Spookverhalen

Geweld tegen ebola-hulpverleners: 'Iedereen is bang, maar we doen ons best'

14 mei 2019 16:37 Aangepast: 14 mei 2019 20:26
Artsen en hulpverleners vechten tegen ebola, soms met gevaar voor eigen leven. Beeld © John Wessels / MSF

De Democratische Republiek Congo krijgt maar geen grip op een dodelijke ebola-uitbraak. Hulpverleners in het Afrikaanse land werken met gevaar voor eigen leven. Niet alleen omdat ebola extreem besmettelijk is, ook omdat zij het doelwit zijn van gewapende groepen.

Ebola-arts Maurice Nzogu werkt in het getroffen gebied, in het noordoosten van Congo. Iedere dag overlijden er mensen door ebola. Het dodental staat nu op ruim 1100, wat het de een-na-dodelijkste uitbraak ooit maakt. "De situatie is erg onstabiel", vertelt Nzogu via Skype.

Hij zegt dat hulpverleners belemmerd worden door geweld. "De afgelopen week moesten we vijf dagen ons werk neerleggen, vanwege veiligheidsproblemen."

Collega vermoord

Eind vorige maand verloor Nzogu bij een aanval op een ziekenhuis zelfs een directe collega. "Iedereen is sindsdien bang. We proberen deze mensen hier te genezen, maar nu worden we vermoord." Naast de gedode WHO-arts uit Kameroen, raakten ook twee andere hulpverleners gewond.

Het geweldsincident staat niet op zichzelf. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) meldt dan er dit jaar al ruim 120 aanvallen zijn geweest op klinieken en hulpverleners.

Spookverhalen

Spookverhalen wakkeren het geweld aan. "We zien veel geruchten op Whatsapp. Bijvoorbeeld dat hulpverleners ebola-patiënten vermoorden." Ook vertelt Nzogu dat veel mensen denken dat de regering ebola expres heeft geïmporteerd. Met als doel om te voorkomen dat bewoners konden stemmen voor een nieuwe president.

Een peiling van een Brits medisch tijdschrift toont aan dat veel Congolezen niet geloven dat de ziekte überhaupt bestaat. Maar liefst een kwart van de ondervraagden denkt dat ebola is verzonnen.

Blijvende ziekte

Experts vrezen dat door de problemen ebola voorlopig niet zal verdwijnen. Martin Grobusch, hoofd van het centrum tropische ziektes bij het Amsterdam UMC, houdt er sterk rekening mee dat ebola ook de komende jaren in Congo blijft opduiken.

"Dat is een echte game-changer. We moeten er dan rekening mee houden dat iedere patiënt met klachten als koorts, in theorie ebola kan hebben", zegt Grobusch, die meewerkte aan de ontwikkeling van een nieuw ebolavaccin.

Masika overleefde ebola en verzorgt nu besmette kinderen

Ze overleefde ebola en zorgt nu in Congo voor zieke kinderen met het virus. Masika (33) is imuun voor de ziekte en kan zonder bescherming bij de kinderen komen.

Artsen zonder Grenzen

Door het aanhoudende geweld heeft ook Artsen zonder Grenzen geen ebola-klinieken meer. Afgelopen winter werden er twee in brand gestoken. Die zijn inmiddels weer hersteld, maar Artsen zonder Grenzen heeft de zorg overgedragen aan de WHO.

Ronald Kremer van Artsen zonder Grenzen is net terug uit Congo. "Het is heel moeilijk om een antwoord te vinden op het enorme wantrouwen. Je moet niet met de microfoon door de straten gaan, maar met mensen direct in gesprek gaan om zo het vertrouwen te wekken."

Vaccinatie

Ook een massaal vaccinatieprogramma moet voorkomen dat de ziekte zich verder verspreidt. Het vaccin wordt pas sinds kort ingezet, maar de werking lijkt zeer effectief. Het vaccin was nog niet beschikbaar tijdens de vorige grote uitbraak in 2014. Toen vielen er in West-Afrika ruim elfduizend doden.

Dat het geweld er vaak voor zorgt dat er niet gevaccineerd kan worden, is dan ook een bittere pil, vertelt Nzuge. "We proberen ons best te doen, maar het is moeilijk om gemotiveerd te blijven. Toch gaan we door. We weten dat we belangrijk zijn. Als wij vertrekken, zullen er nog veel meer doden vallen."

Een uitgebrande kliniek in Congo. Een uitgebrande kliniek in Congo.
`