'Trump heeft een punt'

Nieuwe kernwapenwedloop? VS stapt uit historisch vredesverdrag

01 februari 2019 14:45 Aangepast: 01 februari 2019 20:04
Ferme handdruk bij een ontmoeting tussen Trump en Poetin in Helsinki in 2018. Beeld © AFP

Het eind is in zicht voor het nucleair verdrag (INF) tussen Rusland (Sovjet-Unie) en de VS. De overeenkomst uit 1987 maakte een einde aan de wederzijdse spanningen en uiteindelijk de Koude Oorlog. De Amerikaanse president Trump maakte vandaag bekend uit het verdrag te stappen. Heeft hij een punt?

Het zijn historische afspraken, de nucleaire akkoorden tussen Rusland en Amerika. Die moeten ervoor zorgen dat de grootmachten elkaar niet vernietigen. Maar de verdragen liggen onder vuur. President Trump vindt dat de Russen de afspraken aan hun laars lappen. Nu hij het verdrag heeft opgezegd, kan hij de productie van kernwapens weer fors opschroeven.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

VS stapt uit kernwapenverdrag met Rusland

Russische raket is heikel punt

Dat is tegen het zere been van de Russen. "Ze hadden gehoopt dat er met Trump te praten viel", zegt Rusland-correspondent Martijn Smiers. "De Russen zeggen nu: de Amerikanen willen het voor het zeggen hebben en opnieuw de grootste kernmacht ter wereld worden. Beide verwijten elkaar het verdrag te hebben verbroken."

Niet alleen de Amerikanen, alle NAVO-landen zeggen dat de Russen zich niet aan de gemaakte afspraken houden. De Russische Iskander-raket is een heikel punt. In het INF-verdrag werd afgesproken dat beide landen geen enkele raket mogen hebben die verder kan vliegen dan 500 kilometer. Eén model van de Iskander-raket zou die limiet overschrijden.

Lancering van de Russische Iskander-raket

De Nederlandse regering onthulde eind vorig jaar dat Rusland nog meer langeafstandsraketten ontwikkelt. Ook die hebben een te groot bereik, blijkt uit onderzoek van onze eigen inlichtingendiensten. De Tweede Kamer wil nu dat er extra sancties komen tegen Rusland, vanwege de raketten.

'Trump heeft wel degelijk een punt'

Sinds het akkoord in 1987 werd ondertekend is er veel veranderd. De wapenwedloop is allang geen strijd meer tussen het Westen en Rusland. Inmiddels zijn er zeker acht en vermoedelijk zelfs negen kernmachten, verspreid over de hele wereld. Rusland en Amerika krijgen serieuze concurrentie van China. Dat land hoeft zich niet te houden aan het INF-verdrag en investeert flink in nucleaire wapens.

Leider van de Sovjet-Unie Michail Gorbatsjov en de Amerikaanse president Ronald Reagan tekenden in 1987 het Intermediate Nuclear Forces Treaty-verdrag. Leider van de Sovjet-Unie Michail Gorbatsjov en de Amerikaanse president Ronald Reagan tekenden in 1987 het Intermediate Nuclear Forces Treaty-verdrag.

Peter van Ham, expert in massavernietigingswapens bij Instituut Clingendael, denkt dat de beslissing van Trump om het INF op te zeggen, kan leiden tot een nieuwe overeenkomst. "De houding van Trump is niet zo vreemd. Alle landen met dit soort wapens moeten zich binden aan een akkoord, anders heeft het weinig zin. Vooral niet als maar één partij zich aan de afspraken houdt."

Hij is niet de enige die er zo over denkt. Tim Sweijs van het Haagse Centrum voor Strategische Studies valt hem bij. "Dit is niet per se een oprisping van Trump. Rusland is in feite al jaren in overtreding."

'Rusland en China bouwen door'

Dat is ook de houding van de Amerikaanse president. "We moeten dit soort wapens wel ontwikkelen", zegt Trump. "Zodra China en Rusland om tafel willen gaan over nieuwe afspraken, zodat we allemaal stoppen met het ontwikkelen van wapens, stem ik in. Maar nu bouwen China en Rusland rustig door, terwijl wij vasthouden aan de afspraken. Dat is onacceptabel."

China is al jaren bezig met het moderniseren van het nucleair arsenaal, zegt Sweijs. "Bij de Amerikaanse defensie is China prioriteit nummer 1. Het ontmantelen van het INF-verdrag ziet Trump als escaleren om te de-escaleren."

Dat is een strategie die Trump kenmerkt. Hij gebruikt keiharde taal en wacht vervolgens tot de tegenstander met een compromis komt. Uiteindelijk moeten beide partijen wel met elkaar om tafel. In dit geval is het doel dat er een nieuw verdrag komt, waarvan ook China deel uitmaakt.

'Tijd voor nieuwe overeenkomst'

Tim Sweijs: "Dit akkoord is gesloten tijdens de Koude Oorlog. Het zorgde toentertijd voor minder nucleaire dreiging. Maar in het licht van de relatie tussen Amerika en China is het tijd voor een nieuwe overeenkomst, waar ook de Chinezen bij betrokken zijn. Al denk ik niet dat China daar nu voor openstaat." 

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`