Ga naar de inhoud
In ban van eclips

Nederlanders in Chili voor totale zonsverduistering: 'Er is geen betere plek'

Chileense sterrenwacht

​​​​​​​Nog een paar dagen en dan raast er een zeldzame totale zonsverduistering dwars over Chili heen. Extra bijzonder: de zonsverduistering is te zien in een gebied waar tientallen telescopen staan.  Twee Nederlandse astronomen die in het Zuid-Amerikaanse land werken, kunnen niet wachten tot het zover is.  

De één werkt er al bijna tien jaar, de ander doet er nu een jaar onderzoek. Astronomen Willem-Jan de Wit en Rob van Holstein bestuderen aan de andere kant van de wereld de sterren en planeten in ons heelal.

Dat gebeurt in de Chileense Atacamawoestijn. "Voor ons is dat een fantastische plek om het heelal te bestuderen", vertelt Willem-Jan. "Het is de droogste woestijn ter wereld en daardoor is er nauwelijks bewolking."

"Hier in de woestijn is er geen sprake van lichtvervuiling", vult Rob aan. "In Nederland is er ook 's avonds overal veel licht, maar hier is het dan pikkedonker. En dat heb je nodig om het heelal goed te kunnen bestuderen."

"Als je uit Nederland komt, kun je je niet voorstellen hoeveel sterren je hier in de nacht kunt zien. Toen ik hier voor het eerst was, ben ik een uur in de woestijn op mijn rug gaan liggen. Puur om omhoog te kijken, om alle sterren te zien."

Europees-Chileense samenwerking

Veel Europese landen, waaronder Nederland, hebben daarom tientallen telescopen in de woestijn neergezet. Die Europese landen hebben zich samen met Chili verenigd in het European Southern Observatory (ESO).

Het is een organisatie waar ook Willem-Jan en Rob nu voor werken. "Wij krijgen van Chili de mogelijkheid hier telescopen te bouwen en onderzoek te doen. In ruil daarvoor betalen de Europese landen de technologie en krijgen Chileense onderzoekers toegang tot de telescopen."

Dinsdagmiddag, in Nederland is het dan avond, is de eclips in Chili te zien. Bij een totale zonsverduistering schuift de maan precies tussen de aarde en de zon in. Het zonlicht wordt geblokkeerd en daardoor wordt het op aarde overdag tijdelijk donker. Een zonsverduistering is één van de weinige astronomische processen die voor ons zichtbaar is en voelbaar is. Maar het is een zeldzaam natuurverschijnsel. Omdat de baan van de maan om de aarde niet perfect rond is, komt het weinig voor dat de maan precies voor de zon komt te staan.

Een unieke kans

De telescopen kunnen dinsdag worden ingezet. De zonsverduistering is vanuit de woestijn in z'n totaliteit te zien. Doordat de eclips dwars over de telescopen raast, biedt dit astronomen een unieke kans.

Er zijn dan ook veel astronomen die de totale zonsverduistering gebruiken voor hun onderzoek, vertelt Willem-Jan. "De zon is eigenlijk een enorme ster, maar die is voor ons lastig te onderzoeken. De zon geeft zoveel licht dat we met telescopen nauwelijks kunnen zien wat er zich in de buurt van de zon bevindt. Als de maan voor de zon komt, valt de felle lichtbron weg. Alleen de vlammen van de zon, de Corona, zijn dan te zien en die kunnen we alleen op dat moment goed bestuderen."

"Maar ook planeten die dicht bij de zon staan, zoals Mercurius, kunnen we veel beter bestuderen als de maan het zonlicht blokkeert. We weten dat er op die planeten geen leven mogelijk is, maar toch willen we graag weten hoe die planeten gevormd zijn. Dat kan ons informatie geven over hoe is zonnestelsel is ontstaan."

 

Chaos verwacht

Niet alleen astronomen kijken uit naar de eclips, er worden ook honderdduizenden belangstellenden verwacht die de zonsverduistering willen aanschouwen. Het hele land staat op z'n kop, het is het eerste waar dagelijks over wordt bericht, vertelt Willem-Jan.

Volgens Chileense media kan het bezoekersaantal zelf oplopen tot één miljoen. Maar het gebied waarin de zonsverduistering te zien is, is maar zo'n 80 kilometer breed. Daarbij is het heuvelachtig en zijn er maar paar wegen die naar het gebied leiden, vertelt Rob. 'Het wordt een logistieke chaos, maar er komen mensen van over de hele wereld hierheen die er alles voor over hebben om hier de eclips te kunnen zien'.  

De wereld over

Eén van die mensen is de Nederlander Roel van der Heijden. Hij is hij al vaker op reis is geweest om een eclips te kunnen zien. "Twee jaar geleden was ik in de Verenigde Staten. Daar was de laatste totale zonsverduistering. En in 1999 was ik met mijn ouders in de buurt van de totale eclips in Frankrijk. Die hebben we toen net gemist, maar dat laat ik nu niet meer gebeuren."

Voor Roel is het zien van de eclips een 'besef-momentje'. "Het is een soort totaalervaring van het heelal. Het besef dat we deel uitmaken van een veel groter geheel, dat we op ons aardbolletje in een zonnestelsel rondjes draaien om een gigantische ster. En het gaat allemaal zo snel. Je kan hier maanden, zelfs jaren naartoe leven en dan heb je maar een paar minuten de tijd om de eclips te zien. Maar dat is iets dat je niet snel vergeet."  

Tentje langs de snelweg

Astronoom Rob van Holstein is op dit moment in de hoofdstad Santiago, maar vertrekt morgen ook richting het woestijngebied. "We gaan met een clubje gewoon heel vroeg rijden en we zorgen dat van alles bij ons hebben. Genoeg eten, genoeg drinken en een tentje. Desnoods slapen we gewoon langs de snelweg. Alles om maar een zo goed mogelijk plekje te hebben om de eclips te zien."

Hier in Nederland is het bijzondere natuurverschijnsel niet te zien. De eerstvolgende zonsverduistering bij ons wordt pas in 2135 verwacht. Wie toch eerder de eclips wil bewonderen, kan dinsdagavond live meekijken via de website en app van RTL Nieuws.