Opmerkelijke stap

Koerden roepen oude vijand te hulp: 6 vragen over samenwerking met Syrisch leger

14 oktober 2019 16:12
Beeld © AFP

De Koerden in het noordoosten van Syrië gaan samenwerken met het Syrische leger van president Bashar al-Assad. Een opmerkelijke stap, want de twee waren tot voor kort gezworen vijanden. Correspondent Olaf Koens legt uit waarom de Koerden geen andere keus hebben sinds de Turkse aanval. Zes vragen en antwoorden over de kwestie.

De samenwerking tussen de Koerden en het Syrische leger is ontstaan, door de plotselinge aanwezigheid van een derde partij. Het Turkse leger is noord-Syrië binnengevallen om de Koerden te verdrijven. De Turkse president Recep Tayyip Erdogan wil er een zone creëren waar hij vluchtelingen naartoe kan sturen.

In het gevecht tegen Turkije trekken de Koerden op met het Syrische leger van Assad, ook al stonden die twee groepen elkaar voorheen naar het leven.

Het Turkse leger probeert de grensstrook te veroveren op de Koerden Het Turkse leger probeert de grensstrook te veroveren op de Koerden

1. Waarom waren er dan spanningen tussen de Koerden en de Syrische regering?

Volgens correspondent Olaf Koens leven Koerden en Syriërs al tientallen jaren op gespannen voet. Onder de strenge dictatuur van twee generaties Assad werden de Koerden streng gecontroleerd. Nooit was er sprake van ook maar enige vorm van zelfstandigheid. Iets waar de bevolkingsgroep nadrukkelijk naar streefde.

Bij het begin van de Syrische burgeroorlog zagen de Koerden een kans om hun autonomie te claimen. Tijdens de oorlog pakten ze de wapens op en veroverden ze een flink deel in het noorden van Syrië op het leger van president Assad. Ze wilden daar het heft in handen nemen. Koens: "Het is net alsof de Friezen Friesland hebben veroverd en daar hun eigen bestuur gaan doen."

2. Hoe konden de Koerden zo'n groot gebied van Syrië veroveren?

De verovering van het gebied was een zijspoor in de oorlog. President Assad was druk bezig om de opstand in andere plekken neer te slaan. Op die manier konden de Syrische Koerden extra gebied veroveren. Onder meer gebied waar IS-strijders zaten. Ook Nederland heeft de Syrische Koerden toen bewapend in de strijd tegen IS. Daarom hebben ze nu ook steden als Raqqa onder controle, steden waar de Koerden nooit woonden. Hun gebied is tijdens de oorlog telkens groter geworden.

3. Waarom zoeken de Koerden nu juist steun bij Assad?

De Koerden worden aangevallen in al het gebied dat ze hebben veroverd. En daar zitten ze klem. De Amerikaanse soldaten die in het gebied waren gestationeerd voor de Koerden, waren altijd een garantie dat Turkije het gebied niet zou aanvallen. Want, zo was de redenatie, Turkije zou het nooit bedenken om Amerikaanse soldaten aan te vallen.

Erdogan wil de Koerden uit Syrië verdrijven omdat hij hen gevaarlijk acht. Nu de Amerikanen zijn vertrokken, worden de Koerden in het nauw gedreven door het Turkse leger, dat ook nog eens steun krijgt van Syrische rebellen die in de oorlog onderdak hebben gekregen in Turkije. Die rebellen komen vaak uit gebieden die nu in handen zijn van Koerdische milities. De Koerden realiseren zich dat ze deze strijd aan het verliezen zijn.

Ook in Nederland demonstreerden Koerden om aandacht te vragen voor de Turkse aanval in Noord-Syrië Ook in Nederland demonstreerden Koerden om aandacht te vragen voor de Turkse aanval in Noord-Syrië

4. Wat is er veranderd, dat uitgerekend Assad de Koerden nu te schiet hulp?

Assad helpt de Koerden omdat hij controle over heel Syrië wil hebben. Dat was lang een waanbeeld, maar je ziet dat het langzaam weer gebeurt, stelt Koens. Alleen de provincie Idlib en de Koerdische gebieden zijn op dit moment niet in handen van Assad. Daarom heeft Assad een deal gesloten met de Koerden. We weten niet precies wat in die onderhandelingen is besproken, maar het lijkt erop dat de Koerden hun autonomie in het gebied moeten opgeven om steun van het leger van president Assad te krijgen.

En vergeet niet dat de Koerden en Assad, ondanks dat ze vijanden waren, de afgelopen twee jaar hebben samengewerkt, zegt Koens. Ze gaven de ruimte aan elkaars soldaten om gebieden te passeren, tekenden niet-aanvalsverdragen en deelden grensplaatsen.

De Syrische president Assad wil de controle over het hele land terugkrijgen De Syrische president Assad wil de controle over het hele land terugkrijgen

5. Wat betekent deze deal voor de Koerden?

Zonder de steun van Assad zijn de Koerden kansloos in de strijd tegen het Turkse leger. Maar om de hulp van Assad te krijgen, betalen ze wel een hoge prijs. Volgens Koens is het voor de Koerden een keuze tussen twee kwaden. De Koerden vinden Assad een monster dat een groot obstakel vormt in hun strijd voor onafhankelijkheid, maar met een deal met de Syrische president lijken ze wel beter af dan zonder deal met Assad. 

Volgens Koens kun je daarom stellen dat de Koerden terug bij af zijn. Ze moeten een deal sluiten met hun oude vijand. En dat ze een vorm van autonomie mogen behouden, lijkt uitgesloten. De strijd, de veroverde autonomie is eigenlijk voor niets geweest. De situatie is weer zoals voor het begin van de Syrische burgeroorlog.

6. En wat betekent deze deal voor NAVO-landen?

Ook voor het Westen kan de deal grote gevolgen hebben, zegt Koens. De Syrische Koerden waren voor veel westerse landen de enige partner die ze in Syrië hadden. Dat zij nu de macht uit handen geven aan het leger van Assad, zal er mogelijk toe leiden dat ze in het Kremlin de champagneflessen alvast ontkurken.

Het leger van Assad bestaat namelijk grotendeels uit Russen en Iraniërs. Koens: "Misschien krijg je nu een situatie waarbij het Syrische leger aan de grens staat met Turkije. Dan staan ook de Russen en Iraniërs opeens aan de NAVO-grens."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`