Veel vragen

Alles wat je moet weten over het ingrijpende vliegverbod naar de VS

12 maart 2020 21:32 Aangepast: 12 maart 2020 21:34
Drukte op luchthaven Schiphol na bekendmaking van het inreisverbod. Beeld © ANP

Een extreme maatregel van Donald Trump. De president van de Verenigde Staten kondigde vannacht een Europees vliegverbod naar de VS aan. Wekelijks vertrekken zo'n 70.000 passagiers vanuit Nederland naar Amerika. De vele vragen die het verbod oproept, proberen we hier te beantwoorden.

1. Wat houdt het inreisverbod precies in?

Reizigers naar de VS die in de afgelopen twee weken in Europa zijn geweest, mogen het land niet in. De maatregel gaat van kracht in de nacht van vrijdag op zaterdag om 04.59 uur Nederlandse tijd, en geldt voor minimaal 30 dagen. 

De maatregel treft de 26 zogenoemde Schengenlanden. Dat zijn 22 Europese lidstaten, waaronder Nederland, plus Noorwegen, IJsland, Zwitserland en Liechtenstein. Ben je in de afgelopen veertien dagen in één van deze landen geweest? Dan moet je de komende periode een streep zetten door je reis richting de VS.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Virtueel verlies Hoekstra op belang Air France-KLM bijna half miljard euro

Opvallend genoeg zijn er een aantal landen waarvoor het verbod niet geldt. Vanuit deze landen is het nog wel mogelijk om naar de VS te reizen:

  • Het Verenigd Koninkrijk
  • Ierland
  • Bulgarije
  • Denemarken
  • Kroatië
  • Roemenië

Het is gissen waarom Trumps regering deze landen niet meeneemt in het besluit. Correspondent Erik Mouthaan vermoedt dat het Witte Huis vooral naar het vrije verkeer van personen binnen de Schengenlanden heeft gekeken. "Het Verdrag van Schengen bevestigt gemeenschappelijke grenzen en vrij verkeer van personen, en dat idee staat Trump niet zo aan. Maar dat vrije verkeer van personen geldt natuurlijk ook voor dit groepje landen."

In de praktijk betekent het dat Europeanen vanuit deze zes landen alsnog naar Amerika kunnen vliegen, mits ze kunnen aantonen de afgelopen veertien dagen niet in andere Europese lidstaten te zijn geweest. Het is onduidelijk of en hoe die controles worden uitgevoerd.

"In Amerika snappen ze er ook weinig van, en zijn ze boos. Alsof er in het Verenigd Koninkrijk geen sprake is van coronabesmettingen? De bekendmaking van dit vliegverbod is een grote puinhoop."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Vrouw van Canadese premier Trudeau besmet met coronavirus

2. Heeft de maatregel eigenlijk wel zin?

President Trump vindt dat Europa te traag in actie is gekomen tegen het virus. Tijdens de persconferentie waarin hij de ingrijpende maatregel aankondigde, zei hij dat de EU niet dezelfde beschermende maatregelen heeft genomen als de VS. Eind januari stelde Amerika al een inreisverbod in voor buitenlandse reizigers die veertien dagen daarvoor in China waren. "We hebben een levensreddende stap genomen door snel in actie te komen tegen China, dat moeten we nu ook tegen Europa doen."

Epidemioloog Patricia Bruijning van het UMC heeft haar twijfels bij het besluit. "Zo'n maatregel is echt voor de bühne", zegt ze kritisch. Een inreisverbod heeft volgens haar weinig effect. "Het zal er enkel voor zorgen dat een grote verspreiding een dag of drie, vier vertraagd wordt. Uit studies blijkt dat een inreisverbod alleen zin heeft als je zelf geen, of een minimaal aantal besmettingen hebt."

De laatste cijfers bevestigen ruim 1300 gevallen. "Daar komt bovenop dat Amerika nodeloos achterloopt met het aantal testen, dus waarschijnlijk zijn er nog veel meer besmettingen dan nu bekend is." 

Wat volgens Bruijning beter zou werken is social distancing. "Het heeft veel meer zin om in het land het contact tussen mensen te beperken. Hoe minder contact mensen met elkaar hebben, hoe kleiner de kans het virus heeft om te verspreiden."

Voorbeelden van social distancing:

  • Evenementen afgelasten
  • Scholen sluiten
  • Bioscopen/theaters/uitgaanscentra sluiten
  • Binnenlands ov en vliegverkeer stilleggen
Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Zo lang gespaard, nu tranen met tuiten: zij kunnen niet naar Amerika

3. Hoe wordt er op de strenge maatregel gereageerd?

De Europese Unie keurt het inreisverbod af. Het besluit is 'eenzijdig en zonder overleg' genomen. De voorzitter van de Europese Raad, Charles Michel, en Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen melden dat in een verklaring. 

Ook partijen in de Tweede Kamer zijn niet blij met het aangekondigde inreisverbod. Mustafa Amhaouch van het CDA vindt de stap van Amerika 'een beetje willekeurig'. Hij wijst erop dat mensen die in de Schengenlanden zijn geweest de Verenigde Staten straks niet meer binnen mogen komen, maar mensen die in Azië zijn geweest wel. Jan Paternotte van D66 noemt het een 'drastische maatregel'.

Mahir Alkaya (SP) noemt de maatregel 'erg stevig', maar heeft er wel begrip voor. "De bescherming van de volksgezondheid staat voorop." 

De branchevereniging voor Nederlandse reisorganisaties ANVR spreekt van een 'dramatische' maatregel. "Dit is niet alleen voor toeristen, maar ook voor het zakelijke verkeer niet voor te stellen", zegt voorzitter Frank Oostdam.

Minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur) praat morgenochtend met Schiphol en KLM over de gevolgen van het Amerikaanse inreisverbod voor Europeanen. De luchtvaartmaatschappij zegt dat reizigers dit besluit zeker gaan voelen, en wil 'passende maatregelen'. "Schiphol is een integraal onderdeel van de Nederlandse economie", zegt topman Pieter Elbers van KLM. Vanaf zijn luchthaven vertrekken per week meer dan tweehonderd vliegtuigen richting de VS.

Op de beurzen werden de gevolgen van het Amerikaanse besluit direct duidelijk. De Amsterdamse AEX-index kelderde na de opening met 5,2 procent tot 459,05 punten. Op het Damrak kelderde luchtvaartcombinatie Air France-KLM ruim 15 procent. De al zwaar getroffen luchtvaartsector komt alleen maar meer onder druk te staan, en dat jaagt beleggers schrik aan.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Mijn (zaken)reis gaat niet door vanwege coronavirus: wat kan ik claimen?

4. Wat doen de Nederlandse luchtvaartmaatschappijen?

KLM en TUI geven beide aan momenteel te inventariseren wat het verbod voor hun reizigers betekent. De bedrijven adviseren reizigers, die op korte termijn gepland hebben om naar de Verenigde Staten te gaan of juist terugkeren, contact op te nemen.

KLM belooft haar reizigers een tijdelijke optie om de reis kosteloos te wijzigen. "De wijzigingskosten voor alle KLM en Air France vluchten vervallen voor boekingen tot en met 31 maart, en voor reizen met vertrek tot en met 31 mei", stelt een woordvoerder. Ook bestaat de mogelijkheid het ticket in te ruilen voor een tegoedbon, die tot een jaar na uitgifte inwisselbaar is. 

TUI, dat vliegt op de in Florida gelegen steden Orlando en Miami, annuleert per direct alle Amerikaanse vluchten. "We weten op dit moment niet of mensen terug kunnen komen. We hebben reizigers daarom het advies gegeven niet te vertrekken. Ze hebben daar allemaal gehoor aan gegeven. Mensen krijgen hun geld terug", aldus een woordvoerster. 

Financieel zwaar weer

Luchtvaarteconoom Eric Pels gaat in op de problematische situatie van KLM. De Nederlandse luchtvaartmaatschappij is sterk afhankelijk van Europese passagiers die in ons land overstappen. "Ze verdienen veel geld aan passagiers uit bijvoorbeeld Duitsland en Noorwegen die via Amsterdam naar Amerika vliegen. Het verbod moet niet te lang duren, want dan gaan maatschappijen het heel zwaar krijgen."

5. Kan je nog via de Verenigde Staten naar andere bestemmingen reizen?

Er zijn genoeg bestemmingen waarbij je als reiziger een overstap maakt op een Amerikaanse luchthaven. Geldt het inreisverbod ook voor deze vluchten? "Het is onduidelijk wat daarmee gebeurt", erkent directrice Natasja Eshuis van reisbureau NBBS. "Daarop zou ik het antwoord niet kunnen geven."

Volgens Eshuis zijn er voor deze groep reizigers genoeg mogelijkheden om de vlucht om te boeken. Zo omzeil je een eventuele tussenstop op Amerikaans grondgebied. "Er zijn tegenwoordig zo veel vliegmaatschappijen. Voor zover ik weet, bestaat er voor iedere bestemming een optie om rechtstreeks te vliegen, of via een ander continent. Ik adviseer deze groep mensen om preventief de route om te leggen zodat er geen onzekerheid meer is op dit punt."

Je reis kan door omboeking naar een rechtstreekse vlucht wel een stuk duurder worden, zegt Eshuis.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Vakantiestress door het coronavirus: 'Moet ik nou nog wel gaan?'

6. En hoe zit het met Amerikanen in Europa?

Amerikaanse staatsburgers, mensen die permanent in de VS wonen en familieleden van Amerikanen kunnen nog steeds naar de VS vliegen. Na een medische controle worden zij toegelaten. Ook zijn er uitzonderingen voor mensen die naar de VS moeten voor bepaalde werkzaamheden, bijvoorbeeld met of voor Amerikaanse overheidsinstanties en gezondheidsinstellingen.

Hoewel het inreisverbod dus niet geldt voor Amerikaanse reizigers, zijn er op Schiphol toch Amerikanen die direct terug willen naar huis. Zoals drie passagiers die donderdagochtend net zijn aangekomen voor een lang weekend in Amsterdam. "Ook al zijn we ingezetenen van Amerika, we willen het risico niet nemen dat we toch niet terug kunnen", vertelt Carin Reynolds op de luchthaven. 

"We hoorden het nieuws tijdens onze vlucht", valt een medereiziger haar bij. Ze durven er niet op te vertrouwen dat ze maandag zoals gepland terug naar huis kunnen. "Wat vandaag is, kan morgen weer anders zijn."

Koningspaar over corona: 'Raar om niet in eigen land te zijn'

Het koningspaar is op staatsbezoek in Indonesië: 'raar om niet in eigen land te zijn'

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore