Buitenland

Brexitdeal uitgesteld, hoe nu verder?

19 oktober 2019 18:51 Aangepast: 21 oktober 2019 08:41
Boris Johnson bij de Verenigde Naties in New York. Beeld © Getty Images

Tot frustratie van heel veel Britten is het vandaag niet gelukt om te stemmen over de brexitdeal van Boris Johnson. Het Britse parlement is klaar voor vanavond, maar maandag is er weer een dag.

Misschien niet zomaar een dag, want hoe gaat de komende week eruit zien? Welke scenario's liggen er nog voor de brexit?

Maandag weer een dag

De Britse Lagerhuisleden namen vandaag het amendement van Oliver Letwin aan: voordat de brexitdeal wordt goedgekeurd, moet deze eerst worden vastgelegd in formele wetgeving. Daardoor was het niet mogelijk om vandaag ook over de brexitdeal zelf te stemmen.

Het is nog onduidelijk hoe de Britse regering met het amendement omgaat. Het zou kunnen dat Johnson de komende dagen probeert om de onderdelen van zijn deal formeel vastgelegd te krijgen. Als dat lukt, is een aparte stemming over de deal zelf misschien niet eens nodig.

Johnsons partijgenoot Jacob Rees-Mogg wil desondanks dat er aankomende maandag over de deal wordt gedebatteerd en gestemd. Voorzitter John Bercow zegt daar op de dag zelf een beslissing over te nemen.

Parlementsleden zouden deze stemming aan kunnen grijpen om nieuwe amendementen in te brengen. Bijvoorbeeld voor een tweede referendum.

Nog geen overeenkomst

Een direct gevolg van de stemming van vandaag is dat Boris Johnson uitstel moet aanvragen bij de Europese Unie. De brexitdeal vastleggen in wetgeving kost namelijk tijd. Ook treedt de Benn Act in werking.

Die schrijft voor dat, om te voorkomen dat het Verenigd Koninkrijk op 31 oktober zonder deal de EU verlaat, de premier om uitstel van de brexit moet vragen als er op 19 oktober 23.00u (Britse tijd) nog geen overeenkomst met het Britse parlement is. 

De premier kan worden aangeklaagd

De vraag is of Johnson dat daadwerkelijk gaat doen. "Ik zal niet onderhandelen met de EU over uitstel en de wet verplicht mij daar ook niet toe", zei hij direct na de stemming.

Als hij hierin standvastig blijft, staat het land voor een juridische uitdaging. Johnson zou dan kunnen worden aangeklaagd omdat hij zich niet aan de wet houdt.

De mogelijkheid bestaat ook dat iemand anders om uitstel vraagt. Een medewerker van de premier bijvoorbeeld, een rechter of zelfs de voorzitter van het Lagerhuis John Bercow.

Kans op uitstel aanzienlijk

Als Johnson toch wel om uitstel vraagt of laat vragen, kan de EU ervoor kiezen dat wel of niet te geven. Geven ze het niet, dan zijn er twee mogelijkheden, schrijft de BBC: een no-deal brexit op 31 oktober of de Britse oppositie dient een motie van wantrouwen in tegen Johnsons regering.

Als zo'n motie van wantrouwen wordt aangenomen, heeft de regering twee weken de tijd om het vertrouwen terug te kijken (eventueel met een nieuwe premier). Zo niet, dan volgen verkiezingen.

De kans dat er geen uitstel wordt gegeven, acht politiek verslaggever Fons Lambie niet heel groot. "Er wordt zeker protest en tegenstand verwacht van bijvoorbeeld Frankrijk. De verwachting is dat de EU uiteindelijk best bereid is om opnieuw uitstel te verlenen."

In dat geval wordt de brexit uitgesteld tot uiterlijk 31 januari. 

Via een omweg

Johnson zou ook voor een omweg kunnen kiezen, zegt correspondent Anne Saenen. "Bijvoorbeeld door een brief te sturen waarin hij om uitstel vraagt en er vervolgens een tweede brief achteraan te sturen dat hij dat toch niet meende." Formeel zou hij daarmee om uitstel hebben gevraagd.

Het is onduidelijk of zijn verzoek, als het wordt geschreven, openbaar wordt. Zijn woordvoerder wilde daar niks over zeggen.

Onwaarschijnlijk

Dan zijn er nog opties die niet heel waarschijnlijk zijn. Boris Johnson zou er bijvoorbeeld voor kunnen kiezen om af te treden, eventueel voor een dag. Daarmee voorkomt hij dat hij uitstel moet vragen bij de EU. 

De mogelijkheid bestaat ook nog steeds dat de brexit wordt gecanceld. Dat zou kunnen door Artikel 50 in te trekken. Het is niet iets dat de huidige regering wil, schrijft de BBC, dus zoiets zou alleen kunnen gebeuren als er een nieuwe regering zit.

Verder moet natuurlijk nog rekening worden gehouden met het scenario dat de deal van Johnson wordt weggestemd. De meeste Britse kranten en commentatoren kijken echter nog niet zover.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`