'Corrupt systeem'

Dilemma voor Nederlander op reis: geld geven aan bedelend kind of niet?

31 juli 2019 17:13 Aangepast: 31 juli 2019 17:23
Deze vier kinderen die in Didim in Turkije om geld bedelden, werden getrakteerd op eten, drinken en een ijsje. Beeld © Cem Altundal

Voor een Nederlander op reis voelt het ontzettend ongemakkelijk om kinderen te zien bedelen. Wat kun je doen? Moet je geld geven of juist niet? Een Nederlander op bezoek in de Turkse kustplaats Didim kon het niet aanzien dat vier bedelende kindjes op de grond werden geduwd door omstanders. "Ik heb ze een menu en een ijsje aangeboden."

Het resultaat: vier dolblije kindjes, zo is te zien op de foto die hij deelde op Facebook. "Ze vonden het geweldig."

Hoe anders was het beeld een paar minuten eerder. De kinderen werden op de grond geduwd en uitgescholden. "Het is begrijpelijk dat sommige mensen hier last van hebben, maar je duwt geen kind en je scheldt een kind niet uit!", schrijft hij.

Schuldgevoel

Bedelende kinderen: op reis kom je ze in veel landen tegen. Van Istanbul tot Jakarta en van São Paulo tot Brussel. Reizigers staan telkens voor een dilemma: geld geven of niet? Een moeilijke keuze, want er wordt – bewust of onbewust – een beroep gedaan op een gevoel van medelijden. Of schuldgevoel: als rijke westerling kun je toch wel iets missen?

"Het is heel goed uitkijken", zeg hoogleraar Ontwikkelingssamenwerking Paul Hoebink. "In de meeste landen is de kans groot dat er een corrupt en misdadig systeem achter zit dat je zo in stand houdt." De Nederlander in bovenstaand voorbeeld geeft in principe nooit geld, zegt hij. Precies om die reden. "Omdat je niet weet of ze voor zichzelf bedelen of voor iemand voor wie ze werken."  

Syrische vluchtelingenkinderen bedelen om geld in de Libanese hoofdstad Beiroet. Syrische vluchtelingenkinderen bedelen om geld in de Libanese hoofdstad Beiroet.

"Dit is iets wat je hier best regelmatig ziet", zegt Midden-Oostencorrespondent Olaf Koens over bedelende kinderen in Turkije. Hij vertelt dat het in de meeste gevallen gaat om Syrische kinderen – kinderen van vluchtelingen. "Ze zijn 4 of 5 jaar oud. Meestal zie je daar dan een oudere broer bij van 9 of 10. Ze verkopen dan zakdoekjes. Of ze bespelen een instrument."

Syrische ouders mogen vaak niet werken in Turkije. Daarom zetten ze hun kinderen in om rond te komen. "Dit komt altijd ergens vandaan. Het is niet een leuke bijverdienste op de dinsdagavond. Het is een systeem dat families gebruiken om zichzelf te onderhouden."

Een kind bedelt in Manilla op de Filipijnen. Een kind bedelt in Manilla op de Filipijnen.

Ook in andere delen van de wereld worden kinderen ingezet om geld te verdienen. Of je daarop in moet gaan, dat is zelfs voor hoogleraar Hoebink moeilijk te zeggen. Het is afhankelijk van de plek en de situatie, zegt hij. "Het is allemaal heel complex."

Het verschilt sterk per land.  "In West-Afrika zie je dat koranscholen kinderen de straat opsturen om te bedelen, om op die manier het kostgeld binnen te halen. Veel mensen verafschuwen dat systeem."

Crimineel geld

In veel steden in Zuid-Azië en India is het bedelen 'helemaal georganiseerd door bepaalde bendes'. "Dan gaat het echt om crimineel geld." Ook in Zuid-Europa is dat vaak het geval. "Ze doen een beroep op je geweten, zo van 'wij zijn arm en zielig'. De vraag is of je daarin mee moet gaan."

Mensen die in groepen reizen, wordt vaak geadviseerd om geen geld te geven, om te voorkomen dat ze veel kinderen achter zich aan krijgen.

Je kunt wel iets anders doen, zegt Hoebink. "Ik ken mensen die, als ze naar West-Afrika gaan, een doos met pennen meenemen. Met een pen kunnen ze tenminste nog iets nuttigs doen." Ook het geven van eten of drinken zou volgens de hoogleraar een oplossing kunnen zijn.

Miniatuurvoorbeeld
Column Sandra Korstjens:

Jongleren bij het stoplicht

Sandra Korstjens is correspondent in Latijns-Amerika. Standplaats: São Paulo. Ze geeft ook weleens een bedelend kind wat te eten. "Als een kind jou vraagt om iets te eten, waarom niet?"

Toen ze net in Brazilië woonde, wist ze niet zo goed hoe ze ermee om moest gaan, vertelt ze. "Maar door mijn werk en doordat ik de taal spreek, ben ik erachter gekomen hoe rot het leven kan zijn. Ik kan het gewoon niet over mijn hart verkrijgen om niets te doen."

En dus geeft ze weleens wat. Bij het stoplicht bijvoorbeeld, als kinderen daar jongleren of andere kunstjes doen. "Ik heb altijd wat kleingeld liggen in de auto. Ik geef ze standaard een muntje. Best veel automobilisten doen dat."

Venezuela

Korstjens ziet in veel delen van Latijns-Amerika kinderen bedelen. Op dit moment vooral in Venezuela. Volgens de correspondent gaat het in Latijns-Amerika vooral om 'hele kwetsbare kinderen', weggelopen bij hun ouders vanwege verwaarlozing, huiselijk geweld of omdat er gewoonweg geen geld is voor eten. "Het is niet zo dat die kinderen standaard bij een bende horen."

Een jongen bedelt op straat in Bangkok, Thailand. Een jongen bedelt op straat in Bangkok, Thailand.

Geld geven aan kinderen: de meeste ngo's raden het af. Hoogleraar Hoebink denkt er genuanceerder over. Zijn advies: zorg dat je goed weet wat er aan de hand is. "Ik was eens lang in Jakarta. Bij het hotel stond telkens een moeder met twee kleine kindjes. Ik vernam dat ze op straat was gezet omdat ze buitenechtelijk kinderen had gekregen. Ik gaf haar wat roepies en daarna zag ik dat ze ergens zat te eten."

'Die blik in hun ogen'

In plaats van geld kun je ook wat eten geven, zoals de Nederlander in Turkije deed. Dat zorgde nog wel voor wat verwarring in het fastfoodrestaurant. De manager kwam gelijk naar de kinderen toe, pakte ze bij de kraag en wilde ze naar buiten gooien. Dat laatste kon hij net voorkomen. "De blik in hun ogen, de manier waarop ze een hap namen van de burger, damn, dat doet mij persoonlijk echt veel."

Correspondent Sandra Korstjens geeft toe dat het ook een schuldgevoel is dat je afkoopt. "Ja, zo zit de wereld natuurlijk ook in elkaar. Zo is het wel. Je realiseert je hoe goed je het hebt. Dat realiseer ik mij hier in Brazilië elke dag."

Twee kinderen en hun moeder bedelen op straat in Mazar-I-Sharif in Pakistan. Twee kinderen en hun moeder bedelen op straat in Mazar-I-Sharif in Pakistan.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`