Jihadisten steeds actiever

Aanslag na aanslag in Mali: heeft de VN-missie wel zin?

02 november 2019 17:00 Aangepast: 02 november 2019 17:02
Nederlandse commando's op patrouille in Mali Beeld © ANP

Bij een aanval van jihadisten op het leger in het noorden van Mali zijn 54 doden gevallen. Steeds vaker zijn er aanslagen in het land. Het roept de vraag op of het wel zin heeft om er duizenden VN-soldaten te houden. Intussen overweegt Nederland om opnieuw deel te gaan nemen aan de VN-missie in Mali.

De aanval is een nieuwe klap voor het Malinese leger. In het noorden van het land zijn de regeringssoldaten in een heftige strijd verwikkeld met jihadisten gelieerd aan Al-Qaeda en terreurbeweging IS. De moslimextremisten plegen aanslagen op militaire doelen, maar regelmatig zijn ook burgers het doelwit.

Staatsgreep en opstand in 2012

De voormalige Franse kolonie Mali is al ruim tien jaar lang een stabiele democratie, als het 2012 helemaal misgaat: het leger pleegt een staatsgreep. Toeareg-rebellen in het noorden van het land gebruiken de chaos en beginnen aan een opmars. Zij veroveren de steden Gao, Kidal en Timboektoe.

De Touaregs sluiten een akkoord met moslimextremisten, waarna de sharia wordt ingevoerd in het gebied. Alcohol wordt verboden, van dieven worden handen afgehakt en cultureel erfgoed wordt vernietigd.

Jihadisten vernielen een graftombe in Timboektoe Jihadisten vernielen een graftombe in Timboektoe

Werelderfgoed

In Timboektoe, de stad van de 333 heiligen, maakten de moslimextremisten moskeeën en verschillende graftombes met de grond gelijk. Verering van heiligen die daar begraven liggen, was volgens hen in strijd met de islam. Een bibliotheek met duizenden historische manuscripten werd in brand gestoken. Veel documenten waren eerder al in veiligheid gebracht.

Het Internationale Strafhof in Den Haag veroordeelde een rebellenleider tot 9 jaar gevangenisstraf en het betalen van 2,7 miljoen euro boete voor het vernielen van werelderfgoed. 

Militair ingrijpen Frankrijk

Als de Touaregs verder oprukken naar Konna, grijpt Frankrijk in, op verzoek van de Malinese regering. Frankrijk voert luchtaanvallen uit en stuurt troepen. De Fransen zijn bang dat Mali een broeinest van terroristen wordt. De VN-veiligheidsraad steunt de Franse interventie en er komt een VN-missie.

De Franse troepen slagen erin het noorden van Mali te bevrijden, maar de rebellen worden niet verdreven. Er zijn verschillende militante groeperingen actief. Zij plegen aanslagen, vermoorden dorpelingen en ontvoeren westerlingen.

Nederlandse deelname

Als de situatie wat gestabiliseerd is, besluit de VN een vredesmissie te sturen. Frankrijk levert daar de meeste troepen voor, maar ook Nederland doet mee tussen 2014 en mei 2019. De Nederlandse militairen doen vooral verkenningen, ze zijn de oren en ogen van de VN-missie.

Vier Nederlandse militairen komen om het leven in Mali. Twee bij een helikopterongeluk, twee bij een mortierongeluk. De Rekenkamer concludeert later in een kritisch rapport dat de uitgezonden militairen niet goed waren voorbereid en de uitrusting gebrekkig was. 

Zinloze VN-missie?

De VN-missie in Mali is een bloedige: sinds 2013 zijn meer dan 200 VN-militairen omgekomen. Bovendien is de dreiging van aanslagen alleen maar groter geworden. Hoogleraar Mirjam de Bruijn van de Universiteit Leiden zegt in Trouw zelfs dat de missie faliekant is mislukt. Het aantal gewapende milities is sinds 2013 fors toegenomen, zegt De Bruijn.

Toch is het volgens Frankrijk geen zinloze missie, want als die er niet was zou het helemaal uit de hand lopen. Zoals een Franse generaal het formuleert: "Het enige dat we in Mali proberen is de kanker op een niveau te houden dat hij operabel blijft."  

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Iedere twee uur sterft er een zwangere vrouw in Mali

En premier Rutte zegt over de missie: "Het was niet de verwachting dat de hele VN-missie in Mali een eclatant succes zou worden. Maar als de internationale gemeenschap deze ingreep in Mali niet had gedaan, had er zich een kalifaat in Mali kunnen vestigen."

Frankrijk heeft een verzoek aan Nederland gedaan om opnieuw een bijdrage te leveren in Mali. Dat gaat dan om enkele tientallen commando's voor een trainingsmissie. Het Franse verzoek wordt serieus overwogen, maar een besluit daarover is nog niet genomen.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore