en weer geduwd. De Turken wilden ze weg hebben, de Grieken wilden ze niet binnenlaten."

"Het merkwaardige is dat zowel Turkije als Griekenland hetzelfde willen: geld en erkenning. Turkije wil dat Brussel de afspraken over de vluchtelingendeal nakomt en wil dat de EU erkent dat het land zo veel vluchtelingen opvangt, en daar ruimhartig mee omgaat. Griekenland wil diezelfde erkenning, het land zit wat de Europese Unie betreft in de voorhoede, dáár komen de migranten Europa binnen. Ook Griekenland wil meer geld, en meer steun."

"Wanneer de Grieken mensenrechten schenden door op migranten te schieten, of mensen illegaal terug te sturen, komen de Turken met beeld, onderzoeken en getuigenissen. Wanneer de Turken met dwang mensen naar Griekenland sturen komen de Grieken met hetzelfde. Het is een cynische geopolitieke krachtmeting. Veel van die duizenden migranten hadden geen idee van wat er speelde. Ze sliepen in het open veld, ze sleepten hun kinderen door een ijskoude rivier op zoek naar een betere toekomst. Iets wat zowel Turkije als Griekenland ze niet kan of wil geven."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore