Buitenland

Een land kopen was niet altijd 'absurd', Amerika kocht vaker van Denen

21 augustus 2019 15:18 Aangepast: 21 augustus 2019 21:00
"Groenland is niet te koop." Beeld © Foto: Getty | Bewerking: RTL Z

De Amerikaanse president Donald Trump oogst verontwaardiging en woede in Denemarken, om zijn 'absurde' idee om Groenland te kopen. Toch hebben de Denen en de Amerikanen in het verleden goede zaken gedaan, als het om de verkoop van stukjes Denemarken ging. Ook elders in de wereld was stukken land kopen lange tijd niet zo gek.

Deense politici buitelen over elkaar heen om hun afkeuring te laten blijken over Trump en zijn interesse in de aanschaf van Groenland. Dat de president zijn bezoek aan Denemarken vervolgens afzegde is ze helemaal in het verkeerde keelgat geschoten

Belediging

"De werkelijkheid heeft de fantasie ingehaald", aldus Morten Østergaard, voormalig vice-premier van Denemarken en leider van de partij Radikale Venstre. "De man (Trump, red.) is ontoerekeningsvatbaar." Oud-premier Helle Thorning-Schmidt noemt de actie een 'belediging'. 

Amerika kocht eilandengroep van Denen

Nu mogen Deense en ook Groenlandse politici het een beledigend voorstel vinden om hun land voor een schappelijk prijsje van de hand te doen, maar iets meer dan 100 jaar geleden was dat geen enkel probleem. Een land kopen van een ander land gebeurde heus niet elke dag, maar het was zeker niet ongebruikelijk.

Van landje-pik naar landje-koop

Saint-Barthélemy 'Ontdekt' in 1493 door Columbus, voor het eerst gekoloniseerd door de Fransen in 1648, een paar jaar later verkocht aan de Ridders van Malta. In 1656 vermoordden de oorspronkelijke bewoners alle kolonisten. Daarna namen Franse piraten het eiland over en in 1748 kocht Zweden het eilandje weer van Lodewijk XVI.

Manhattan In 1626 kocht Peter Minuit, de gouverneur van Nieuw-Nederland aan de oostkust van de VS, het eiland Manhattan van een lokale indianenstam voor goederen ter waarde van 60 gulden (nu zo'n 811 euro). 

Louisiana Purchase In 1804 kochten de toenmalige Verenigde Staten voor 15 miljoen dollar (nu zo'n 634 miljard dollar) het Franse Louisiana. Dat grondgebied besloeg toen ongeveer een derde van de huidige VS. Napoleon zat krap bij kas en had geld nodig om de oorlog met de Britten te financieren. Hier zit overigens een Nederlands tintje aan: de Amsterdamse bank Hope en Co. regelde de financiën.

Alaska Purchase In 1867 tikten de Amerikanen Alaska op de kop. Tot dat moment bekend als Russisch-Amerika. Tsaar Alexander II kreeg er 7,2 miljoen dollar voor (nu zo'n 17,6 miljard dollar).

Vrede van Parijs In 1898 maakten de Verenigde Staten en Spanje een einde aan de Spaans-Amerikaanse oorlog, met het Verdrag van Parijs. De VS kregen de Filipijnen, Puerto Rico en Guam, in ruil voor 20 miljoen dollar (nu zo'n 22,5 miljard dollar).

De Denen droegen in 1917 de 'Deense' eilanden in de Cariben over aan de Verenigde Staten. Sankt Thomas, Sankt John en Sankt Croix staan sindsdien bekend als de Amerikaanse Maagdeneilanden. De Amerikanen betaalden de Denen daar 25 miljoen dollar in goud voor (nu zo'n 8,5 miljard dollar).

Ook interesse in Groenland

Dat was overigens de derde keer dat de Amerikanen probeerden de eilandengroep over te nemen. In 1867 onderhandelden ze het voor het eerst, maar het Amerikaanse congres ratificeerde het koopverdrag niet op tijd.

De onderhandelingen, die volgens de overlevering in goede sfeer verliepen, wekte toen wel de interesse in meerdere delen van Noord-Europa. De Amerikaanse diplomaat Benjamin Mills Peirce schreef in 1868 een lijvig rapport over de grondstoffen van IJsland en - jawel - Groenland, op verzoek van de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken William H. Seward.

Zijn conclusie: kopen die handel.   

"Ik ben van mening dat we IJsland en Groenland moeten kopen, maar vooral die laatste", staat er in dat rapport. "Om politieke en economische redenen."

Politiek, vanwege Britse vijandigheid tegenover de Verenigde Staten. Economisch, omdat er veel te vissen valt voor de 'immense kustlijnen' van zowel IJsland als Groenland.

Grondstoffen en Chinese invloed

Politieke en economische redenen verklaren veel landtransacties uit het verleden. De koper wil zijn invloedssfeer vergroten, of voorkomen dat een ander dat doet. En de verkoper heeft geld nodig, bijvoorbeeld om een oorlog te financieren, zoals Napoleon in de negentiende eeuw (zie kader).

Ook in 2019 is de interesse van Donald Trump te verklaren uit politieke en economische redenen. Trump wil Groenland hebben vanwege de grondstoffen en de groeiende Chinese invloed in de regio, leggen we uit in deze video.

'Handel is opgedroogd' 

Maar alleen al de suggestie om een land te kopen zorgt inmiddels voor getergde reacties. Zo'n aankoop is inmiddels behoorlijk not done, analyseert hoogleraar Joseph Blocher (University of Pennsylvania).

In een studie uit 2014 beschrijft hij hoe de aan- en verkoop van kolonies en soevereine landen in de vergetelheid is geraakt. "De handel is opgedroogd", zegt hij tegen de BBC. "Mensen kunnen niet meer als roerend goed geruild worden", aldus Blocher.

'Groenland is niet Deens'

Van veel van de stukken grond die in het verleden van eigenaar wisselden op de 'landenmarkt' kun je je inmiddels afvragen of de verkoper wel kon en mocht beschikken over de grond die hij verpatste. Want, van wie is een land?

De Deense premier Mette Frederiksen liet dit weekend duidelijk weten dat Groenland niet te koop is. Al voegde ze daaraan toe dat ze daar eigenlijk niet eens over kan beslissen. "Groenland is niet Deens. Groenland behoort tot Groenland. Ik hoop heel erg dat dit niet serieus is bedoeld", zei ze. 

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`