Buitenland

Hoe de 'provinciaaltjes' uit Brandenburg de Berlijners aan een gigafabriek hielpen

15 november 2019 06:11
Burgemeester Arne Christiani van Grünheide is in zijn nopjes met de komst van de Tesla-fabriek. Beeld © Reuters

Berlijn sleepte deze week de nieuwe 'gigafactory' van Tesla binnen en troefde daarmee onder meer Lelystad en Noord-Nederland af. Dat was niet zozeer te danken aan de Berlijnse lobby, maar des te meer aan die van de buren in Brandenburg.

Het binnenhalen van de fabriek is een flinke opsteker voor Oost-Duitsland, dat economisch nog altijd achterloopt op het westen en kampt met een hogere werkloosheid. De gigafabriek zal naar verwachting in de eerste plaats zo'n 6000 banen opleveren, en als alles goed gaat nog eens 4000 in een later stadium.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

30 jaar Duitse eenheid, maar de verschillen blijven groot

De feeststemming in Berlijn was des te groter omdat Musk in augustus nog de voorkeur leek te geven aan een locatie in het westen van Duitsland. Ramona Pop, gedeputeerde voor Economische Zaken voor de regio Berlijn, tweette triomfantelijk: "Wie visie heeft, komt naar Berlijn!"

Concurrentie uit heel Europa

Haar enthousiasme is begrijpelijk als je bedenkt dat lobbyisten uit heel Europa probeerden de Tesla-fabriek binnen te halen. Van Portugal tot Denemarken en van Slowakije tot Nederland, waar delegaties uit Lelystad en de drie noordelijke provincies een poging waagden. Het vooruitzicht van een nieuwe fabriek die duizenden mensen aan het werk zet, deed regionale bestuurders op het hele continent watertanden.

Pop meldde in een overwinningsroes dat Berlijn nu 'in de Champions League' speelt en 'internationaal kan concurreren met groeiregio's als Shanghai'. Om vervolgens, iets zakelijker, te concluderen: "De campagne heeft zijn vruchten afgeworpen."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Noord-Nederland: 'Hey Musk, kom naar ons toe!'

Daarmee feliciteerde ze in de eerste plaats zichzelf, want politica van de Groenen speelde een belangrijke rol in het overtuigen van Musk. Althans, ze schreef hem in augustus een lyrische brief die volgens persbureau Bloomberg veel weg had van een liefdesbrief.

Daarin schreef ze dat ze de Tesla-oprichter bewonderde om de 'daadkracht en toewijding' waarmee hij zich inzet voor elektrische mobiliteit. Dat ze hem zag als een voorloper in de 'verkeerstransitie'. Daarnaast bood ze financiële steun, wees op de levendige scene van technologiestart-ups in Berlijn, en bood toegang tot een nabijgelegen racebaan waar Tesla zijn auto's zou kunnen testen.

Afzonderlijke lobby uit Brandenburg

Toch is het volgens de Berlijnse krant Der Tagesspiegel niet helemaal terecht dat Pop de overwinning toeschrijft aan de Berlijnse lobby. Tesla heeft namelijk niet gekozen voor het fabrieksterrein dat de stad had aangeboden. Sterker nog, de uiteindelijke fabriek wordt officieel niet eens in Berlijn gebouwd, maar in Grünheide in de aangrenzende deelstaat Brandenburg

Brandenburgse politici hebben afzonderlijk van Berlijn gelobbyd voor het binnenhalen van de Tesla-fabriek. Onder leiding van gedeputeerde Jörg Steinbach van Economische Zaken voerde een delegatie in het geheim vier maanden lang gesprekken met een team van Tesla.

Steinbach is geen man van de lyrische brieven. Grote woorden laat hij liever over aan politici uit de grote stad, die op hun beurt nog weleens neerkijken op de 'provinciaaltjes' uit Brandenburg. Maar onderhandelen kan Steinbach wel. Opvallend genoeg wist hij Musk te overtuigen met het argument dat Grünheide dicht bij Berlijn ligt.

Onderhandelaar Jörg Steinbach. Onderhandelaar Jörg Steinbach.

"Berlijn kan veel wat wij niet kunnen en wij kunnen veel wat Berlijn niet kan", verklaarde Dietmar Woidke, de premier van Brandenburg. Hij doelt op het grote aanbod van technisch geschoolde mensen in Berlijn, die afkomen op de vele technologiestart-ups in de stad. Dat talent is bovendien relatief goedkoop voor bedrijven, want ze verdienen minder dan hun collega's in andere delen van Duitsland

Berlijn is weliswaar geen centrum van de Duitse auto-industrie, maar veel grote autobedrijven zitten er wel. Daimler heeft autofabrieken binnen en buiten de stad, Volkswagen heeft een designcenter en BMW bouwt er motorfietsen. Het feit dat Berlijn meer een techstad is dan een autostad, kan voor een innovatief bedrijf als Tesla bovendien juist een voordeel zijn.

Tel daar 100 miljoen euro aan steun bovenop van de deelstaat Brandenburg en je hebt, in de woorden van de deelstaatpremier, 'een niet te stoppen mix'.

Snel uit de grond stampen

Wat Berlijn niet kan – en Brandenburg wel hoopt te kunnen – is het bouwen van grote projecten in weinig tijd. Tesla wil de fabriek namelijk zo snel mogelijk in gebruik kunnen nemen. Volgens onderhandelaar Steinbach was dat een van de belangrijkste eisen van de autobouwer.

Aanvankelijk wilde Elon Musk zelfs dat de fabriek in Grünheide net zo snel uit de grond zou worden gestampt als de Tesla-fabriek in Shanghai, die in 168 dagen gebouwd werd. Inmiddels neemt hij genoegen met een opening in 2021.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Dit vliegveld in Berlijn gaat maar niet open

Dat wordt nog altijd een flinke kluif voor de Duitsers. Een kwartiertje rijden van de plek waar de gigafactory moet komen, ligt vliegveld Berlijn-Brandenburg. De opening daarvan was gepland in 2012, maar die deadline werd telkens weer verschoven.

De verwachting is nu dat het eerste vliegtuig pas in de herfst van 2020 zal landen. De bouw zal dan ten minste 5,3 miljard euro hebben gekost, twee keer zo veel als de oorspronkelijke planning.

Dat is ook Musk niet ontgaan. Na de lovende woorden over Berlijn – 'Berlin rocks' – tijdens de bekendmaking van de nieuwe locatie, volgde een oproep om de klus snel te klaren: "We moeten absoluut sneller gaan dan de luchthaven."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`