Doodsteek atoomakkoord

Iran voert de druk op met nieuwe stap richting kernwapens

05 november 2019 20:55 Aangepast: 05 november 2019 21:24
De Iraanse president Rouhani Beeld © ANP

Het regime in Iran verhoogt de druk op de rest van de wereld. Iran start een uraniumfabriek weer op en daarmee komt een Iraanse kernbom dichterbij. Voor het atoomakkoord met Iran lijkt dit de doodsteek.

De Iraanse president Rouhani verbergt niet eens dat Iran het atoomakkoord schendt. Hij noemt het opnieuw opstarten van de uraniumfabriek een stap 'om onze betrokkenheid bij het atoomakkoord te verminderen'.

Het atoomakkoord werd gesloten in 2015. Iran wilde toen weer normale banden met de buitenwereld aangaan. Het akkoord was een uitruil: de internationale gemeenschap zou de sancties tegen de Iraanse economie opheffen en in ruil daarvoor zou Iran zijn kernprogramma kleiner maken.

In 2015 vierde Iran het atoomakkoord. Veel Iraniërs waren blij dat de sancties verdwenen: dat zou het perspectief voor de economie verbeteren. In 2015 vierde Iran het atoomakkoord. Veel Iraniërs waren blij dat de sancties verdwenen: dat zou het perspectief voor de economie verbeteren.

Maar toen Donald Trump president van de Verenigde Staten werd, kwam het atoomakkoord in gevaar. Trump vond de deal 'beschamend', omdat de beperkingen op Iran wat hem betreft niet ver genoeg gingen. In 2018 stapte de VS uit het akkoord. De Amerikaanse sancties tegen Iran kwamen weer terug.

Exit VS, exit Iran?

Sinds de exit van de VS is Iran ook begonnen met het verbreken van het akkoord. "Het kan niet zo zijn dat alleen wij de afspraken nakomen en dat de andere kant dat niet doet," zei de Iraanse president Rouhani vandaag.

Vier stappen

Sinds de zomer heeft Iran al vier stappen gezet die volgens het atoomakkoord niet mogen.

1. Iran heeft meer dan de toegestane 300 kilo verrijkt uranium

2. Het verrijkingspercentage van het uranium is hoger dan mag

3. Iran heeft nieuwe centrifuges ingezet om het uranium sneller te verrijken

4. Een verrijkingsfabriek die door het atoomakkoord was stilgelegd, is weer opgestart

De vierde en laatste stap is vandaag aangekondigd.

Deze stappen zijn op zichzelf niet gevaarlijk, maar ze geven Iran wel de mogelijkheid om sneller een atoombom te maken. Het atoomakkoord van 2015 had deze verboden juist ingesteld zodat Iran niet zo snel voor een nucleaire verrassing kan zorgen.

Aan afspraken houden

Volgens Iran kan het allemaal nog goedkomen. "Onze vierde stap kan, net als de drie eerdere stappen, worden teruggedraaid," zegt Rouhani. "Als zij zich weer volledig aan de afspraken gaan houden, dan zullen wij ons ook weer volledig aan de afspraken gaan houden." Concreet eist Iran dat de sancties weer van tafel gaan.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Iran weigert gesprek met Donald Trump over nieuwe atoomdeal

De bal ligt nu in het kamp van de andere landen die het atoomakkoord tekenden. Behalve de VS willen die allemaal de deal in stand houden. Rusland heeft al gezegd de situatie 'met zorg' te volgen. Een woordvoerder van de Europese Unie geeft toe dat het 'steeds moeilijker' wordt om het atoomakkoord te behouden.

Duivels dilemma

Het probleem is dat de andere landen grotendeels machteloos zijn. De Verenigde Staten zijn weliswaar het enige land dat de sancties weer heeft ingesteld, maar door de enorme rol van de dollar in de wereldeconomie moeten bijna alle landen de Amerikaanse sancties wel volgen. Wie zaken doet met Iran, kan problemen krijgen met de Amerikaanse overheid. Voor bijvoorbeeld Europese landen is het een duivels dilemma.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Iran vervangt anti-Amerikaanse teksten bij ambassade: 'Toeristen begrepen het niet'

Doodlopend pad

"Iran probeert de druk op te voeren door de andere ondertekenaars van het atoomakkoord in een hoek te drijven," zegt Midden-Oostencorrespondent Olaf Koens. "De Verenigde Staten doen hetzelfde, die voeren de druk richting Iran op door een reeks aan zware sancties."

"Met Amerika kan het niet meer onderhandelen, dus hoopt Iran dat er een weg in te slaan valt met het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk of Duitsland, of desnoods Rusland en China. Diplomatiek gezien is het een doodlopend pad, dus probeert Iran te escaleren."

Bevolking nog meer de dupe

Een kernwapen zal Iran niet snel kunnen bouwen, zegt Koens. "Maar het fundament is opnieuw gelegd. Dat is zorgelijk, vooral nu de spanningen in het Midden-Oosten toch al oplopen."

Het treurige is, zegt Koens, dat de toch al onderdrukte bevolking in Iran hier de dupe van is. "De waarde van de munt is ingestort, de economie krijgt rake klappen en er zijn grote tekorten aan medicijnen. Een oplossing lijkt verder dan ooit."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Iran 'speelt hoog spel' met kapen van olietankers

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`