Op de vlucht

Vluchtelingen ingezet in genadeloos machtsspel: 'Turkije staat in zijn recht'

28 februari 2020 17:32
Tientallen vluchtelingen staan op het punt om in een boot te stappen en van Turkije naar Griekenland te reizen. Beeld © Anadolu Agency

Honderden vluchtelingen grijpen hun kans nu de weg naar Europa wagenwijd openligt. Wat is de afgesproken vluchtelingendeal nog waard? En is de Turkse actie chantage, of juist het goed recht van de Turken? "Het was van begin af aan wachten tot het een keer fout zou gaan", zegt hoogleraar migratie Thomas Spijkerboer.

"Ik hoorde het nieuws en ben meteen vertrokken", zegt Murad Muradi opgetogen tegen een verslaggever van Reuters. "Ik wil naar Europa", voegt hij vlak voordat hij een taxi instapt toe.

Bij de taxistandplaats verzamelen zich vandaag tientallen vluchtelingen. Syrische, maar ook mensen uit Afghanistan, Irak of andere brandhaarden. Allemaal op weg naar de grens van Turkije.  

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Turkije opent grenzen voor Syrische vluchtelingen na aanval op militairen

Het dreigement kwam bij zowat elke onenigheid met Europa naar boven. Maar vannacht bleef het niet alleen bij woorden. In een reactie op een snoeiharde aanval op zijn troepen (33 doden) gooide de Turkse president Erdogan de grenzen van zijn land open.

De weg naar Europa is daarmee voor vluchtelingen vrij. Er lijkt een flinke bom gelegd onder het vluchtelingenverdrag tussen Europa en Turkije.

Hypocriet

Met de actie lijkt Turkije vluchtelingen in te zetten als een soort drukmiddel tegen de Europese landen. President Erdogan vraagt die landen al langer om steun in het conflict in Syrië. Nu hij die niet krijgt en de gevechten escaleren, is het dreigen met een nieuwe vluchtelingencrisis zijn grootste troef.

"Maar als Europa over deze ontwikkelingen gaat piepen zou dat erg hypocriet zijn", legt hoogleraar migratie Thomas Spijkerboer uit. "In de vluchtelingendeal die Europa met Turkije in 2016 sloot, zijn tal van afspraken gemaakt. Maar die werden de afgelopen jaren net zo goed niet door Europa als Turkije nageleefd."

Visumvrij reizen

De Turken ontvingen de afgesproken miljarden om het opvangen van vluchtelingen te financieren. Maar het visumvrij reizen van Turkije naar Europa en gesprekken over toetreding tot de EU kwamen er niet. "Met de deal schoof Europa zijn eigen vluchtelingenproblematiek in ruil voor geld door naar Turkije. Maar het was van begin af aan wachten tot het een keer fout zou gaan."

Omdat steeds meer vluchtelingen zich aan de Turks-Syrische grens verzamelden, werd de druk in Turkije steeds groter. "Het verdrag werd daarom steeds waardelozer voor de Turken", zegt Spijkerboer.

Hij ziet het daardoor niet als Turkse chantage. "Als EU wegkijken voor de problemen en denken dat je het met een paar miljard hebt afgekocht, is het een koekje van eigen deeg."

Oversteek

Dat vluchtelingen gebruikmaken van de mogelijkheid om naar Europa  te vertrekken, laat Turkije maar al te graag zien. Staatsmedia delen massaal beelden van Syriërs en andere vluchtelingen die op bootjes stappen naar Griekenland of met bussen naar de grens met Bulgarije reizen.

"Wat kan ik hier doen? Er is hier niks", zegt Zibah uit Syrië. Met haar kind loopt ze door een dor veld naar de grens. Achter haar loopt een vrouw die haar kinderwagen door het losse zand duwt, en een man op krukken die een been mist. Ook de 24-jarige Daniel loopt mee. Hij heeft een baby in zijn armen. "Een Turkse identiteit is niet mogelijk. Ik wil naar Duitsland", zegt hij. 

Over de situatie van die vluchtelingen maakt de hoogleraar migratie zich zorgen. "Maar zij hebben nog het vooruitzicht op een toekomst", zegt Spijkerboer. "Om de naar schatting miljoen mensen die nu vastzitten in het Syrische oorlogsgebied Idlib maak ik me nog iets meer zorgen."

Spijkerboer vindt het bedenkelijk dat vluchtelingen nu als een soort pionnen in een schaakspel om de macht worden gebruikt. "Maar voor zo'n schaakspel heb je twee spelers nodig. En de EU zit net aan precies hetzelfde schaakbord," zegt hij. 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Vrije doortocht voor Syrische vluchtelingen: wat is er aan de hand?

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore