Ingewikkeld conflict

Klok tikt voor vredesonderhandelingen Libië, nieuwe escalatie ligt op de loer

18 januari 2020 17:37 Aangepast: 18 januari 2020 17:59
Leden van de Tripoli Protection Force patrouilleren. Beeld © AFP

De situatie in Libië wordt met de dag explosiever. Een nieuwe burgeroorlog ligt op de loer. In de Duitse hoofdstad Berlijn wordt morgen een poging gedaan om ervoor te zorgen dat de wapens worden neergelegd. Een ingewikkeld conflict dat veel vragen oproept, hier een aantal antwoorden.

Wat is er aan de hand in Libië?

Tot eind 2011 was Muammar Khadaffi aan de macht in het olierijke land. Na 42 jaar was een deel van het volk de dictatuur zat en besloot in opstand te komen. Er brak een burgeroorlog uit waarbij Khadaffi werd gedood.

Op straat in Libië werd overwegend feestgevierd: de dictator was van zijn troon gestoten. Nog geen jaar later werden verkiezingen gehouden. Maar het gekozen bestuur kon niet tot een coalitie komen. Het was het begin van een machtsstrijd die duurt tot de dag van vandaag.

Muammar Khadaffi Muammar Khadaffi

In Libië zijn nu twee overheden die strijden om de macht. 

Aan de ene kant staat Fayez Al-Sarraj. Officieel is hij de premier van Libië. Hij wordt gesteund door de Verenigde Naties, maar niet iedereen erkent Al-Sarraj als leider van het land.

Tegenover hem staat namelijk Khalifa Haftar. Met zijn strijdmacht heeft hij een groot deel van Libië onder controle. Hij vormt zijn eigen schaduwregering die vooral de macht heeft in het oosten.

Beide kanten krijgen steun uit verschillende landen. Het hoofdkwartier van Al-Sarraj is in de Libische hoofdstad Tripoli. Hier wordt hij geholpen door onder andere de VN, Turkije en de meeste EU-landen.

Haftar is gevestigd in Tobruk. Hij krijgt met de dag meer macht en wordt geholpen door landen zoals Egypte en Rusland, maar ook Frankrijk. "Haftar is absoluut de machtigste man in Libië. Hij heeft het grootste deel van het land onder controle", zegt correspondent Olaf Koens.

Fayez Al-Sarraj, officieel de premier van Libië. Fayez Al-Sarraj, officieel de premier van Libië.

Waarom bemoeit Europa zich met het conflict?

Europa maakt zich zorgen over de komst van migranten. "Libië is een springplank naar Europa", legt Koens uit. "Het land ligt dichtbij Europa. Dat maakt het strategisch gezien een belangrijk land voor mensensmokkel."

Wat wordt besproken in Berlijn?

De besprekingen in Berlijn zijn een gevolg van het mislukken van eerdere besprekingen in Moskou. Het was Haftar die roet in het eten gooide. Hij wilde zijn handtekening niet onder een wapenstilstand akkoord zetten.

"Waarom zou je als sterkste partij willen onderhandelen terwijl je een oorlog aan het winnen bent?", legt Koens uit. "Met een wapenstilstand heeft Haftar niets te winnen. Opvallend is wel dat hij Rusland, dat hem steunt, in verlegenheid brengt door niet te tekenen. Dit geeft aan dat hij veel opties heeft. Hij krijgt ook steun van andere sterke partijen."

Nu gaat de Duitse bondskanselier Angela Merkel zich met de situatie bemoeien. Duitsland is een partij zonder directe militaire betrokkenheid in het Noord-Afrikaanse land. Een grote delegatie van betrokken landen en internationale instanties is afgereisd naar Berlijn. Met als doel een verzoeningsproces te starten dat voor een zelfstandig Libië moet zorgen.

Wat nou als de onderhandelingen weer mislukken?

Internationale waarnemers maken zich al een tijdje zorgen over Libië. Mochten de onderhandelingen weer mislukken, bestaat de kans dat de strijd op de grond zal escaleren.

De angst is dat het land een tweede Syrië wordt. "Die vergelijking is reëel", vindt correspondent Koens. "We zagen al eerder dat het conflict in Syrië zich naar Libië verplaatste. Terreurgroep IS heeft daar voet aan de grond gekregen. Een hoop mensen maken zich daar nu ook zorgen om."

Khalifa Haftar Khalifa Haftar

Hoe kan dit invloed hebben op Europa?

Mocht de situatie in Libië escaleren, heeft dit ook invloed op Europa. Voor vluchtelingen uit Libië is Europa relatief dichtbij. Over de Middellandse Zee is Italië vrij snel te bereiken. Toch hebben het afgelopen jaar maar zo’n 11.500 mensen de overtocht succesvol gemaakt.

Tripoli, dat vaak als vertrekpunt fungeert, staat namelijk onder de macht van Al-Sarraj, die door de VN en de EU wordt gesteund. Zij doen er alles aan om illegale migratie via de Middellandse Zee te beperken. Dit is dan ook waarom Italië actief zijn regering steunt.

In een land waar een grote burgeroorlog woedt, is het chaos. Veel mensen zullen het land willen ontvluchten. Ook zullen smokkelaars gebruikmaken van de chaos om mensen uit andere Afrikaanse landen in Europa te krijgen.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore