Mens verantwoordelijk

Voortbestaan 1 miljoen plant- en diersoorten bedreigd

06 mei 2019 13:03 Aangepast: 06 mei 2019 14:01
Het Amazone regenwoud in Brazilië. Beeld © iStock

Het gaat slecht met de natuur en daar is de mens verantwoordelijk voor. Dit blijkt uit een groot internationaal rapport van 145 internationale experts uit 50 landen. Ongeveer een miljoen dier- en plantensoorten worden met uitsterven bedreigd.

Dat concluderen de onderzoekers van Ipbes, een platform voor biodiversiteit en ecosysteemdiensten waar 130 landen lid van zijn. Bij veel soorten zal het uitsterven binnen tientallen jaren gebeuren. De natuur heeft er nog nooit zo slecht voorgestaan.

Het is voor het eerst sinds vijftien jaar dat de stand van de natuur en de ecosystemen op zo'n grote schaal in kaart is gebracht. Meer dan 300 onderzoekers leverden data aan van de afgelopen 50 jaar. Ook vier Nederlanders werkten mee aan de studie. Wetenschappers keken naar meer dan 15.000 studies.

Mens verantwoordelijk

Meer dan 40 procent van de amfibiesoorten, bijna 33 procent van de riffen en koralen en meer dan een derde van alle zeezoogdieren worden bedreigd. Insectensoorten worden naar schatting voor 10 procent bedreigd. Van de gewervelde diersoorten zijn 680 sinds de 16e eeuw met uitsterven bedreigd. De soorten sterven nu tientallen tot honderden keren sneller uit dan gemiddeld de afgelopen tien miljoen jaar.

Dit verlies is volgens de onderzoekers een direct resultaat van menselijke activiteit. We zijn land en zee anders gaan gebruiken, organismes zijn uitgebuit, maar ook klimaatverandering, vervuiling, groei van de wereldbevolking en de economische ontwikkelingen zijn grote boosdoeners.

Dit staat er in het rapport:

  • 1 miljoen soorten dieren en planten worden met uitsterven bedreigd.
  • Driekwart van het land en 66 procent van de zee is ernstig veranderd door de mens.
  • Meer dan een derde van het landoppervlak wereldwijd en bijna 75 procent van de zoetwaterbronnen worden gebruikt voor de productie van gewassen of vee.
  • De productie van landbouwgewassen is sinds 1970 met ongeveer 300 procent gestegen.
  • Stedelijke gebieden zijn sinds 1992 meer dan verdubbeld.
  • Plastic vervuiling is vertienvoudigd sinds 1980.
  • 300-400 miljoen ton zware metalen, oplosmiddelen, giftig slib en ander afval van industriële installaties worden jaarlijks gedumpt in de de wateren.

Insectensterfte hoog

"Het nadeel van zo'n mondiaal rapport is dat het Nederlandse aandeel verdampt", vertelt Marcel Kok van het Planbureau voor de Leefomgeving. "Uit ons onderzoek van de natuur in Nederland blijkt dat de situatie ook hier aanhoudend zorgwekkend is."

Dat past in het internationale plaatje. "In ons land wordt aan natte natuurherstel gedaan." Door het ontwikkelen van moerassen zijn bijzondere planten teruggekeerd. Maar er zijn volgens Kok zeker zorgen. "In het landbouwgebied is de insectensterfte hoog. Het is moeilijk om de landbouw te ontwikkelen en daarbij ook de biodiversiteit hoog te houden."

Leven beteren

De mens kan volgens de onderzoekers zijn leven nog beteren. Er zijn verschillende scenario's bedacht voor de komende decennia. De organisatie roept op om snel tot een wereldwijd akkoord te komen over biodiversiteit. Ze vergelijken het met het Klimaatakkoord van Parijs.

"Dit is een ongekende wake up-call van wetenschappers: we verliezen natuur op een schaal en met een snelheid die we niet eerder hebben meegemaakt", vindt Kirsten Schuijt. Ze is directeur van het Wereld Natuur Fonds. "Er worden meer plant- en diersoorten met uitsterven bedreigd dan ooit in de menselijke geschiedenis. Dit heeft direct effect op ons welzijn."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Klimaatakkoord: 600 maatregelen moeten Nederland groener maken

Andere reacties

Volgens Greenpeace Nederland, Solidaridad, IUCN NL, BothENDs en Oxfam Novib moeten Nederlandse kandidaten voor het Europees Parlement zich in Brussel hard maken voor wetgeving tegen wereldwijde ontbossing

De organisaties noemen de cijfers in het rapport schokkend. "Nog nooit was het aantal plant- en diersoorten dat met uitsterven bedreigd wordt zo groot. Door de aanbevelingen van het rapport over te nemen, kunnen de parlementariërs ervoor zorgen dat dit actieplan écht ambitieus wordt. Onze landbouw, voedselproductie en consumptie moeten drastisch veranderen. Europese wetgeving kan bedrijven dwingen de ontbossing en mensenrechtenschendingen in hun ketens stop te zetten.''

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

'Verzekeraars doen vrijwel niets tegen landroof en ontbossing'

'Funest voor de aarde'

Milieudefensie vindt dat Nederland nu maatregelen moet nemen. "De ontbossing is funest voor de aarde", zegt Ton Sledsens, namens Milieudefensie. We moeten stoppen met de extra houtkap voor energie, hier in Nederland én wereldwijd. Voor palmolieplantages zijn wereldwijd gigantische hoeveelheden regenwoud gekapt en vele diersoorten uitgeroeid. Milieudefensie vindt dat de overheid moet voorkomen dat banken dit blijven financieren."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`