De straat op

Golf van demonstraties wereldwijd: 'Het is besmettelijk'

21 oktober 2019 21:41
Betogers zwaaien met de Catalaanse vlag. Beeld © Getty Images

Van boerenprotest in eigen land tot de noodtoestand in Chili en onrust in Libanon: wereldwijd gaan in veel landen mensen de straat op. Gevolg: brandende barricades, joelende menigtes en soms keihard politieoptreden. Op steeds meer plekken, want demonstreren is een aanstekelijke bezigheid.

In Hongkong en Catalonië gaat het over autonomie en onafhankelijkheid, in Libanon en Chili over corruptie en economische ongelijkheid. "Dat zijn klassieke breuklijnen, aanleiding voor protest", zegt Jacquelien van Stekelenburg. Ze is hoogleraar sociale verandering en conflict aan de Vrije Universiteit Amsterdam.

Van Stekelenburg zegt dat momenteel wereldwijd weer meer wordt gedemonstreerd. "Sociale media maken het daarbij makkelijker en goedkoper om mensen te bereiken en te mobiliseren." Maar sociale media zijn niet de oorzaak van de vele protesten. Vroeger – in de tijd vóór de sociale media – werd er ook veel gedemonstreerd.

Onvrede is niet genoeg

Uit onderzoek onder betogers blijkt dat vooral contact in de eigen groep of gemeenschap belangrijk is om in beweging te komen. Een groep ontevreden mensen is niet genoeg. "Er moeten altijd mensen of organisaties zijn om de kar te trekken en een protest van de grond te krijgen", zegt Van Stekelenburg.

Met paraplu's beschermen de betogers in Hongkong zichzelf tegen het traangas. Met paraplu's beschermen de betogers in Hongkong zichzelf tegen het traangas.

Dat er nu zo veel demonstraties zijn, heeft wel met elkaar te maken. Van Stekelenburg: "Mensen zien dat gebeuren in andere landen en denken: dat kunnen wij ook. Het werkt besmettelijk."

Onafhankelijk Catalonië

Afgelopen week was het raak in de Spaanse regio Catalonië, waarvan Barcelona de hoofdstad is. Het hof in Madrid veroordeelde negen protestleiders van een onafhankelijk Catalonië tot lange celstraffen. Dagenlang gingen de Catalanen de straat op, maar de politie greep hard in. Dat kan volgens Van Stekelenburg averechts werken. "Demonstranten worden dan weer boos over de manier waarop de politie reageert op protest."

In Nederland lopen betogingen nauwelijks uit de hand. De Nederlandse politie staat volgens Van Stekelenburg wereldwijd juist bekend als zeer ervaren met demonstraties. "Vooraf wordt bijvoorbeeld gesproken over de route en het aantal sprekers. Zo ontstaat een verwachtingspatroon. Hier vinden we het belangrijk dat we demonstratierecht faciliteren."

Chilenen staan tegenover de politie in Santiago. Chilenen staan tegenover de politie in Santiago.

Leger ingezet in Chili

In Chili gaat het er gewelddadig aan toe. Het is een van de rijkste landen in Zuid-Amerika, maar de verschillen tussen rijk en arm zijn groot. Een prijsverhoging in het openbaar vervoer was de druppel.

Vooral jonge Chilenen gaan massaal de straat op. Bussen zijn in brand gestoken, winkels geplunderd en bedrijven vernield. In de chaos zijn al meerdere doden gevallen. De regering heeft de noodtoestand uitgeroepen en het leger ingezet.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

President Chili zet leger in tegen demonstranten: 'We zijn in oorlog'

Corruptie in Libanon

Ook in Libanon gaat het over ongelijkheid. De vlam sloeg in de pan door een aangekondigde belasting op WhatsApp-bellen. De bevolking gaat massaal de straat op, maar tot nu toe zijn de demonstraties juist relatief geweldloos. De Libanezen zijn boos over corruptie, hoge werkloosheid en een slecht functionerende overheid.

Het autonome Hongkong

Al sinds het begin van de zomer is Hongkong een steeds weer oplaaiende brandhaard. Het begon met wetgeving die het makkelijker maakt om mensen uit te leveren aan het Chinese vasteland. Dat ondermijnt volgens de demonstranten de autonomie en vrijheid van Hongkong.

Die wetgeving is weer van tafel, maar inwoners blijven boos vanwege de toenemende invloed van machtig buurland China. Toen in augustus het internationale vliegveld van Hongkong werd bezet, kon de wereld niet om de demonstranten heen.

Steeds grimmiger

De demonstraties, die geweldloos begonnen, worden ook steeds grimmiger. Dat heeft een reden, zegt Van Stekelenburg. "Als een protest langer duurt, stoppen de meer gematigde demonstranten. Zij hebben geen zin in het geweld en moeten ook werken of naar school toe." De echt gepassioneerde en betrokken demonstranten blijven over. Van Stekelenburg: "Zij zijn bereid om verder te gaan. Het protest verhardt."

Keihard of geweldloos, er is één ding wat al die betogers over de hele wereld bindt. Van Stekelenburg: "Zij demonstreren vanuit het hart, dat gevoel is voor elke demonstrant belangrijk."

Rellen in Chili: plunderingen en bussen in brand gestoken

Beelden uit Santiago, de Chileense hoofdstad. Daar werden bussen en gebouwen in brand gestoken.
Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Compleet slagveld in Hongkong bij viering 70 jaar China

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore