New Hampshire stemt

Piepjonge Buttigieg en stokoude Sanders: wat zijn hun kansen?

11 februari 2020 11:20 Aangepast: 11 februari 2020 13:02
Pete Buttigieg (links) en Bernie Sanders. Beeld © AFP

Na de eerste voorverkiezingen in Iowa, is het vandaag de beurt aan New Hampshire. Bij de Democraten gaan twee mannen aan kop: de pas 38 jaar jonge Pete Buttigieg en Bernie Sanders, die ruim twee keer zo oud is. Maar wie zijn zij eigenlijk?

Correspondent Erik Mouthaan beantwoordt vragen over de twee favorieten bij deze belangrijke voorverkiezingen.

Bernie Sanders (78)

Bernie Sanders Bernie Sanders

De senator uit de staat Vermont zou de oudste president ooit worden, mocht hij gekozen worden. Tijdens de inauguratie zou hij 79 zijn. Hij zou ook de eerste president zijn van joodse komaf.

1. Is-ie niet bijna dood?

Ja, over zijn gezondheid is wel wat te melden. Deze herfst kreeg hij een hartaanval, maar na een operatie waarbij stents om aderen werden geplaatst, krabbelde hij binnen een paar weken weer op. Hij oogt energieker dan bijvoorbeeld zijn concurrent Joe Biden. Zelf zegt Sanders dat hij in prima gezondheid verkeert. Hij belooft ook een kerngezonde vicepresidentskandidaat uit te zoeken.

2. Is hij echt een socialist?

Sanders noemt zichzelf een 'Democratic socialist', wat je kan vertalen als sociaaldemocraat. Behalve dan dat hij de zorg wil nationaliseren, dat wil zeggen zorgverzekeraars afschaffen. Hij wil ook artsen in overheidsdienst en de ziekenhuizen laten runnen door ambtenaren. Dat gaat zelfs voor Europese sociaaldemocraten behoorlijk ver.

Sanders bezocht in 1988 de toen nog communistische Sovjet-Unie, wat hij zelf omschrijft als 'een vreemde huwelijksreis' met zijn vrouw Jane. Hij sprak in het verleden positief over regimes in Nicaragua en Venezuela. Daar krijgt hij kritiek op. Toch komen de meeste van zijn denkbeelden voor ons Europeanen over als standaard links.

3. Waarom vinden juist jongeren hem interessant?

Jongeren in de VS hebben een veel positiever beeld over socialisme dan eerdere generaties. Uit sommige peilingen blijkt zelfs dat ze verdeeld zijn over de vraag of kapitalisme wel een goed systeem is. Daarnaast spreekt het hen aan dat Sanders tegen de gevestigde orde ingaat. In de ogen van jongeren is hij authentiek, omdat hij al decennialang dezelfde denkbeelden heeft, en zich niet laat beïnvloeden.

De senator pleit voor onmiddellijke legalisering van wiet, het kwijtschelden van studieschulden en het verhogen van het minimumloon. Dat is gunstig is voor mensen die net de arbeidsmarkt opkomen.

4. Zou Amerika ooit zo ver naar links opschuiven?

De laatste keer dat een zeer linkse Democraat op het stembiljet stond, liep het niet goed af. George McGovern werd verpletterd door Nixon in 1972. In de volgende decennia schoof de Democratische partij meer op naar het politieke midden. Toch heeft de partij een verleden vol van ideeën die de rol van de overheid flink vergroten, zoals het invoeren van de AOW, en het ziekenfonds voor armen. Dat zijn regelingen die zeer populair zijn onder de Amerikaanse bevolking.

5. Kan hij Trump verslaan?

Peilingen geven aan dat dat zou kunnen. Sanders zegt zeker te weten dat als hij de kandidaat is, veel nieuwe kiezers zullen verschijnen in het stemhokje. Ook belooft hij dat jongeren massaal zullen komen. In de eerste voorverkiezing, in Iowa, was de opkomst echter niet opvallend hoger dan vier jaar daarvoor.

Een ander voordeel voor Sanders is dat hij de enige kandidaat is die donaties van kiezers weet binnen te halen op het niveau van Donald Trump. In een gemiddelde maand ontvangt hij zo'n 25 miljoen.

Pete Buttigieg (38)

Pete Buttigieg Pete Buttigieg

Buttigieg zou de jongste president kunnen worden in de Amerikaanse geschiedenis. De voormalige burgemeester van South Bend in de staat Indiana (100.000 inwoners) zou de eerste homoseksuele president van de VS zijn.

1. Hij is toch nog een groentje?

Hij is bijna half zo oud als Trump, dus hij is duidelijk van een andere generatie. In de Amerikaanse politiek zitten politici in het pluche tot ze ver in de tachtig zijn, dus 'mayor Pete' is inderdaad een jonkie. Maar John F. Kennedy was net 43 toen hij president werd, en Obama 47. Buttigieg zelf zegt dat hij problemen als klimaatverandering beter zal aanpakken, omdat het zijn eigen toekomst aangaat.

2. Wat heeft hij bereikt?

Hij was acht jaar burgemeester van een stadje in het midwesten van de VS, dat kampte met hoge werkloosheid en industriële teloorgang. Over het algemeen waren de kiezers tevreden over hoe hij zijn werk deed, al krijgt hij veel kritiek op zijn onvermogen om zwarte inwoners van South Bend aan zich te binden.

Voor zijn burgemeesterschap was hij een student aan Harvard en werkte hij voor McKinsey. Dat is een consultancybedrijf dat door linkse Amerikanen wordt beschouwd als een firma die miljarden binnenhaalt voor de allerrijksten.

3. Amerika gaat toch niet op een homo stemmen?

Nou, veel Democraten hebben daar inderdaad twijfels over. Ook ik heb verhalen gehoord van vrijwilligers die van kiezers te horen kregen dat ze niet op een homo wilden stemmen. Tegelijkertijd is hier vijf jaar geleden wel het homohuwelijk gelegaliseerd. De vraag is of conservatieve Democraten bereid zijn om op Buttigieg te stemmen. Het is hem al gelukt om hoog te scoren in Iowa, en ook in New Hampshire lijkt hij het goed te gaan doen.

4. Is hij niet de kandidaat van de elite?

Afgelopen jaar hield Buttigieg een fundraiser in een wijngrot in Californië. Daar haalde hij veel geld op bij rijke donateurs uit de tech-industrie. Toch is juist dit bezoek hem duur komen te staan: tijdens een debat kreeg hij van bijna al zijn tegenstanders kritiek op zijn bezoek aan de wijngrot, en ook kiezers zijn het niet vergeten.

Volgens veel Democraten is Pete Buttigieg niet links genoeg. Zij pikken het niet dat hij geld ophaalt bij grote bedrijven en rijke donateurs. Kandidaten als Elizabeth Warren en Bernie Sanders weigeren donaties uit die hoek. Volgens Buttigieg zelf zou hij, als burgemeester van een klein stadje, nooit zover zijn gekomen zonder geld van rijke donateurs.

5. Kan hij Trump verslaan?

Volgens de peilingen loopt hij licht voor op Trump. Al wordt het voor Buttigieg nog moeilijker dan voor Sanders. Buttigieg scoort beter bij gematigde Democraten, maar doet het extreem slecht onder de zwarte bevolking. Volgens een peiling is maar 2 procent van de zwarte Democraten voor de kandidaat.

In staten met een meer gemengde bevolking maakt hij vooralsnog weinig kans tegen zijn Democratische tegenstanders. Hij moet daarom hard aan de bak om ook zwarte kiezers voor zich te winnen, want als zij thuisblijven tijdens de algemene verkiezingen in november gaat Trump er hoogstwaarschijnlijk met de winst vandoor.

Video: Hoe vol is de oorlogskas van Trumps uitdagers?

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore