Buitenland

Tweede stad van Mozambique veranderd in 'warzone' na cycloon Idai

20 maart 2019 18:46 Aangepast: 20 maart 2019 20:46
Duizenden mensen hebben geen dak meer boven hun hoofd nadat orkaan Idai over hun huizen raasde. Beeld © ANP

Honderden doden en vermisten, duizenden ontheemden en tienduizenden beschadigde huizen. Cycloon Idai, die donderdagnacht dwars over het Mozambikaanse Beira raasde, heeft de tweede stad van het land veranderd in een 'warzone'. "De stad is veranderd in een apocalyptisch landschap."

Peter van Tongeren woont al anderhalf jaar in Beira. Namens VNG International, de organisatie voor internationale samenwerking van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, helpt hij in samenwerking met het Kadaster de stad met de digitalisering van de kadastrale administratie. Dat moet maar even wachten, nu er een humanitaire ramp dreigt.

Volgens de Mozambikaanse autoriteiten is het dodental als gevolg van de orkaan in het hele land inmiddels opgelopen tot ruim tweehonderd. Terwijl in verschillende delen van het land nog altijd inwoners van de daken worden gered, heeft president Filipe Nyusi drie dagen van nationale rouw afgekondigd. Ook in buurlanden Zimbabwe en Malawi hield de cycloon huis.

Grootste natuurramp

Verschillende hulporganisaties luiden de noodklok. Het Rode Kruis spreekt van een 'enorme en gruwelijke' gebeurtenis. Volgens het Wereldvoedselprogramma van de Verenigde Naties zou Idai weleens kunnen uitgroeien tot de grootste aan het weer gerelateerde natuurramp op het zuidelijk halfrond ooit.

Samen met zijn vrouw was Van Tongeren donderdagavond in zijn huis, vlakbij de kust. Het had de hele dag al flink gewaaid, maar 's avonds nam de wind meer in kracht toe. Toen het donker werd, rond een uur of zes, werd het steeds extremer, vertelt de Nederlander via de telefoon vanuit de hoofdstad van het Afrikaanse land. "De orkaan heeft alle verwachtingen overtroffen."

Overal in de stad zijn bomen omgewaaid. Overal in de stad zijn bomen omgewaaid.

Ramen werden uit hun sponningen gerukt, hun geliefde citroenboom in de tuin raakte ontworteld en regenwater sijpelde van alle kanten het huis binnen. "Het was heel eng", blikt Van Tongeren terug. "Aan alle kanten werd gerukt aan ramen en deuren. En dat de hele avond door. Het was alsof de duivel het huis van buiten probeerde te openen."

Na een nacht 'water managen', waarin het Van Tongeren en zijn vrouw zelfs lukte om enkele uren slaap te vatten, ging hij de stad in om de schade op te nemen. Overal omgevallen bomen, weggewaaide daken en ondergelopen huizen. "De stad is veranderd in een apocalyptisch landschap. Het is een warzone."

Water, voedsel en medicijnen

Na de storm zijn de kademuren, die de half miljoen inwoners dagelijks beschermen tegen het geweld van de Indische Oceaan, gedeeltelijk weggeslagen. "De stad kan gemakkelijk weer overstromen", vertelt de Nederlander. "De gedeeltes van de stad die onder zeeniveau liggen, zijn nu extra kwetsbaar."

Aan alle kanten werd gerukt aan ramen en deuren. Het was alsof de duivel het huis van buiten probeerde te openen.

Volgens de VNG-medewerker is er op dit moment een schreeuwende behoefte aan vers drinkwater, voedsel en medicijnen. "Alles raakt op en oogsten zijn vernietigd. De weg naar Beira is onbegaanbaar, waardoor de stad is geïsoleerd van de buitenwereld. Alleen het vliegveld is sinds zondag weer open."

Uitbraak van ziektes

Terwijl grote delen de omgeving rondom Beira nog overstroomd zijn, geldt dat gelukkig niet voor het centrum van de tweede stad van het land, zegt Van Tongeren. "De wegen zijn wel bezaaid met bomen. Die worden nu als de wiedeweerga weggehaald, zodat de vuilniswagens weer kunnen rijden. Alles om de uitbraak van ziektes te voorkomen."

Op verzoek van de burgemeester Daviz Simango van Beira nam Van Tongeren de eerste vlucht naar de hoofdstad Maputo, zo'n duizend kilometer ten zuiden van de stad waar hij woont. "Hij vroeg me om de Nederlandse ambassade te alarmeren. De stroom is uitgevallen en er is nauwelijks communicatie mogelijk. Je kunt alleen in bepaalde delen van de stad contact krijgen."

Door de orkaan hebben veel gebouwen geen daken meer. Door de orkaan hebben veel gebouwen geen daken meer.

De afgelopen dagen heeft hij non-stop overleg gehad met de Nederlandse ambassade in Maputo om verschillende instanties bijeen te brengen voor overleg met de burgemeester van Beira. De Europese Unie zegde vandaag 3,5 miljoen euro toe, waarvan 2 miljoen euro voor Mozambique.

Vochtige computers

Later op dag maakte ook de Nederlandse regering bekend 3,5 miljoen euro voor noodhulp beschikbaar te stellen. Met het geld kunnen Nederlandse hulporganisaties in Mozambique en Malawi voedsel, water, onderdak en gezondheidszorg voor de slachtoffers regelen.

Van Tongeren is van plan om vrijdag voor enkele dagen terug te keren naar Beira. "Het dak van mijn huis moet hersteld worden, want het regent nu zo naar binnen." Daarna vliegt hij terug naar de hoofdstad om vanuit daar de hulp verder te organiseren. "In Beira kan ik nu niet zoveel doen."

Uiteindelijk wil hij terug naar zijn woonplaats. "Ik wil in Beira blijven, in goede tijden en in slechte tijden." Ook hoopt de VNG-medewerker zijn kadastrale werkzaamheden dan weer op te kunnen pakken. "Een aantal computers is vochtig geworden, maar we denken dat ze het nog wel doen. Anders hebben we nog een fysieke back-up. Het komt sowieso goed."

Havenbedrijf Cornelder flink geraakt

Ook Nederlandse ondernemers zijn getroffen door orkaan Idai. Zo is de haven van Beira, via een joint venture met de Mozambikaanse staat voor de helft eigendom van het Nederlandse havenbedrijf Cornelder, flink beschadigd.

Doordat het bedrijf goede voorzorgsmaatregelen heeft genomen, valt de schade mee. "Ten opzichte van de rest van Beira is de situatie redelijk", zegt directeur Ellen van Dama vanuit Rotterdam. "Eigenlijk is de hele stad weggegevaagd."

Haar eerste prioriteit is de veiligheid van haar personeel, zegt ze. "Er werken tussen de 500 en 700 mensen bij ons. Ze hebben behoefte aan voedsel en medicijnen, want de situatie verslechtert alleen maar."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`