Getuige van de ramp

Oekraïne laat belangrijke MH17-verdachte vrij

05 september 2019 11:23 Aangepast: 05 september 2019 15:55
Vladimir Tsemach. Beeld © AFP

Een rechter in Oekraïne heeft besloten dat een belangrijke verdachte van de ramp met vlucht MH17 zijn proces in vrijheid mag afwachten. Vladimir Tsemach, een oud-commandant van de pro-Russische separatisten, wordt door Oekraïne verdacht van terrorisme.

Het Nederlandse Openbaar Ministerie had Oekraïne vorige week verzocht om Tsemach vast te houden voor het onderzoek naar de crash. Voor zover bekend is hij een van de weinige betrokkenen die in de strafzaak een verklaring zou kunnen geven.

Opheldering gevraagd

Het internationale onderzoeksteam naar de ramp (JIT) en het ministerie van Buitenlandse Zaken willen nog niet reageren op de ontwikkelingen. De Tweede Kamer had opheldering gevraagd aan het kabinet naar aanleiding van eerdere berichten over Tsemach. Het kabinet wil niet zeggen of ze geprobeerd hebben om de vrijlating van Tsemach te voorkomen. "Het staat mij op dit moment niet vrij verdere mededelingen te doen over de betrokkenheid van de regering", zo schrijft minister Grapperhaus van Justitie en Veiligheid.

Piet Ploeg van Stichting Vliegramp MH17 is niet blij met de vrijlating van de man. "We maken ons zorgen dat hij straks niet beschikbaar is voor het strafrechtelijk onderzoek en strafproces."

Gevangenenruil

Oekraïne zou van plan zijn geweest Tsemach - samen met andere gevangenen - te ruilen met Rusland tegen Oekraïense gevangenen. Het Kremlin zou hebben geëist dat Tsemach bij die ruil betrokken werd, wat opvallend is omdat Tsemach geen Rus is, maar een Oekraïner. 

Tsemach werd eind juni opgepakt door Oekraïense militairen. Volgens sommige bronnen was hij commandant van de luchtverdediging vlak bij de plaats vanwaar de Buk-raket werd afgevuurd waarmee vlucht MH17 werd neergeschoten.

Politiek spelletje

"Er is weinig twijfel dat hier ook een politiek motief achter zit", zegt Ruslandcorrespondent Eva Hartog. "Kiev speelt hier een politiek spelletje. Het gaat in ieder geval in tegen het Nederlandse verzoek om hem vast te houden als mogelijke verdachte in de MH17-zaak."

"Als klap op de vuurpijl zei president Vladimir Poetin vlak na het nieuws over Tsemachs vrijlating ook nog dat gesprekken over de gevangenenruil in het 'laatste stadium' zijn. Dat kan geen toeval zijn. Het ziet er naar uit dat Tsemachs vrijlating en de deal toch met elkaar verbonden zijn."

Een tweede mogelijkheid is dat de gevangenenruil doorgaat zonder Tsemach, zegt Hartog. "In dat geval speelt Kiev hier misschien een tactisch spel. Door Tsemach vrij te laten en hem niet deel uit te maken van de deal, voldoet Oekraïne niet aan het vermeende verzoek van Rusland om Tsemach uit te leveren, maar ook niet op dat van Nederland om Tsemach juist vast te houden. Het wast de handen in onschuld."

Daar zit wel een zeker risico aan, zegt Hartog. "Er bestaat een kans dat Tsemach naar Rusland of oost-Oekraïne vlucht of dat hem iets overkomt."

Eerste stap naar vertrek

"Dit is geen goed nieuws voor het internationale onderzoeksteam", zegt politiek verslaggever Fons Lambie. "Dat wilde Tsemach graag spreken en deed een dringend beroep op de Oekraïense justitie. Vrijlating kan een eerste stap zijn naar een vertrek uit Oekraïne, als onderdeel van een gevangenenruil waar Tsemach eerder bij is genoemd."

Bij de ramp in Oost-Oekraïne kwamen in juli 2014 298 inzittenden van vlucht MH17 om het leven, onder wie 196 Nederlanders.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

OM wil voorkomen dat Oekraïne MH17-verdachte uitlevert aan Rusland

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`