Welkom bij RTL Nieuws! Hier vind je voortaan ook al jouw Bright nieuws, video's, stuff en meer.

Heb je nog vragen? Check onze FAQ.

×
Misdadig regime

Influencers onder vuur om snoepreisjes Saoedi-Arabië

24 december 2019 21:15 Aangepast: 25 december 2019 08:39
Bezoekers van MDL Beast, een vorige week in Saoedi-Arabië gehouden dancefestival. Beeld © AFP

Instagram-sterren die zichzelf naar Saoedi-Arabië laten vliegen om de positieve kanten van het land te laten zien, krijgen veel kritiek te verduren. Zulke snoepreisjes naar een land met een misdadig regime zouden ze niet moeten maken, zegt mediacriticus Madeleijn van den Nieuwenhuizen. Maar influencer Thomas Cox vindt dat te ver gaan. "Ik sluit mijn ogen niet voor wat daar gebeurt."

Het debat speelt sinds Saoedi-Arabië in 2016 begon met een programma om het land minder afhankelijk te maken van olie, en meer aandacht te geven aan sectoren zoals het toerisme. Topmodellen en grote popsterren worden sindsdien aan de lopende band uitgenodigd – afgelopen donderdag was het nog een komen en gaan van beroemdheden op het dancefestival MDL Beast in de hoofdstad Riyad.

Onder die grote en kleine sterren zijn ook influencers die, in ruil voor een reis, op social media verslag doen van hun bezoek. De Nederlander Thomas Cox (111.000 volgers op Instagram) was begin dit jaar één van hen. Van zijn reis deed hij uitvoerig verslag. Op YouTube plaatste hij begin maart een 23 minuten durende video waarin hij toeristische hoogtepunten toont:

Zijn video werd tot nu toe bijna 580.000 keer bekeken, zijn bezoek borrelt omhoog zodra Saoedi-Arabië in het nieuws komt. Dat verbaast hem, zegt hij tegen RTL Nieuws. "Iedereen lijkt een mening te hebben over het land, terwijl ik alleen maar wilde zeggen: kijk eens, ik was op een plek waar de meeste anderen nog niet geweest zijn."

Positief beeld

De kritiek op de golf aan sterren en influencers die door Saoedi-Arabië worden binnengehaald, is niet dat ze een relatief onbekend land bezoeken dat zijn grenzen meer en meer openstelt voor bezoekers uit het buitenland, maar een land dat onder invloed van zijn streng-islamitische wetgeving op grote schaal mensenrechten schendt.

In zijn video verwijst Cox wel kort naar die strenge wetten, maar zegt hij ook dat het land sterk aan het veranderen is en zich meer op het Westen wil richten. Nu benadrukt hij dat hij niet, in ruil voor een snoepreisje, de opdracht kreeg een positief beeld te schetsen. "Ik sluit mijn ogen niet voor wat daar gebeurt. Maar als je een land bezoekt, hoeft dat niet te betekenen dat je het regime steunt. Als je dat vindt, kun je ook niet naar China, Brazilië, Myanmar, Turkije en een hele reeks andere landen."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Saoedi-Arabië zet in op toeristen, mensen uit 49 landen welkom

Juist zo'n vergelijking maakt het een ingewikkelde kwestie, zegt Madeleijn van den Nieuwenhuizen, mediacriticus en onderzoeker aan de City University of New York. Ze zwengelde de discussie gisteren aan op haar Instagram-account Zeikschrift en kreeg een stortvloed aan reacties. Veel bijval, maar ook vragen als: "Waarom het ene land wel en het andere niet?"

Hetzelfde geldt voor de vraag of je influencers de maat moet nemen, terwijl het bedrijfsleven zaken kan doen met Saoedi-Arabië zonder dat er een haan naar kraait. Maar dat zou betekenen dat je het ene alleen ter discussie kunt stellen als je het andere tegelijkertijd ook aankaart, en dat moet niet zo zijn, stelt Van den Nieuwenhuizen. "Selectieve verontwaardiging ligt constant op de loer."

Ongeschreven regel

Sinds ze haar Instagram-post plaatste, is haar conclusie niet veranderd: "Die mensen hadden zo'n reisje moeten afslaan." Dat vooraf met hen niet is overeengekomen dat ze alleen maar positieve verhalen mogen brengen, is volgens Van den Nieuwenhuizen 'part of the deal'.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Optreden in Saoedi-Arabië, moet Tiësto dat doen? 'Laat je niet gebruiken'

Als er al zwart op wit afspraken worden gemaakt, zegt ze, staat daarin vast niet dat je niet kritisch mag zijn. "Maar de ongeschreven regel is natuurlijk gewoon dat je niet echt kritisch bent als je ergens business class naartoe wordt gevlogen en gratis in vijfsterrenhotels verblijft. Die dynamiek ligt daaraan ten grondslag."

Influencers moeten zich realiseren wat de gevolgen zijn, zegt ze. "Eén van de dingen die worden onderschat, is wat het concreet betekent als iemand met 5 miljoen volgers op Instagram zo'n land ophemelt. Er zal onder je volgers maar één lesbische vrouw zijn die jouw romantische bericht leest over duizend-en-één-nacht, niet veel verder denkt en zegt: goh, leuk, daar gaan we maar eens naartoe – in die vrolijke onderschriften staat niet dat er de doodstraf staat op homoseksualiteit. Zo'n miljoenenpubliek brengt verantwoordelijkheden met zich mee."

Gelikte, opgepoetste plaatjes

Tegelijkertijd zouden volgers zich meer bewust moeten zijn van de werkelijkheid die achter de gelikte, opgepoetste plaatjes op Instagram schuilgaat. "Influencers hebben natuurlijk zoveel volgers omdat die dol zijn op de schittering van social media. Het is een systeem dat we met zijn allen in stand houden, we zouden eigenlijk kritischer moeten zijn."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Als vrouw mag je nu zelf een hotelkamer boeken in Saoedi-Arabië

Komt bij, zegt Van den Nieuwenhuizen: 'influencers' en 'content creators' noemen zichzelf niet voor niets zo. "Zogenaamde influencers moeten zich realiseren wat die term betekent: beïnvloeders."

Influencer Thomas Cox is door de ophef van de afgelopen dagen niet anders naar zijn reis gaan kijken. "Ik heb er geen spijt van. Ook als ik dit van tevoren had geweten, was ik gegaan. Juist door zo'n bezoek kweek je meer begrip dan door een boycot."

Witwassen van misstanden

"Dit soort reisjes worden betaald door het regime met als doel een mooi beeld van dat land te schetsen", zegt Olaf Koens, correspondent Midden-Oosten van RTL Nieuws. "Wat je hiermee doet, is het witwassen van alles wat er in Saoedi-Arabië mis is." Hij zegt: "Ik denk niet dat je het kunt maken om je te laten betalen door een regering om één of ander propagandaverhaal te maken."

Dat daarvoor influencers worden aangezocht, vindt hij in zekere zin nog wel begrijpelijk. "Beter een paar instagrammers laten rondlopen dan een kritische journalist zijn werk laten doen." Intussen zitten deze 'flauwekulreizen', gemaakt door 'types van wisselend moreel allooi', hem bij zijn werkzaamheden in de weg. "Voor serieuze journalisten wordt het op deze manier een stuk lastiger om vanuit zo'n land verslag te doen."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Nelleke stuurt influencers naar Saoedi-Arabië: 'Ik ben niet immoreel'

Terugblik: het nieuws van de jaren 10

In onze decenniumserie 'Waar was jij?' kijken we terug op de grootste nieuwsgebeurtenissen sinds 2010. Je vindt onze verhalen en video's op deze pagina.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore