Welkom bij RTL Nieuws! Hier vind je voortaan al jouw RTL Z nieuws, actuele beurskoersen, nieuwsuitzendingen en meer.

Heb je nog vragen? Check onze FAQ.

×
Economische crisis én corona

60 uur per week werken, veel Surinamers hebben geen keus: 'Het is echt overleven'

29 maart 2020 13:10 Aangepast: 29 maart 2020 13:23
De Surinaamse winkel Chotelal verkoopt producten goedkoper dan supermarkten dat doen. (foto van voor de coronacrisis) Beeld © Evy van der Sanden

De Surinaamse Renate (48) werkt 60 uur per week, 6 dagen achter elkaar. Ze rent heen en weer tussen haar banen als tuinvrouw, schoonmaakster en verkoopster van tweedehandskleding. Al het geld dat ze daarmee verdient, gaat op aan levensonderhoud. De coronacrisis maakt het leven nog lastiger. "Het is echt overleven. Het is verschrikkelijk."

Renate is niet de enige. Volgens Winston Ramautarsing, voorzitter van de Vereniging van Economisten in Suriname, heeft zeker de helft van de Surinaamse bevolking extra inkomsten nodig om rond te kunnen komen. Dat wordt nog erger nu de economische situatie verslechtert.

Verarming

Productprijzen stegen dit jaar met meer dan 25 procent. Bovendien raken sommige mensen tijdelijk werk kwijt door de coronacrisis. Scholen zijn dicht, markten gesloten en supermarkten op gezette tijden geopend. "Verarming is onafwendbaar."

Dat merkt ook Renate, vertelt ze op een bankje in de palmentuin in Paramaribo. Ze woont met haar man, twee zoons, schoondochter en kleinzoon in een huis om de hoek. Renates man krijgt een pensioen van ongeveer 1500 Surinaamse dollar (SRD) per maand. Zelf verdient ze 4000 SRD. Dat staat met de huidige economie gelijk aan 333 euro. Drie maanden geleden was hetzelfde bedrag nog 444 euro waard, tien jaar geleden bijna 1430 euro.

Waarom producten in Suriname steeds duurder worden

"Het begint allemaal bij de importeurs", vertelt voorzitter van de Vereniging van Economisten in Suriname. "Die moeten Amerikaanse dollars kopen om aan de producent te betalen." Eén Amerikaanse dollar kost nu 13 Surinaamse dollar. Tien jaar geleden was dat nog 3 SRD en drie maanden geleden 9 SRD. Kortom: importeurs moeten in feite meer geld betalen om producten te kunnen importeren. "En dat voelt de burger, want dat wordt doorberekend in de prijzen in de supermarkt."

Dat de SRD zo weinig waard is, komt mede door overheidsbeleid. De overheid geeft volgens Ramautarsing stelselmatig veel meer uit dan er wordt verdiend. Handelaren die ook Amerikaanse dollars nodig hebben, waren tot voor kort aangewezen op de vrije markt. En daar zijn de prijzen dus een stuk hoger: 13 SRD voor één Amerikaanse dollar. De Surinaamse regering voerde deze week overigens een nieuwe wet in die ervoor moet zorgen dat dollars alleen bij de banken gehaald kunnen worden, maar dan alleen tegen de officiële lagere koers. De cambio's oftewel de vrije markt komt daarmee onder druk te staan.

De prijzen in de supermarkten blijven alsmaar stijgen, want de inkopers anticiperen op een verder stijgende wisselkoers, zegt Ramautarsing. "Zij denken: als de koers met tien procent stijgt, ga ik meer moeten betalen, dus ik moet mijn prijzen alvast verhogen. Ze berekenen marges op basis van verwachting in plaats van het verleden. De prijzen zijn nu exorbitant."

Om 04.30 uur op de markt

Elke ochtend werkt Renate van 07.00 uur tot 15.00 uur als tuinvrouw voor de overheid. Twaalf uur per week maakt ze normaliter huizen schoon, soms ook op zondag. En op zaterdag staat ze van 04.30 uur tot 10.30 uur op de markt om tweedehands kleding te verkopen. Door de coronacrisis is één schoonmaakadres weggevallen, evenals haar werk op de markt. "Het is iets moeilijker geworden. Mensen zijn bang voor het virus, dus dan moet je maar thuisblijven. Ik heb er hoofdpijn en stress van. Ik zit gewoon vast."

Van haar geld betaalt ze boodschappen, de diabetesmedicijnen voor haar man en gas, water en licht. Daarna is het geld op. "Het is echt overleven. Je werkt, maar je komt niet uit. Dit is niet leuk. Je wilt ook extra dingen kunnen doen." En makkelijker wordt het niet, want de prijzen blijven maar stijgen, zegt Renate. Zo kostte 25 kilo rijst begin dit jaar nog 70 SRD, vertelt ze. In twee weken tijd steeg die prijs naar 98 SRD. "Voor een kilo suiker betaalde je 4,40 SRD. Dat is nu 5,70 SRD. Gember was 40 SRD per kilo, nu 60."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

President met bloed aan de handen, toch stemmen zij op Bouterse: 'Wie anders?'

Als ze samen met haar zoon en schoondochter een huis schoonmaakt, houdt ze daar zelf 200 SRD aan over. "Ik koop dan onderweg naar huis een aantal kleine boodschappen zoals brood, broodbeleg en melk. Voor je thuis aankomt, heb je geen geld meer. Het is weg voor je het weet."

Sparen is er al helemaal niet bij. "Je kunt niks aan de kant zetten. Je redt het anders niet. Ik ben moe, maar ik móet werken." Tien jaar geleden was dat heel anders, vertelt Renate. "Je kon een beetje leven. Je kon wat doen met je geld. Nu is 1000 SRD waardeloos. Vandaar dat ik hossel, hossel en hossel."

Straatbeeld in Paramaribo Straatbeeld in Paramaribo

Glenn Ramadhin herkent dat probleem. Hij is eigenaar van Tourtonne Taxi, een van Surinames grootste taxibedrijven. 50 procent van de mensen die avonddiensten draaien voor zijn bedrijf, doet dat om rond te kunnen komen, vertelt hij. Dat is volgens hem een forse toename in vergelijking met jaren geleden. "Vijf jaar terug was dat misschien 10 tot 25 procent. Nu krijgen we elke dag weer sollicitaties. Wekelijks zeker 10 tot 20."

Dat zijn allemaal mensen die bij willen verdienen, ze werken overdag als ambtenaar of in een bedrijf, zegt hij. "Vroeger kregen we er  3 tot 4 per week. Alles wordt duurder en dat gaat alleen maar erger worden."

80 uur per week werken

De 33-jarige Soreeno is zo'n ambtenaar die onder meer als taxichauffeur bijwerkt. Niet voor Tourtonne, maar voor zichzelf. Hij werkt normaliter gemiddeld 80 uur per week, 13 uur per dag: als taxichauffeur, als ambtenaar op een ministerie en hij doet aan erfonderhoud. "Als ik klanten rijd, vraag ik meteen of ze ook ander werk hebben."

De coronacrisis heeft ook hem geraakt. "Er zijn minder vluchten, dus minder passagiers om te vervoeren. En ik krijg geen opdrachten meer voor erfonderhoud want iedereen zet alles on hold. Ik heb nog niet berekend hoeveel ik ga missen, maar dat is heel wat, dat weet ik wel."

Vandaag gaat ook nog eens een avondklok in. Tussen 20 uur en 6 uur mag niemand op straat komen, wat ook consequenties zal hebben voor onder meer de taxibranche.

Straatbeeld in Paramaribo Straatbeeld in Paramaribo

Soreeno verdient normaal gesproken zo’n 3500 tot 4500 SRD per maand voor zichzelf, zijn twee zoons van 2 en 7 en zijn vrouw, die als leerkracht werkt. "Dat geld gaat naar vaste lasten, eten en onvoorziene uitgaven. Elke maand heb je er daar wel een paar van."

Uitjes staan even op een laag pitje, vertelt hij. "Je moet er altijd rekening mee houden waar je gaat eten, waar je naartoe gaat." Sparen lukt alleen als hij nog extra werk krijgt.

Papa is minder vaak thuis

Soms vraagt hij zich af waar hij het voor doet. "Je werkt zo hard, staat zo vroeg op. En het geld gaat zo snel op. Het is heel moeilijk." Dat is niet altijd zo geweest.

Sinds twee jaar heeft Soreeno bijbaantjes. "Ik merkte dat ik mijn hoofd niet meer boven water kon houden met mijn werk op het ministerie. Ik probeerde mijn levensstijl steeds aan te passen, maar stond na twee of drie weken al rood. De extra klussen zijn belangrijk om kosten gedekt te krijgen."

Dat merkt ook zijn 7-jarige zoon. "Papa is minder vaak thuis. Wanneer ik slaap, komt hij thuis en wanneer ik opsta, is hij er niet",  zegt hij soms tegen zijn moeder. Maar dat kan niet anders, vertelt Soreeno. "Ik heb mijn gezin, ik heb mijn verplichtingen. Ik probeer elk moment waarop ik thuis ben, aan mijn kinderen te besteden."

De afdeling sociale bijstand in Paramaribo. De afdeling sociale bijstand in Paramaribo.

Hij denkt dat het leven zwaarder gaat worden. "De schulden die Suriname de laatste jaren is aangegaan, moeten wij terugbetalen aan het buitenland. Zelfs mijn kleinkinderen gaan het moeten betalen, dus het wordt de komende jaren nog moeilijker."

Hij ziet zo snel geen oplossing. “De regering moet minder gaan uitgeven, minder gaan spelen. Tot die tijd is harder werken voor ons de enige optie.

4 uur slapen

Rondkomen is ook voor de 42-jarige Navin een maandelijks terugkerend thema. Werkt hij niet voor een ziektekostenverzekeraar, dan treedt hij op als artiest of in karaokebands. Hoewel die optredens door het coronavirus zijn weggevallen.

"Soms moet ik op zondagavond optreden tot 2 uur. De volgende ochtend moet ik om 7 uur werken. Maar als iemand me vraagt of ik kan optreden, kan ik niet zeggen: 'nee ik moet morgen werken'. Ik móet optreden. Je hebt het geld hard nodig om te kunnen surviven."

De palmentuin in Paramaribo. De palmentuin in Paramaribo.

Prijzen verdubbeld

Navin werkt zo'n 50 uur per week en daarvoor krijgt hij 5000 SRD per maand voor hem, zijn drie zoons en zijn vrouw. Zonder zijn optredens verdient hij 4000 SRD. Geld dat onder meer naar dagelijkse boodschappen (ongeveer 3500 SRD), speciaal onderwijs voor zijn zoon (800 SRD) en gas, water en de telefoonrekening (1000 SRD) gaat.

De laatste jaren werd het leven financieel steeds moeilijker, zegt hij. "Tien jaar geleden kocht je een pakje brood voor 5 SRD. Hetzelfde brood kost nu 11 of 12 SRD. Frisdrank was 6 SRD voor 1,5 liter, nu 11 of 12 SRD. Het basistarief voor stroom was 50 SRD, nu 125 SRD. Voor internet betaalde je 75 SRD, nu 150. Je salaris is niet als zodanig mee gestegen."

Angst voor de koersstijging

Een 36-jarige vrouw uit de wijk Flora - ze wil niet bij naam genoemd worden - kan wel rondkomen. Ze werkt normaal gesproken zo'n 70 uur per week waarmee ze 6000 SRD verdient en zou één van haar banen kunnen laten vallen. Maar dat doet ze niet, uit angst voor verdere koersstijging. 

Twee jaar geleden moest de vrouw haar huur nog opzeggen terwijl ze toen al twee banen had; ze kon het niet meer betalen. Nu woont ze weer in haar ouderlijk huis, samen met haar zoontje. 

Straatbeeld in Paramaribo Straatbeeld in Paramaribo

De maandelijkse boodschappen zijn in twee maanden tijd zo'n 300 SRD duurder geworden, zegt ze. "De prijzen zijn de lucht in gevlogen. Je koopt alleen wat je echt nodig hebt voor de hele maand." Daarom werkt ze als pompbediende, in de zorg, als leerkracht en als schoonmaakster. Vanwege de coronacrisis zijn de scholen nu gesloten, maar ze kan extra diensten draaien in de zorg en als schoonmaakster.

Gemakkelijk is dat niet. "Het is zwaar om van de ene naar de andere job te gaan, maar de koers laat het niet toe dat je maar één baan houdt. In 2010 had je moeder nog één baan en daarvan kon ze vier kinderen verzorgen."

De Waterkant in Paramaribo. De Waterkant in Paramaribo.

Volgens haar kan er best wat bezuinigd worden om het economisch beter te laten gaan met het land. "Kijk naar de tijd van Venetiaan. Leningen werden niet genomen. Die man weet wat bezuinigen is."

Vandaag de dag is dat heel anders, zegt ze. "Alle kasreserves zijn zomaar verbrast. Elke keer wanneer er een nationale feestdag is, zijn er allerlei activiteiten. Allemaal geld van het volk wordt uitgegeven. Dat is niet nodig."

Straatbeeld in Paramaribo, vlakbij de Palmentuin. Straatbeeld in Paramaribo, vlakbij de Palmentuin.

Nog zo’n kostenpost: het salaris van ex-ministers, zegt ze. "Die blijven geld krijgen als ze geen minister meer zijn. Dat waren er dit jaar zeker vier of vijf. Als jij ontslag hebt gekregen als kleine man, krijg je geen geld meer."

Haar voorstel: "Laat alle ministers en directeuren een jaar geen geld krijgen, zij hebben al zo veel. De president hoeft helemaal geen geld meer te krijgen. Als zij geld teruggeven, komt er een beetje licht aan het eind van de tunnel. Misschien is het niet genoeg, ik weet niet hoeveel miljoenen de staat heeft geleend. Maar het gaat een beetje verlichtend zijn."

Straatbeeld in Paramaribo Straatbeeld in Paramaribo

'De koopkracht daalt en daalt maar'

De prijzen in de Surinaamse supermarkten zijn in de afgelopen weken met zeker 25 procent gestegen, zegt econoom Winston Ramautarsing. "De koopkracht daalt maar en daalt maar. De overheid kan dat niet compenseren, want er is zo’n 400 miljoen tekort op jaarbasis en mensen kunnen het fysiek niet aan nog meer te gaan werken. Tegelijkertijd worden producten nog steeds duurder. Verarming is dan onafwendbaar."

Zeker de helft van de bevolking heeft een laag inkomen en daarom extra inkomen nodig, legt Ramautarsing uit. "Daalt de koopkracht, dan kom je bij deze groep echt letterlijk aan hun brood." Mensen die minder dan 5000 SRD verdienen, hebben het zwaar, zegt hij. "Eigenlijk moet je het zo zien. 4000 SRD is nu ongeveer 300 dollar waard. En dat terwijl de prijzen in Suriname ongeveer even hoog zijn als in Nederland. Van 300 dollar kun je heel weinig kopen in Nederland, en dus ook in Suriname."

Sommige mensen moeten daardoor zelfs hun normen en waarden opzij zetten, vertelt Ramautarsing. Hij noemt een voorbeeld van een man die toestemming moest geven om zijn vrouw te laten 'overwerken' en door de baas 's avonds thuis te laten brengen. "Je weet wat daar gebeurt, maar de man kijkt weg omdat ze het geld nodig hebben. Het gezin moet eten. Corruptie, criminaliteit en prostitutie verergeren."

De enige oplossing die er volgens Ramautarsing is, is het doorlichten en saneren van het "ineffectieve en verspillende overheidsapparaat." Daar gaat nu veel geld naar salarissen en subsidies. "Dat zou ook goed zijn voor de steun die de overheid van de bevolking krijgt. Maar kom je aan salarissen en subsidies, dan heb je een probleem."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

Dit is een artikel van